✨ Konuları Gir, Yapay Zeka Saniyeler İçinde Sınavını Üretsin!

6. Sınıf Yapım çekim Test Çöz

SORU 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, sözcüğün anlamını değiştiren bir ek (yapım eki) almıştır?

A) Masadaki kalemleri çantasına koydu.
B) Babam bana yeni bir saat aldı.
C) Bahçedeki çiçekçi işini çok seviyor.
D) Okulun bahçesinde oyun oynadık.

Açıklama:
"Çiçekçi" sözcüğünün kökü "çiçek" ismidir. Üzerine gelen \( -çi \) eki, sözcüğün anlamını değiştirerek "çiçek satan kişi" anlamında yeni bir kavram türetmiştir. Bu tür eklere yapım eki denir. Diğer şıklardaki ekler (kalem-ler, bahçe-si) sözcüğün anlamını değiştirmeyen çekim ekleridir.

Bu Sınavı paylaş: WhatsApp Facebook X (Twitter)

Soru Listesi 0/15

Cevaplanmış

Boş

🔄 Sınavı Sıfırla

6. Sınıf Türkçe Ders Notları: Yapım ve Çekim Ekleri, De Ki, Neden-Amaç-Sonuç Cümleleri

📌 Yapım ve Çekim Ekleri

Türkçede kelimelerin anlamını değiştiren veya yeni kelimeler türeten eklere yapım ekleri, kelimenin anlamını değiştirmeyen, sadece kelimeye zaman, kişi, durum gibi anlamlar katan eklere ise çekim ekleri denir.

✅ Yapım Ekleri

Kelime köküne gelerek yeni bir kelime türetir.
Anlamı değiştirir.
Örnek: göz (kök) + lük (yapım eki) \(=\)gözlük (yeni kelime)
Örnek: bilgi (kök) + li (yapım eki) \(=\)bilgili (yeni kelime)

✅ Çekim Ekleri

Kelimenin anlamını değiştirmez.
Kelimeye zaman, kişi, durum, çoğul gibi anlamlar katar.
İki gruba ayrılır: İsim çekim ekleri ve fiil çekim ekleri.
İsim Çekim Ekleri: Hal ekleri (belirtme, yönelme, bulunma, ayrılma), iyelik ekleri, çoğul ekleri, soru ekleri, bildirme ekleri.
Fiil Çekim Ekleri: Kip ekleri (haber kipleri, dilek kipleri), şahıs ekleri.
Örnek: ev (kök) + ler (çoğul eki) \(=\)evler (anlam değişmedi)
Örnek: geldi (gel- fiil kökü + -di geçmiş zaman eki)

💡 De Ki (Bağlaç Olan 'de/da')

Bağlaç olan 'de/da' ayrı yazılır ve kendinden önceki kelimenin anlamını pekiştirmek veya iki cümleyi birbirine bağlamak için kullanılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz. Yer, zaman veya durum bildiren 'de/da' (hal eki) ise bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulur.

Ayrı Yazılan 'de/da' (Bağlaç):

Her zaman ayrı yazılır.
'Dahi', 'bile' anlamlarına gelir.
Örnek: Ben de seni aradım. (Ben de aradım, başkaları gibi)
Örnek: Hava karardı da biz hala dışarıdayız.

Bitişik Yazılan 'de/da' (Hal Eki):

Bulunma durumu bildirir.
Örnek: Evde kimse yok. (Ev içinde)
Örnek: Sınavda çok başarılı oldum.

🚀 Neden-Amaç-Sonuç Cümleleri

Bir eylemin gerçekleşme sebebini veya amacını bildiren cümlelerdir. Genellikle zarf-fiil ekleri veya 'için' gibi kelimelerle kurulurlar.

✅ Neden-Sonuç Cümleleri

Bir olayın veya durumun ortaya çıkmasına sebep olan bir durum vardır.
Sebep-sonuç ilişkisi genellikle 'çünkü', 'için', 'bu yüzden', 'dolayı' gibi ifadelerle belirtilir.
Örnek: Hava yağmurlu olduğu için maça gidemedik. (Sebep: Hava yağmurlu olması, Sonuç: Maça gidilememesi)
Örnek: Çok çalıştığından sınavı kazandı.

✅ Amaç-Sonuç Cümleleri

Bir eylemin hangi amaca ulaşmak için yapıldığını belirtir.
Amaç-sonuç ilişkisi genellikle '-mek/-mak için', 'diye', 'üzere' gibi ifadelerle kurulur.
Örnek: Sınavı kazanmak için çok çalıştı. (Amaç: Sınavı kazanmak, Eylem: Çok çalışmak)
Örnek: Kilo vermek üzere spor salonuna yazıldı.

✍️ Çözümlü Örnek Sorular

Soru 1: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem yapım hem de çekim eki almış bir kelime vardır?

A) Çocuklar parkta oynuyor.
B) Kitaplığımda çok sayıda kitap var.
C) Öğretmenimiz ders anlatıyor.
D) Masadaki kalemleri topladım.

Çözüm 1:

Doğru cevap B seçeneğidir. Kitaplığımda kelimesine bakalım: kitap (kök) + lık (yapım eki: kitapların konulduğu yer) + ın (iyelik eki - çekim eki) + da (bulunma hali eki - çekim eki). Bu kelime hem yapım hem de çekim eki almıştır.

