7. Sınıf Türkçe: Ek Fiil Konu Anlatımı ve Çalışma Notları
Merhaba sevgili 7. Sınıf öğrencileri! Bu dersimizde, Türkçe dil bilgisi için oldukça önemli bir konuya odaklanacağız: Ek Fiil. Ek fiiller, cümlelerimize anlam ve işlevsellik katan gizli kahramanlardır. Hazırsanız, bu konuyu derinlemesine inceleyelim! 🚀
📌 Ek Fiil Nedir?
Ek fiil, tek başına bir anlamı olmayan, ancak kelimelere gelerek onları yüklem yapan veya isim soylu kelimeleri (isim, sıfat, zamir, zarf) çekimli hale getiren eklerdir. Ek fiillerin dört farklı biçimi vardır: idi, imiş, ise, dır.
💡 Ek Fiilin Görevleri
Ek fiillerin iki temel görevi vardır:
- İsim soylu kelimeleri yüklem yapmak: Bu görevde, ek fiil isim, sıfat, zamir veya zarf gibi kelime türlerine gelerek onları cümlenin yüklemi yapar.
- Fiillere gelerek zaman kaydırmak: Bu görevde ise, ek fiil basit zamanlı fiillere gelerek onları birleşik zamanlı fiil haline getirir.
✅ Ek Fiilin Çekimleri
Ek fiiller, tıpkı fiiller gibi şahıs ve zaman ekleriyle çekimlenebilir. Ek fiillerin çekimlenişini aşağıdaki tabloda görebilirsiniz:
| Ek Fiil | Gelecek Zaman | Şimdiki Zaman | Miş'li Geçmiş Zaman | Duyulan Geçmiş Zaman |
|---|---|---|---|---|
| idi | gelecek idim, idin, idi... | geliyor idim, idin, idi... | gelmiş idim, idin, idi... | gelmiş idi, imiş, ise... |
| imiş | gelecek imiş, imişsin, imiş... | geliyor imiş, imişsin, imiş... | gelmiş imiş, imişsin, imiş... | gelmiş imiş, imişsin, imiş... |
| ise | gelecek isem, isen, ise... | geliyor isem, isen, ise... | gelmiş isem, isen, ise... | gelmiş ise, imiş, ise... |
| dır | gelecek dir, sin, dir... | geliyor dur, sun, dur... | gelmiş tir, sin, dir... | gelmiş tir, sin, dir... |
Önemli Not: 'dır' eki, genellikle bildirme kipi olarak kullanılır ve bazen cümleden çıkarılabilir. Örneğin, "Bugün hava güzel." cümlesindeki "güzel" kelimesi, aslında "güzeldir" şeklinde ek fiil almıştır.
🚀 Ek Fiilin Kullanım Alanları
Ek fiillerin kullanıldığı yerleri daha iyi anlamak için şu örneklere bakalım:
- Tek başına isim veya isim soylu kelimeleri yüklem yapma:
- Çocuk yorgundu. (Yorgun kelimesi sıfattır, -du ek fiili ile yüklem olmuştur.)
- Kitap benimdi. (Ben kelimesi zamirdir, -im ek fiili ile yüklem olmuştur.)
- Yarın hava sıcakmış. (Sıcak kelimesi sıfattır, -mış ek fiili ile yüklem olmuştur.)
- Fiillere gelerek birleşik zamanlı fiil oluşturma:
- Dün ders çalışıyor idim. (Çalışmak fiili, şimdiki zaman + -idi ek fiili ile birleşik zamanlı olmuştur.)
- Sınava hazırlanmış ise, başarılı olur. (Hazırlanmak fiili, miş'li geçmiş zaman + -ise ek fiili ile birleşik zamanlı olmuştur.)
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil farklı bir görevde kullanılmıştır?A) Annem çok güzeldi.
B) Yarın okula gideceğiz.
C) Hava soğukmuş.
