Kesin Yargı Nedir? 🚀
TYT Türkçe'de kesin yargı, bir metinde açıkça ifade edilen, doğruluğu veya yanlışlığı metne dayanan, yoruma açık olmayan ifadelerdir. Bu tür yargılar, metnin ana fikrini, yardımcı fikirlerini veya belirli detaylarını doğrudan belirtir. Kesin yargıları bulmak, metni dikkatlice okumayı ve her cümlenin taşıdığı anlamı sorgulamayı gerektirir.
Kesin Yargıların Özellikleri 📌
- Metinde açıkça belirtilir.
- Doğruluğu veya yanlışlığı metne dayanır.
- Yoruma kapalıdır, herkes için aynı anlamı taşır.
- Metnin ana fikrini, yardımcı fikirlerini veya detaylarını ifade edebilir.
- Kanıtlanabilir veya çürütülebilir nitelikte olabilir (metin içindeki bilgilerle).
Kesin Yargı İfadelerini Tanıma Yöntemleri 💡
Kesin yargıları tespit ederken dikkat edilmesi gereken bazı noktalar şunlardır:
- Anahtar Kelimeler: 'görüyor', 'belirtiyor', 'ifade ediyor', 'anlatıyor', 'göre', 'bildiriyor' gibi ifadeler kesin yargı cümlelerini işaret edebilir.
- Nesnellik: Kişisel duygu, düşünce veya yorum içermeyen, objektif bilgiler sunan cümleler kesin yargı olma eğilimindedir.
- Doğrudan Bilgi: Metinde doğrudan verilen bilgileri içeren cümleler kesin yargıdır. Örneğin, 'Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.' cümlesi, metinde bu bilgi varsa kesin yargıdır.
Kesin Yargı ve Diğer Anlatım Biçimleri Arasındaki Farklar ✅
Kesin yargılar, metindeki diğer anlatım biçimlerinden farklıdır:
- Tahmin: Geleceğe yönelik olasılıkları ifade eder. 'Sanırım yarın yağmur yağacak.'
- Öneri: Bir eylemde bulunulmasını tavsiye eder. 'Bu kitabı okumanı tavsiye ederim.'
- Yorum: Kişisel görüş veya değerlendirmeyi içerir. 'Bu film çok sıkıcıydı.'
- Amaç: Bir eylemin gerçekleştirilme nedenini belirtir. 'Sınavı kazanmak için çok çalışıyor.'
Kesin Yargı İfadeleri İçermeyen Cümleler
Aşağıdaki türdeki ifadeler genellikle kesin yargı değildir:
- Öznel değerlendirmeler (güzel, çirkin, iyi, kötü vb.)
- Kişisel duygu ve düşünceler (sevdim, üzüldüm, umuyorum vb.)
- Olasılık bildiren ifadeler (belki, ihtimal, sanırım vb.)
- Genellemeler (her zaman, asla, hiç kimse vb. - metinde desteklenmiyorsa)
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Örnek 1:
Soru: Aşağıdaki cümlelerden hangisi kesin bir yargı bildirmektedir?
A) Belki de bu yıl tatile çıkabiliriz.
B) Bana göre bu romanın anlatımı oldukça zayıf.
C) Türkiye'nin coğrafi konumu, tarım ürünleri çeşitliliğini artırmaktadır.
D) Keşke o günleri bir daha yaşayabilseydim.
E) Bu problemi çözmek için farklı yollar denemeliyiz.
Çözüm:
Seçenek A'da 'belki de' ifadesi olasılık bildirmektedir. Seçenek B'de 'bana göre' ve 'oldukça zayıf' ifadeleri öznel bir yorumdur. Seçenek D'de 'keşke' dilek bildirmektedir. Seçenek E'de ise bir tavsiye (öneri) söz konusudur. Seçenek C'deki 'Türkiye'nin coğrafi konumu, tarım ürünleri çeşitliliğini artırmaktadır.' cümlesi, metinde bu bilgi verildiyse, doğruluğu veya yanlışlığı metne dayanan, yoruma açık olmayan kesin bir yargıdır.
