İsmi Niteleyen ve Belirten Sözcükler: Sıfatlar ve Belirteçler
📌 İsmi Niteleyen Sözcükler (Sıfatlar)
İsimlerin rengini, durumunu, biçimini, sayısını veya sırasını bildiren sözcüklere niteleme sıfatları denir. Niteleme sıfatları, isimlere Nasıl? sorusu sorulmakla bulunur.
💡 Çeşitleri:
- Niteleme Sıfatları: İsimlerin durumunu, rengini, biçimini vb. bildirir.
- Belirtme Sıfatları: İşaret, sayı, soru veya belirsizlik yoluyla isimleri belirten sıfatlardır.
🚀 Belirtme Sıfatları
Belirtme sıfatları, isimleri işaret, sayı, soru veya belirsizlik yoluyla daha belirgin hale getirir. Belirtme sıfatları kendi içinde dörde ayrılır:
✅ İşaret Sıfatları:
Varlıkları işaret ederek belirten sıfatlardır. Hangi? sorusuyla bulunur.
- Bu, şu, o, öteki, beriki, şuradaki, oradaki, şuralarda, buralarda...
- Örnek: Şu kitap benim. (Hangi kitap? Şu kitap.)
✅ Sayı Sıfatları:
Varlıkların sayısını, sırasını, ölçüsünü veya kesrini bildiren sıfatlardır.
- Asıl Sayı Sıfatları: Varlıkların sayısını kesin olarak bildirir. (bir, iki, üç... \(10\) elma)
- Sıra Sayı Sıfatları: Varlıkların sıralarını bildirir. (-inci, -ıncı ekleriyle yapılır.) (ikinci, beşinci, \(10.\) sıra)
- Üleştirme Sayı Sıfatları: Varlıkların paylaştırılmasını bildirir. (-şer, -çar ekleriyle yapılır.) (ikişer, beşer, \(10\) kişi)
- Kesir Sayı Sıfatları: Varlıkların kesirle belirtilen miktarını bildirir. (yarım, çeyrek, onda bir...) (yarım ekmek)
✅ Soru Sıfatları:
İsimlere sorulan ve cevabı isim olan sorulardır.
- Nasıl, ne kadar, hangi, kaç, kaçar...
- Örnek: Nasıl bir gün geçirdin? (Güzel bir gün.)
- Örnek: Kaç elma aldın? (\(5\) elma.)
✅ Belgisiz Sıfatlar:
Varlıkların sayısını veya durumunu belirsiz bir şekilde bildiren sıfatlardır.
- Bir, birkaç, bazı, birçok, çoğu, her, kimi, herhangi bir...
- Örnek: Bir çocuk parkta oynuyordu. (Belirli olmayan bir çocuk.)
- Örnek: Bazı insanlar erken kalkar.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde niteleme sıfatı kullanılmıştır?
A) Bu ev çok büyük.
B) Yarım ekmek aldım.
C) Üç elma yedim.
D) Yeşil yapraklar dökülüyor.
Çözüm:A şıkkında 'Bu' işaret sıfatıdır. B şıkkında 'Yarım' kesir sayı sıfatıdır. C şıkkında 'Üç' asıl sayı sıfatıdır. D şıkkında 'Yeşil' kelimesi 'yapraklar' ismini nitelemektedir ve rengini bildirmektedir. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.
Örnek 2:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtme sıfatı yoktur?
A) O adam çok çalışkan.
B) Hangi kitabı okuyorsun?
C) Birkaç öğrenci ödevini yapmamış.
D) Kırmızı araba hızlı gidiyor.
Çözüm:A şıkkında 'O' işaret sıfatıdır. B şıkkında 'Hangi' soru sıfatıdır. C şıkkında 'Birkaç' belgisiz sıfatıdır. D şıkkında 'Kırmızı' kelimesi 'araba' ismini niteleyen bir niteleme sıfatıdır, belirtme sıfatı değildir. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir ismi niteleyen (niteleme sıfatı) bir sözcük kullanılmıştır?