D) O, akıllı bir çocuktur.
Çözüm:
A seçeneğinde "güzel" sıfatı, "-di" ek fiili ile yüklem olmuştur. C seçeneğinde "soğuk" sıfatı, "-muş" ek fiili ile yüklem olmuştur. D seçeneğinde "akıllı" sıfatı, "-tur" ek fiili ile yüklem olmuştur. B seçeneğinde ise "okula" kelimesi isimdir ve herhangi bir ek fiil almamıştır. Bu nedenle doğru cevap B'dir.
Soru 2: "Bu kitap çok ilginç." cümlesinde ek fiil hangi kelimeye gelerek yüklem yapmıştır?Çözüm:
Cümlede "ilginç" kelimesi sıfattır. Cümle aslında "Bu kitap çok ilginçtir." şeklinde kurulmuş olup, "-tir" ek fiili "ilginç" kelimesine gelerek onu yüklem yapmıştır. Ek fiil olan "-tir" düşmüştür.
Ek fiillerin iki temel görevi vardır: İsim soylu sözcükleri yüklem yapmak ve basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapmak.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, isim soylu bir sözcüğü yüklem yapmıştır?
B) En sevdiği renk her zaman maviydi.
C) Yarın erkenden yola çıkacakmış.
D) Ödevlerini bitirirse dışarı çıkabilir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiilin rivayeti (-imiş) kullanılmıştır?
A) Hava bugün çok soğuktu.B) Bu çocuk çok çalışkanmış.
C) Soruları dikkatli çözerdi.
D) Gelirsen beni mutlaka ara.
Ek fiilin geniş zamanı, bazen üçüncü tekil şahıs eki olan "-dir" eki düşse de cümlede ek fiil var kabul edilir.
Buna göre aşağıdakilerin hangisinde ek fiil kullanılmıştır?
B) Koşarak yanıma geldi.
C) Kitabı masaya bıraktı.
D) Akşam bize uğrayacak.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, basit zamanlı bir fiili birleşik zamanlı yapmıştır?
A) O her zaman dürüst bir insandı.B) Çantası çok ağırmış.
C) Her sabah spor yapıyordu.
D) Burası eskiden bir ormandı.
"Hava güzelse pikniğe gideriz." cümlesindeki "güzelse" sözcüğünde yer alan ek fiilin türü ve görevi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ek fiilin hikayesi - İsmi yüklem yapmış.B) Ek fiilin şartı - İsmi yüklem yaparak şart anlamı katmış.
C) Ek fiilin rivayeti - Fiili birleşik zamanlı yapmış.
D) Ek fiilin geniş zamanı - İsmi yüklem yapmış.
Ek fiilin iki temel görevi vardır: İsim soylu sözcükleri yüklem yapmak ve basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapmak.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, isim soylu bir sözcüğü yüklem yapma göreviyle kullanılmıştır?
B) Kitap okumayı çok seviyormuş.
C) En sevdiği renk mavidir.
D) Ödevlerini bitirirse oyun oynayabilir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil (i-mek), cümleye "terk edilmiş bir alışkanlık" anlamı katmıştır?
A) Küçükken her sabah süt içerdim.B) Sınavdan yüksek not almıştı.
C) Hava güzelse yürüyüşe çıkarız.
D) Aradığın anahtar masanın üzerindeymiş.
"O, her zaman dürüst bir insandı." cümlesindeki ek fiilin türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ek fiilin öğrenilen geçmiş zamanıB) Ek fiilin görülen geçmiş zamanı
C) Ek fiilin geniş zamanı
D) Ek fiilin şart kipi
Ek fiiller, basit zamanlı bir fiili birleşik zamanlı yaparken "hikaye", "rivayet" veya "şart" birleşik zamanı oluştururlar.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, basit zamanlı bir fiili "birleşik zamanlı" yapmıştır?
B) En büyük hayali doktor olmaktı.
