Fen Bilimleri 7. Sınıf Ders Notları
1. Ünite: Mevsimler ve İklim
Dünya'nın hareketleri sonucunda mevsimler oluşur. Bu hareketler:
- Eksen Eğikliği: Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü sırasında \(23.5^\circ\) 'lik bir eğikliğe sahip olmasıdır. Bu eğiklik, Güneş ışınlarının Dünya'ya farklı açılarla düşmesine neden olur.
- Yıllık Hareket (Dolama Hareketi): Dünya'nın Güneş etrafında izlediği elips şeklindeki yörüngedir.
Bu iki hareketin birlikte etkisiyle Dünya üzerinde:
- Yaz Mevsimi: Güneş ışınlarının dik veya dike yakın açılarla geldiği, gündüz süresinin uzun olduğu mevsimdir.
- Kış Mevsimi: Güneş ışınlarının eğik açılarla geldiği, gündüz süresinin kısa olduğu mevsimdir.
- İlkbahar ve Sonbahar: Mevsimler arasındaki geçiş dönemleridir.
İklim ve Hava Durumu Arasındaki Farklar
Hava Durumu: Bir yerin kısa süreli atmosfer olaylarının (sıcaklık, yağış, rüzgar vb.) durumudur. Günlük olarak değişebilir.
İklim: Bir bölgenin uzun yıllar boyunca gözlemlenen ortalama hava durumudur. Daha geniş bir coğrafi alanı kapsar ve daha stabildir.
💡 Önemli Bilgi: Eksen eğikliği olmasaydı, Dünya'nın her yerinde yıl boyunca aynı mevsim yaşanırdı ve gece-gündüz süreleri eşit olurdu.
2. Ünite: DNA ve Genetik Kod
Canlıların temel yapı taşı hücrelerdir. Hücrelerin çekirdeğinde DNA bulunur.
DNA'nın Yapısı
- DNA, canlıların kalıtsal bilgilerini taşıyan çift sarmal bir moleküldür.
- Yapısında nükleotitler bulunur. Her nükleotit; bir fosfat, bir şeker ve bir organik bazdan oluşur.
- Organik bazlar: Adenin (A), Timin (T), Guanin (G), Sitozin (C)
- DNA'da A ile T, G ile C organik bazları eşleşir.
Gen, Kromozom ve Genotip/Fenotip
- Gen: DNA'nın belirli bir bölümüdür ve belirli bir özelliği kontrol eder.
- Kromozom: DNA'nın proteinlerle sarılarak oluşturduğu yapılardır. Canlıların türüne göre kromozom sayısı sabittir.
- Genotip: Bir canlının sahip olduğu genlerin toplamıdır. (Gizli kalıtım bilgisi)
- Fenotip: Canlının genotip ve çevresel faktörlerin etkisiyle ortaya çıkan dış görünüşüdür. (Gözle görülebilen özellikler)
✅ Kalıtım: Genlerin ana-babాతan çocuklara aktarılmasıdır.
3. Ünite: Basınç
Basınç: Birim alana dik olarak uygulanan kuvvettir.
Katı Basıncı
- Katı basıncı, ağırlık (kuvvet) ve yüzey alanı ile doğru orantılıdır.
- Basınç (\(P\)) \(=\) Kuvvet (\(F\)) / Yüzey Alanı (\(A\)) \(\implies P = \frac{F}{A}\)
- Ağırlık artarsa basınç artar. Yüzey alanı artarsa basınç azalır.
Sıvı Basıncı
- Sıvı basıncı, sıvının derinliği ve yoğunluğu ile doğru orantılıdır.
- Basınç (\(P\)) \(=\) Derinlik (\(h\)) \(\times\) Yoğunluk (\(\rho\)) \(\times\) Yerçekimi İvmesi (\(g\)) \(\implies P = h \cdot \rho \cdot g\)
- Aynı derinlikteki farklı yoğunluktaki sıvılarda, yoğunluğu fazla olanın basıncı daha fazladır.
- Aynı yoğunluktaki sıvılarda, derinlik arttıkça basınç artar.
Gaz Basıncı
Gazlar, bulundukları kabın her tarafına eşit basınç uygularlar. Gaz basıncı, gaz moleküllerinin sayısı, sıcaklık ve hacim ile ilişkilidir.
🚀 Deney Fikri: Farklı yüzey alanlarına sahip cisimleri (örneğin, çivi ucu ve düz yüzey) aynı kuvvetle iterek basınç farkını gözlemleyebilirsiniz.
4. Ünite: Madde ve Endüstri
Bu ünite, maddelerin yapısını, özelliklerini ve endüstriyel süreçlerini kapsar. Özellikle asitler, bazlar ve tuzlar üzerinde durulur.
Asitler ve Bazlar
- Asitler: Sulu çözeltilerine \(H^+\) iyonu veren maddelerdir. Tatları ekşidir. Mavi turnusol kağıdını kırmızıya çevirirler. pH değerleri \(0\) ile \(7\) arasındadır.
- Bazlar: Sulu çözeltilerine \(OH^-\) iyonu veren maddelerdir. Tatları acıdır. Kırmızı turnusol kağıdını maviye çevirirler. pH değerleri \(7\) ile \(14\) arasındadır.
Tuzlar
Asit ve bazların tepkimesi sonucu oluşan nötr maddelerdir. pH değerleri genellikle \(7\) 'dir.
📌 pH Kavramı: Bir çözeltinin asitlik veya bazlık derecesini gösteren ölçektir. \(pH = 7\) nötr, \(pH < 7\) asidik, \(pH > 7\) baziktir.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Şekildeki \(A\) ve \(B\) cisimlerinin yere uyguladıkları basınçları karşılaştırınız. Cisimlerin kütleleri eşit ve \(m\) dir. \(A\) cisminin yere temas eden yüzey alanı \(S\), \(B\) cisminin yere temas eden yüzey alanı \(2S\) dir.