Cevap: C
Örnek 2:
Soru: Metinde geçen aşağıdaki ifadelerden hangisi bir kesin yargı değildir?
Metin Parçası: "İstanbul, tarihi boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış büyük bir şehirdir. Boğaz'ın iki yakasını birleştiren bu eşsiz coğrafya, şehre stratejik bir önem kazandırmıştır. Günümüzde de milyonlarca insana barınak olan İstanbul, kültürel ve ekonomik açıdan Türkiye'nin parlayan yıldızıdır."
A) İstanbul birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır.
B) Boğaz'ın iki yakasını birleştirmesi şehre stratejik önem katmıştır.
C) İstanbul milyonlarca insana barınak olmaktadır.
D) İstanbul, Türkiye'nin parlayan yıldızıdır.
E) Bu şehir, tarihte önemli bir merkez olmuştur.
Çözüm:
Metindeki A, B, C ve E seçenekleri doğrudan metinde belirtilen, doğruluğu metne dayanan kesin yargılardır. Ancak D seçeneğindeki 'parlayan yıldızıdır' ifadesi, mecazi bir anlatım olup öznel bir değerlendirme içerebilir. Bu tür ifadeler kesin yargıdan çok, yoruma açık bir anlatım biçimi olarak değerlendirilebilir.
Cevap: D
Dünyanın en çok ziyaret edilen müzelerinden biri olan Louvre Müzesi, 2023 yılında kapılarını 8,9 milyon ziyaretçiye açarak pandemi öncesi rakamlara yaklaşmıştır.
Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Pandemi sürecinde Louvre Müzesi ziyaretçi kabulünü tamamen durdurmuştur.
C) 2023 yılındaki ziyaretçi sayısı, pandemi öncesindeki bir dönemin verilerine yakınlık göstermektedir.
D) Müzenin ziyaretçi kapasitesi 8,9 milyon kişi ile sınırlandırılmıştır.
Türkiye'nin ilk yerli elektrikli otomobili olan Togg, 2023 yılının Mart ayında ilk teslimatlarını gerçekleştirerek otomotiv sektöründe yeni bir dönemin kapısını araladı.
Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
B) 2023 yılından önce Türkiye'de hiçbir elektrikli otomobilin teslimatı yapılmamıştır.
C) Togg'un ilk kullanıcılarına ulaştırılması 2023 yılının ilk çeyreğinin son ayında gerçekleşmiştir.
D) Togg'un piyasaya çıkmasıyla birlikte içten yanmalı motorlu araçların üretimi durdurulmuştur.
Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan ilk Türk yazar olan Orhan Pamuk'un eserleri, bugüne kadar 60'tan fazla dile çevrilerek dünya edebiyatında geniş bir yankı uyandırmıştır.
Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Orhan Pamuk'un eserleri en az 61 farklı dilde okunabilmektedir.
C) Orhan Pamuk, eserleri yabancı dillere en çok çevrilen Türk yazardır.
D) Nobel Edebiyat Ödülü, sadece eserleri 60'tan fazla dile çevrilen yazarlara verilir.
"2023 yılında yayımlanan bu roman, yazarın daha önceki eserlerinden farklı olarak ilk kez polisiye türünde kaleme alınmıştır."
Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Yazarın 2023 yılından önce yayımlanmış en az bir eseri daha bulunmaktadır.
C) Yazar, bu eserinden sonraki çalışmalarında da polisiye türünü tercih edecektir.
D) Yazarın önceki eserlerinin tamamı aynı edebi türde kaleme alınmıştır.
"Türkiye'nin en yüksek dağı olan Ağrı Dağı'na yapılan tırmanışlar, hava muhalefeti nedeniyle bu yıl geçen yıla oranla daha az sayıda gerçekleşti."
Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Ağrı Dağı'na sadece hava koşulları uygun olduğunda tırmanış yapılabilmektedir.
C) Bu yıl Türkiye'deki tüm dağlarda hava koşulları geçen yıla göre daha kötü seyretmiştir.
D) Ağrı Dağı, dünyadaki diğer yüksek dağlara göre daha zorlu bir tırmanış rotasına sahiptir.
