5. Sınıf Türkçe Ders Notları: Niteleme Sıfatları, Zamirler, Sayı Sıfatları
📌 Konu 1: Niteleme Sıfatları
Niteleme sıfatları, isimlerin rengini, durumunu, biçimini, nasıl olduğunu bildiren sözcüklerdir. Varlıkları nasıl? sorusuna cevap verirler.
- Örnek: Kırmızı araba (Nasıl araba? Kırmızı)
- Örnek: Soğuk hava (Nasıl hava? Soğuk)
- Örnek: Yuvarlak masa (Nasıl masa? Yuvarlak)
Önemli Not: Niteleme sıfatları, isimlerden önce gelir.
💡 Konu 2: Zamirler (Adıllar)
İsimlerin yerine kullanılan sözcüklere zamir denir. Zamirler, cümleleri daha akıcı hale getirir ve isimlerin tekrarını önler.
Kişi Zamirleri:
- Ben, sen, o, biz, siz, onlar
- Örnek: Ben okula gittim. (Burada 'ben' kelimesi, konuşanın adının yerine kullanılmıştır.)
- Örnek: Onlar top oynuyor.
İşaret Zamirleri:
- Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, öteki, beriki
- Örnek: Bu benim kalemim. (Burada 'bu' kelimesi, kalemin bulunduğu yeri işaret eder.)
- Örnek: Şunlar çiçeklerdir.
Soru Zamirleri:
- Kim, ne, nere, hangisi, kaçı vb.
- Örnek: Kapıyı kim çaldı? (Burada 'kim' kelimesi, kapıyı çalan kişinin adının yerine sorulmuştur.)
- Örnek: Çantandaki ne var?
✅ Konu 3: Sayı Sıfatları
Varlıkların sayısını, sıra sayısını, ölçüsünü, kesrini veya yerini bildiren sözcüklerdir. Varlıklara kaç?, kaçıncı?, ne kadar? gibi sorular sorarak bulunur.
Asıl Sayı Sıfatları:
- Varlıkların sayısını net olarak belirtir.
- Örnek: Üç elma (Kaç elma? Üç)
- Örnek: Yirmi öğrenci (Kaç öğrenci? Yirmi)
Sıra Sayı Sıfatları:
- Varlıkların sırasını belirtir. Genellikle -inci, -ıncı ekleriyle yapılır.
- Örnek: Birinci sıra (Kaçıncı sıra? Birinci)
- Örnek: Onuncu kat (Kaçıncı kat? Onuncu)
Kesir Sayı Sıfatları:
- Varlıkların kesirle ilgili bilgisini verir.
- Örnek: Yarım ekmek (Ne kadar ekmek? Yarım)
- Örnek: Çeyrek altın (Ne kadar altın? Çeyrek)
Üleştirme Sayı Sıfatları:
- Varlıkların paylaştırılma durumunu belirtir. Genellikle -er, -ar ekleriyle yapılır.
- Örnek: İkişer kalem (Kaçar kalem? İkişer)
- Örnek: Beşer kişilik grup (Kaçar kişilik grup? Beşer)
🚀 Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde niteleme sıfatı kullanılmıştır?
A) Üç elma yedim.
B) Bu benim çantam.
C) Mavi gömlek aldım.
D) Kim geldi?
Çözüm 1:
Cevap C şıkkıdır. 'Mavi' kelimesi, 'gömlek' ismini durumunu (rengini) bildirerek niteleme sıfatı görevindedir. A şıkkında 'üç' sayı sıfatı, B şıkkında 'bu' işaret zamiri, D şıkkında 'kim' soru zamiri kullanılmıştır.
Soru 2:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zamir kullanılmamıştır?
A) O çok akıllı bir çocuk.
B) Kalemleri onlar aldı.
C) Birinci sırayı ben kazandım.
D) Çantanın içinde ne var?
Çözüm 2:
Cevap C şıkkıdır. A şıkkında 'o' kişi zamiri, B şıkkında 'onlar' kişi zamiri, D şıkkında 'ne' soru zamiri kullanılmıştır. C şıkkında ise 'birinci' kelimesi sıra sayı sıfatıdır, zamir değildir.
Aşağıdaki cümlede yer alan zamirler hangi seçenekte birlikte verilmiştir?
"Sen bu kitabı bana mı aldın?"
B) Sen - bana
C) Kitabı - bana
D) Bu - bana
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret zamiri kullanılmıştır?
A) Şu kalemi bana uzatır mısın?B) O, her zaman dürüst bir insandır.
C) Bunları dolaba yerleştirmelisin.
D) Bazı öğrenciler dışarı çıktı.
Aşağıdaki cümlede altı çizili sözcüğün türü nedir?
"Herkes bahçede toplandı."
B) İşaret zamiri
C) Belgisiz zamir
D) Soru zamiri
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı bir zamirle sağlanmıştır?
A) Kaçıncı sınıfa gidiyorsun?B) Buraya nasıl geldin?
C) Çantanın içinde ne var?
D) Hangi kitabı okuyorsun?
"O" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişi zamiri olarak kullanılmıştır?
A) O, bugün çok yorgun görünüyor.B) O ağacı geçen yıl dikmiştik.
C) O çantayı nereden aldın?
D) O mahallede eskiden biz otururduk.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde asıl sayı sıfatı kullanılmıştır?
\[\(\text{Cümleleri dikkatle inceleyiniz.}\) \]
B) Yarışmada \( 2. \) oldu.
C) Herkese \( 5 \) 'er kalem verildi.
D) Yarım ekmek yedim.
Aşağıdaki cümlede yer alan sayı sıfatının türü hangisidir?
\[\(\text{Yarışmada } 5\). \(\text{ sırayı alarak madalya kazandı.}\) \]
B) Sıra sayı sıfatı
C) Üleştirme sayı sıfatı
D) Kesir sayı sıfatı
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde üleştirme sayı sıfatı kullanılmıştır?
\[\(\text{Paylaştırma anlamı taşıyan kelimeyi bulunuz.}\) \]
B) Kitabın \( 100. \) sayfasındayım.
C) Öğretmenimiz bize \( 2 \) 'şer şeker dağıttı.
D) Pastanın çeyrek dilimini yedi.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesir sayı sıfatı yer almaktadır?
\[\(\text{Bütünün bir parçasını ifade eden sıfatı bulunuz.}\) \]
B) Marketten yarım kilo un aldım.
C) \( 3. \) katta oturuyoruz.
D) Her gruba \( 4 \) 'er kişi ayrıldı.
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi tür bakımından yanlıştır?
\[\(\text{Sayı sıfatı türlerini kontrol ediniz.}\) \]
B) \( 7. \) gün \(\rightarrow\) Sıra sayı sıfatı
C) \( 3 \) 'er elma \(\rightarrow\) Üleştirme sayı sıfatı
D) \( 1 \) ekmek \(\rightarrow\) Kesir sayı sıfatı
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/5092-5-sinif-niteleme-sifati-test-coz-ap4y