Çözüm:
Katı cisimlerde basınç, ağırlık (kuvvet) bölü yüzey alanıdır: \(P = \frac{F}{A}\). Burada \(F\) yerine cismin ağırlığı \(G = m \cdot g\) yazılabilir.
A cisminin basıncı: \(P_A = \frac{G}{S}\)
B cisminin basıncı: \(P_B = \frac{G}{2S}\)
Bu durumda, \(P_A > P_B\) olur. Yani \(A\) cisminin yere uyguladığı basınç daha fazladır.
Soru 2:
Bir kap içerisindeki \(h\) derinliğindeki \(X\) sıvısının kabın tabanına yaptığı basınç \(P\) dir. Eğer sıvının yoğunluğu iki katına çıkarılırsa, yeni basınç kaç \(P\) olur?
Çözüm:
Sıvı basıncı \(P = h \cdot \rho \cdot g\) formülü ile bulunur. Başlangıçtaki basınç \(P_1 = h \cdot \rho \cdot g\) dir.
Eğer sıvının yoğunluğu iki katına çıkarılırsa, yeni yoğunluk \(2\rho\) olur. Yeni basınç \(P_2\) şöyle hesaplanır:
\(P_2 = h \cdot (2\rho) \cdot g = 2 \cdot (h \cdot \rho \cdot g) = 2 \cdot P_1\)
Yani yeni basınç, ilk basıcın \(2\) katı olur.
Gök cisimlerini incelemek amacıyla kullanılan, mercek veya aynalar yardımıyla ışığı toplayıp odaklayarak nesnelerin daha büyük ve parlak görünmesini sağlayan araç aşağıdakilerden hangisidir?
A) MikroskopB) Teleskop
C) Periskop
D) Stetoskop
Hücre içerisinde besin maddelerini oksijen kullanarak parçalayıp hücrenin ihtiyacı olan enerjiyi üreten organel aşağıdakilerden hangisidir?
A) RibozomB) Lizozom
C) Mitokondri
D) Koful
Bir cismin kütlesine ve yerden yüksekliğine bağlı olarak sahip olduğu enerjiye "Çekim Potansiyel Enerjisi" denir. Yer çekimi ivmesinin \( g = 10 \text{ m/s}^2 \) kabul edildiği bir ortamda, çekim potansiyel enerjisi \( E_p \) şu formülle hesaplanır:
\[ E_p \(=\) m \(\cdot\) g \(\cdot\) h \] Buna göre, \( 4 \text{ kg} \) kütleli bir cisim yerden \( 5 \text{ m} \) yüksekliğe çıkarıldığında sahip olacağı potansiyel enerji kaç Joule olur?
B) 40
C) 90
D) 200
Atomun yapısında bulunan temel tanecikler ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Protonlar atomun çekirdeğinde bulunur ve pozitif yüklüdür.B) Nötronlar yüksüz taneciklerdir ve çekirdekte yer alırlar.
C) Elektronlar çekirdeğin etrafındaki katmanlarda çok hızlı hareket ederler.
D) Elektronların kütlesi, proton ve nötronların kütlesinden çok daha büyüktür.
Işığın ana renkleri kırmızı, yeşil ve mavidir. Bu üç ana rengin aynı oranda birleşmesiyle oluşan ışık rengi aşağıdakilerden hangisidir?
A) BeyazB) Siyah
C) Sarı
D) Magenta
Beyaz bir zemin üzerine sırasıyla kırmızı ve yeşil ışık düşürülüyor. Bu durumda zeminin yansıtacağı renkler aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Kırmızı ve YeşilB) Siyah ve Siyah
C) Beyaz ve Beyaz
D) Mavi ve Sarı
Bir cismin düz aynaya olan uzaklığı \( 40 \) cm olarak ölçülmüştür. Bu cismin görüntüsünün aynaya olan uzaklığı ile cismin kendisine olan toplam uzaklığı arasındaki ilişkiyi veren ifade aşağıdakilerden hangisidir?
\[ d_{toplam} \(=\) d_{cisim} + d_{goruntu} \]
B) \( 60 \) cm
C) \( 80 \) cm
D) \( 120 \) cm
Işığın kırılmasıyla ilgili olarak, ışık ışınlarının az yoğun ortamdan (hava) çok yoğun ortama (cam) geçerken izlediği yol hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Işık ışınları normalden uzaklaşarak kırılır.B) Işık ışınları normale yaklaşarak kırılır.
C) Işığın hızı bu geçiş sırasında artar.
D) Işık ışınları hiçbir zaman doğrultu değiştirmez.
Aşağıda verilen optik araçlardan hangisinde kullanılan ayna çeşidi diğerlerinden farklıdır?
A) Mağaza güvenlik aynalarıB) Araç yan dikiz aynaları
C) Keskin virajlardaki kavşak aynaları
D) Dişçi aynaları
İnce kenarlı bir merceğe asal eksene paralel olarak gönderilen ışık ışınlarının mercekten kırıldıktan sonra izlediği yol ile ilgili hangisi doğrudur?
A) Işınlar bir noktada toplanacak şekilde kırılır.B) Işınlar bir noktadan çıkıyormuş gibi dağılarak kırılır.
C) Işınlar geldiği yoldan geri yansır.
D) Işınlar mercekten geçerken hiçbir değişikliğe uğramaz.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/5026-7-sinif-3-unite-test-coz-ro7m