"Dünya Sağlık Örgütü tarafından 20. yüzyılın en önemli buluşlarından biri olarak kabul edilen penisilin, enfeksiyon hastalıklarının tedavisinde yeni bir çığır açmıştır."
Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Enfeksiyon hastalıkları penisilinin bulunuşundan önce hiçbir şekilde tedavi edilememekteydi.
C) Dünya Sağlık Örgütü'ne göre 20. yüzyılda penisilin dışında da önemli kabul edilen buluşlar vardır.
D) Penisilin, tıp dünyasında sadece enfeksiyon hastalıkları üzerinde etkili olan bir ilaçtır.
Modern Türk edebiyatının en önemli temsilcilerinden biri olan yazar, son romanında toplumsal sorunları bireyin iç dünyasındaki çatışmalarla harmanlayarak okuyucuya sunmuştur.
Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Sözü edilen yazarın bu romandan önce de yayımlanmış romanları vardır.
C) Yazar, eserlerinde sadece toplumsal konulara yer vermektedir.
D) Romanın dili, okuyucunun anlamasını zorlaştıracak kadar ağırdır.
NASA'nın Mars'a gönderdiği yeni keşif aracı, daha önceki araçların ulaşamadığı derinliklerdeki toprak örneklerini analiz ederek suyun varlığına dair yeni kanıtlar toplamıştır.
Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
B) NASA, Mars dışında başka gezegenlere de birçok keşif aracı göndermiştir.
C) Bu son araçtan önce de Mars'a keşif amaçlı farklı araçlar gönderilmiştir.
D) Önceki araçlar, teknik yetersizlikler nedeniyle hiçbir toprak analizi yapamamıştır.
Türkiye'nin yıllık ortalama yağış miktarı en yüksek olan ili Rize'de, çay üretimi bölge ekonomisinin temel direğini oluşturmaktadır.
Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Türkiye'de yıllık ortalama yağışın en az olduğu il İç Anadolu Bölgesi'ndedir.
C) Çay bitkisi, Türkiye'nin sadece Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yetişen bir üründür.
D) Rize, yıllık ortalama yağış miktarı bakımından Türkiye'deki diğer illerin tamamını geride bırakmıştır.
19. yüzyılın sonlarında keşfedilen ve o günden bugüne arkeoloji dünyasının ilgisini çeken bu antik kent, sadece mimari yapısıyla değil, aynı zamanda bulunan yazıtlarıyla da bölge tarihine ışık tutmaktadır.
Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Bölgedeki en önemli tarihi yazıtlar bu antik kentte yer almaktadır.
C) Antik kentin mimari özellikleri, yazıtlarından daha çok dikkat çekmiştir.
D) Arkeoloji dünyası, 19. yüzyıla kadar antik kentlerle ilgilenmemiştir.
Modern tıbbın gelişmesiyle birlikte dünyada ortalama insan ömrü uzamış olsa da genetik faktörlerin yaşam süresi üzerindeki belirleyici etkisi hâlâ tam olarak kontrol altına alınabilmiş değildir.
Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
B) İnsan ömrünün uzunluğu üzerinde genetik faktörlerin dışında da etkili olan unsurlar vardır.
C) Modern tıp, genetik faktörlerin yaşam süresi üzerindeki etkisini tamamen yok etmeyi amaçlar.
D) Yaşam süresini uzatmak için yapılan çalışmalar sadece modern tıp alanında yoğunlaşmıştır.
Yazarın son romanı, önceki eserlerinde görülen yoğun betimlemelerden uzak, daha yalın bir dille kaleme alınmış olsa da kurgusundaki derinlik okuru şaşırtmaya devam ediyor.
Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Yazarın önceki eserlerindeki kurgusal yapı, son romanına göre daha zayıftır.
C) Bu romanda betimlemelere, yazarın diğer kitaplarına oranla daha az yer verilmiştir.
D) Okurlar, yazarın sadece yalın bir dille yazdığı eserlerini şaşırtıcı bulmaktadır.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/5144-tyt-kesin-yargi-test-coz-hnuc