C) Kardeşim dün akşam erkenden uyumuştu.
D) Çantası her zamanki gibi çok ağırdı.
İsim cümlelerinde ek fiilin olumsuzu "değil" edatı ile yapılır.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiilin olumsuzu kullanılmıştır?
B) Yanına gelmeyi o da istemiyor.
C) Aradığı kitabı bir türlü bulamadı.
D) Bugün dışarı çıkmasak daha iyi olur.
Ek fiillerin iki temel görevi vardır: İsim ve isim soylu sözcükleri yüklem yapmak veya basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapmak.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?
B) En sevdiği arkadaşı bugün çok hastaymış.
C) Her sabah erkenden mahalledeki parkta yürürdü.
D) Bu eski bina, kasabanın ilk okuluydu.
Ek fiilin geniş zaman eki olan \( -dir / -dır \) eki, bazen cümlelerde düşebilir ancak cümlenin anlamından ek fiilin varlığı anlaşılır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil kullanıldığı halde eki yazılmamıştır?
B) Kitap okumayı çok seviyormuş.
C) Keşke sen de bizimle gelseydin.
D) Aradığın anahtarlar masanın üzerindeydi.
"Görmek" fiilinin "şimdiki zamanın rivayeti" ile çekimlenmiş hali aşağıdakilerden hangisidir?
A) GörüyorduB) Görüyormuş
C) Görecekti
D) Görmeliymiş
İsim cümlelerinde ek fiilin olumsuzu "değil" kelimesi ile yapılır.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiilin olumsuzuyla kurulmuş bir yüklem vardır?
B) Söylediği sözler hiç de inandırıcı değildi.
C) Akşamki yemeğe kimse gelmeyecekmiş.
D) Soruları dikkatli okumadığı için yanılmış.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, cümleye "terk edilmiş bir alışkanlık" anlamı katmıştır?
A) Eskiden her hafta sonu balık tutmaya giderdik.B) Eğer vaktin varsa bize biraz yardım etmelisin.
C) Sınav sonuçları dün akşam açıklanmıştı.
D) O, her zaman dürüst bir insandı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil (ek eylem), isim soylu bir sözcüğü yüklem yapma göreviyle kullanılmıştır?
A) Dün akşam ödevlerini erkenden bitirmişti.B) En sevdiği meyve sulu bir şeftalidir.
C) Yarın bize geleceksen mutlaka haber ver.
D) Kitap okumayı çocukluğundan beri seviyordu.
Ek fiilin olumsuzu "değil" kelimesi ile yapılır. Buna göre aşağıdakilerin hangisinde ek fiilin olumsuz biçimi kullanılmıştır?
A) Bu sorular sandığım kadar zor değil.B) Bugün okula gitmek istemiyorum.
C) Aradığı kitabı kütüphanede bulamadı.
D) Kimse gelmediği için dışarı çıkmadı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, basit zamanlı bir fiili birleşik zamanlı yapmıştır?
A) Hava bugün dünkünden daha soğuktu.B) O, sınıfın en başarılı öğrencisiymiş.
C) Her sabah erkenden yürüyüş yaparmış.
D) Çantası her zaman masanın üzerindedir.
Ek fiilin şart kipi (-se / -sa), eklendiği sözcüğe şart (koşul) anlamı katar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiilin şartı kullanılmıştır?
A) Sınavın varsa bugün dışarı çıkma.B) Keşke ben de sizinle gelseydim.
C) Bu işi bugün bitirmelisin.
D) Dün akşam bize neden gelmedin?
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil (ek eylem) kullanılmamıştır?
A) Eskiden buralar hep yemyeşil tarlaydı.B) Söylediği sözler hepimizi çok üzdü.
C) En büyük hayali doktor olmaktı.
D) Bu yol sandığımızdan daha uzunmuş.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4972-7-sinif-ek-fiil-test-coz-d9a0