Soru 2: "Ali, annesi için hediye almak üzere pazara gitti." cümlesindeki altı çizili kelime grubu, cümlenin hangi yönünü belirtmektedir?

A) Neden-Sonuç
B) Amaç-Sonuç
C) Koşul-Sonuç
D) Durum-Zaman

Çözüm 2:

Doğru cevap B seçeneğidir. Cümlede Ali'nin pazara gitme eyleminin bir amacı vardır: annesi için hediye almak. Bu bir amaç-sonuç ilişkisidir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, sözcüğün anlamını değiştiren bir ek (yapım eki) almıştır?

A) Masadaki kalemleri çantasına koydu.
B) Babam bana yeni bir saat aldı.
C) Bahçedeki çiçekçi işini çok seviyor.
D) Okulun bahçesinde oyun oynadık.

"Kitap" sözcüğü aşağıdaki eklerden hangisini alırsa yeni bir anlam kazanarak "türemiş sözcük" yapısına sahip olur?

A) \( -lar \)
B) \( -ı \)
C) \( -lık \)
D) \( -da \)

Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi hem yapım eki hem de çekim eki almıştır?

A) Gözlükçü
B) Balıkçılar
C) Sorular
D) Evimiz

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "neden-sonuç" (sebep-sonuç) ilişkisi vardır?

A) Kardeşine hediye almak için çarşıya çıktı.
B) Düzenli çalıştığı için sınavda başarılı oldu.
C) Sağlıklı yaşamak üzere spora başladı.
D) Konuyu anlamak için öğretmene soru sordu.

Aşağıdaki cümlelerin hangisi "amaç-sonuç" bildirmektedir?

A) Gözleri bozulduğundan gözlük kullanıyor.
B) Hava karardığı için eve döndük.
C) Şarkı söylemek üzere sahneye çıktı.
D) Okullar tatil olunca herkes sevindi.

1. Akşam geç yattığı için sabah uyanamadı.
2. Otobüsü kaçırmamak için hızlıca koştu.
3. Karnı acıktığından mutfağa gitti.
4. Şemsiyesini almadığı için ıslandı.

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerden hangisi anlam ilişkisi bakımından diğerlerinden farklıdır?

A) 1
B) 2
C) 3
D) 4

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili kelime "yapım eki" alarak yeni bir anlam kazanmıştır?

A) Masadaki kitapları çantasına yerleştirdi.
B) Yarın akşam bize misafirler gelecek.
C) Yaz mevsiminde dondurma yemeyi çok severim.
D) Bahçedeki çiçekçi erkenden dükkanını açtı.

"Yolculuk" kelimesinin kök ve eklerine ayrılmış hali aşağıdakilerden hangisidir?

\[ Yol + cu + luk \]

A) Yol (İsim Kökü) + -cu (Yapım Eki) + -luk (Yapım Eki)
B) Yol (Fiil Kökü) + -cu (Çekim Eki) + -luk (Yapım Eki)
C) Yolcu (İsim Kökü) + -luk (Çekim Eki)
D) Yol (İsim Kökü) + -culuk (Çekim Eki)

Aşağıdaki kelimelerden hangisi hem yapım eki hem de çekim eki almıştır?

A) Kitaplıkta
B) Kalemler
C) Sevgi
D) Masadan

10)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de/da" bağlacının yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

A) Kitaplarını da çantasını da evde unutmuş.
B) Sende bizimle gelmek ister misin?
C) Okulda bekleyen öğrenciler çok heyecanlıydı.
D) Bu konuyu o da biliyor sanıyordum.

11)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" ekinin veya bağlacının yazımı yanlıştır?

A) Öyle bir bağırdı ki herkes yerinden sıçradı.
B) Masadaki kitapları çantasına hızlıca yerleştirdi.
C) Duydumki bugün okula hiç gitmemişsin.
D) Akşamki yemekte hepimiz çok eğlendik.

12)

"Ki" bağlacı bazı kelimelerle kalıplaşarak bitişik yazılır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala örnek teşkil eden bir kullanım vardır?

A) Elindeki oyuncağı yavaşça yere bıraktı.
B) Seninki yine erkenden yola çıkmış.
C) Sanki her şeyi önceden biliyordu.
D) Çalış ki sınavdan yüksek not alabilesin.

13)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde neden-sonuç (sebep-sonuç) ilişkisi vardır?

A) Kardeşini görmek için İzmir'e gitti.
B) Onu karşısında görünce çok şaşırdı.
C) Geç kaldığı için annesinden özür diledi.
D) Akşam bize gelirsen film izleriz.

14)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylem bir "amaç" doğrultusunda yapılmıştır?

A) Hava karardığından eve dönmek zorunda kaldık.
B) Sağlıklı yaşamak amacıyla spor yapmaya başladı.
C) Elektrikler kesilince ödevimi yapamadım.
D) Çok konuştuğu için öğretmeni onu uyardı.

15)

Aşağıdaki cümlenin anlam özelliği hangisidir?

"Kilo vermek için her sabah düzenli olarak koşuyor."

A) Neden-Sonuç
B) Koşul-Sonuç
C) Karşılaştırma
D) Amaç-Sonuç

Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun

https://yazili.eokultv.com/test/5012-6-sinif-yapim-cekim-test-coz-n2gw