A) Bu kitabı dün kütüphaneden aldım.B) Küçük kedi ağacın arkasına saklandı.
C) Her sabah iki bardak süt içerim.
D) Hangi soruyu çözemedin?
"Şu ağacın gölgesinde biraz dinlenelim." cümlesindeki "şu" sözcüğünün türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Niteleme sıfatıB) Sayı sıfatı
C) İşaret sıfatı
D) Belgisiz sıfat
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir ismi sayı yönüyle belirten bir sözcük kullanılmıştır?
A) Yarışmada birinci öğrenciye ödül verildi.B) Bazı günler erkenden uyanırım.
C) Kırık oyuncaklarını kutuya koydu.
D) O çocuk her zaman dürüsttür.
"Bahçede birkaç çocuk oyun oynuyor." cümlesindeki altı çizili "birkaç" sözcüğünün ismi belirtme türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Soru sıfatıB) Belgisiz sıfat
C) Sayı sıfatı
D) Niteleme sıfatı
"Sıcak çorba içince kendine geldi." cümlesinde ismi niteleyen sözcük (niteleme sıfatı) aşağıdakilerden hangisidir?
A) SıcakB) çorba
C) içince
D) geldi
"Bu kitapları kütüphaneye götürür müsün?" cümlesindeki "bu" sözcüğünün türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Niteleme sıfatıB) İşaret sıfatı
C) Soru sıfatı
D) Sayı sıfatı
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ismi niteleyen bir sözcük (niteleme sıfatı) kullanılmıştır?
A) İki ekmek aldım.B) Hangi çocuk geldi?
C) Mavi balon uçtu.
D) Bazı insanlar bekliyor.
"Şu iki çocuk, büyük bir ağacın altında oturuyor." cümlesinde ismi niteleyen veya belirten toplam kaç sözcük (sıfat) vardır?
A) \( 1 \)B) \( 2 \)
C) \( 3 \)
D) \( 4 \)
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ismin rengini veya durumunu bildiren bir niteleme sıfatı kullanılmıştır?
A) Bu kitabı dün kütüphaneden aldım.B) Yarın iki arkadaşımla buluşacağım.
C) Küçük kedi ağacın dalına tırmandı.
D) Bazı günler erkenden uyanırım.
"Şu" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir ismi işaret yoluyla belirten bir sıfat görevinde kullanılmıştır?
A) Şu, geçen gün bahsettiğim çantadır.B) Şu evi boyatmak için usta çağırdık.
C) Onu değil, şunu bana uzatır mısın?
D) Şunun rengi diğerlerinden daha koyu.
Aşağıdaki cümlede yer alan sayı sıfatı hangisidir?
"Okulun beşinci katında yeni bir kütüphane açıldı."
B) Beşinci
C) Yeni
D) Kütüphane
"Sıcak çorba içince hemen kendine geldi." cümlesindeki sıfatın türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Niteleme SıfatıB) İşaret Sıfatı
C) Sayı Sıfatı
D) Belgisiz Sıfat
"Yorgun yolcular ağacın gölgesinde dinlendiler." cümlesinde ismi niteleyen sözcük aşağıdakilerden hangisidir?
A) YorgunB) Yolcular
C) Gölgesinde
D) Dinlendiler
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir ismi işaret yoluyla belirten bir sözcük (işaret sıfatı) kullanılmıştır?
B) Bahçedeki kurumuş yaprakları topladık.
C) Bu kalem benim çantamdan çıktı.
D) Annem pazardan taze meyveler almış.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ismi sayı yoluyla belirten bir sözcük kullanılmıştır?
B) Manavdan iki kilo elma aldım.
C) Bazı insanlar çok anlayışlıdır.
D) Hangi yoldan gitmemiz gerekiyor?
"Soğuk" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir ismi niteleme görevinde kullanılmıştır?
B) Soğuklar iyice kendini hissettirdi.
C) Soğuk su içtiği için boğazı şişmiş.
D) Odadaki herkes soğuktan titriyordu.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/5034-5-sinif-ismi-niteleyen-ve-belirten-sozcukler-test-coz-enie