✨ Konuları Gir, Yapay Zeka Saniyeler İçinde Sınavını Üretsin!

12. Sınıf Radyoaktif bozunma sonucu atomun kütle numarası ve atom numarası Test Çöz

SORU 1

Çekirdek tepkimelerinde kütle numarası ve atom numarası korunur. Bir $ _{92}^{238}U $ çekirdeği bir adet alfa ($ α $) ışıması yaparak $ X $ elementine dönüşmektedir.

\[ _{92}^{238}U $\rightarrow$ _{Z}^{A}X + _{2}^{4}He \] Buna göre, oluşan $ X $ elementinin kütle numarası ($ A $) ve atom numarası ($ Z $) aşağıdakilerden hangisidir?

A) $ A=234, Z=90 $
B) $ A=236, Z=90 $
C) $ A=234, Z=94 $
D) $ A=242, Z=94 $
E) $ A=238, Z=92 $

Açıklama:
Alfa ($ α $) ışımasında çekirdekten 2 proton ve 2 nötron fırlatılır. Bu durum kütle numarasının ($ A $) 4 azalmasına, atom numarasının ($ Z $) ise 2 azalmasına neden olur. İşlemleri yaparsak: $ A = 238 - 4 = 234 $ ve $ Z = 92 - 2 = 90 $ bulunur.

Bu Sınavı paylaş: WhatsApp Facebook X (Twitter)

Soru Listesi 0/10

Cevaplanmış

Boş

🔄 Sınavı Sıfırla

Radyoaktif Bozunma ve Atom Numarası/Kütle Numarası Değişimleri

Atomlar, kararsız çekirdek yapısına sahip olduklarında radyoaktif bozunma geçirerek daha kararlı bir hale ulaşmaya çalışırlar. Bu süreçte çekirdekten alfa ($α$), beta ($\beta$) veya gama ($\gamma$) ışınları yayılır. Bu ışınların yayılması sonucunda atomun hem atom numarası hem de kütle numarası değişebilir.

Alfa Bozunması ($α$)

Alfa bozunması, çekirdekten bir alfa parçacığının ($α$) yayılmasıdır. Alfa parçacığı, aslında bir helyum çekirdeğidir ($\ce{^4_2He}$). Bu nedenle, alfa bozunması sırasında:

Atomun kütle numarası $4$ birim azalır.
Atomun atom numarası $2$ birim azalır.

Genel gösterimi şu şekildedir:

$ $ \ce{^A_Z X} \rightarrow \ce{^{A-4}_{Z-2} Y} + \ce{^4_2He} $ \(

Beta Bozunması (\) $\beta$ \()

Beta bozunması iki türde gerçekleşir:

Beta Eksi Bozunması (\) $\beta$ ^- \()

Bu tür bozunmada çekirdekteki bir nötron, bir protona, bir elektrona (\) $\beta$ ^- \() ve bir nötrinoya dönüşür. Elektron, çekirdekten hızla uzaklaşır.

Atomun kütle numarası değişmez (\) A \().
Atomun atom numarası \) 1 $ birim artar ($ Z $\rightarrow$ Z+1 \().

Genel gösterimi şu şekildedir:

\) $ \ce{^A_Z X} \rightarrow \ce{^A_{Z+1} Y} + e^- + \bar{ u}_e $ \(

Beta Artı Bozunması (\) $\beta$ ^+ \()

Bu tür bozunmada çekirdekteki bir proton, bir nötrona, bir pozitrona (\) $\beta$ ^+ \() ve bir nötrinoya dönüşür. Pozitron, elektronun karşıt parçacığıdır.

Atomun kütle numarası değişmez (\) A \().
Atomun atom numarası \) 1 $ birim azalır ($ Z $\rightarrow$ Z-1 \().

Genel gösterimi şu şekildedir:

\) $ \ce{^A_Z X} \rightarrow \ce{^A_{Z-1} Y} + e^+ + u_e $ \(

Gama Bozunması (\) $\gamma$ \()

Gama bozunması, genellikle alfa veya beta bozunması sonrası uyarılmış haldeki çekirdeğin enerji kaybederek temel hale geçmesiyle gerçekleşir. Bu süreçte foton (\) $\gamma$ \() yayılır.

Atomun kütle numarası değişmez (\) A \().
Atomun atom numarası değişmez (\) Z \().

Genel gösterimi şu şekildedir:

\) $ \ce{^A_Z X^*} \rightarrow \ce{^A_Z X} + \gamma $ \(

Özet Tablo

Bozunma Tipi	Kütle Numarası (\) A \() Değişimi	Atom Numarası (\) Z \() Değişimi
Alfa (\) α \()	\) A $\rightarrow$ A-4 \(	\) Z $\rightarrow$ Z-2 \(
Beta Eksi (\) $\beta$ ^- \()	\) A $\rightarrow$ A \(	\) Z $\rightarrow$ Z+1 \(
Beta Artı (\) $\beta$ ^+ \()	\) A $\rightarrow$ A \(	\) Z $\rightarrow$ Z-1 \(
Gama (\) $\gamma$ \()	\) A $\rightarrow$ A \(	\) Z $\rightarrow$ Z \(

Önemli Notlar

Kütlenin Korunumu: Herhangi bir bozunma reaksiyonunda toplam kütle numarası ve toplam atom numarası korunur.
Enerji Korunumu: Bozunma sırasında açığa çıkan enerji, yayılan parçacıkların kinetik enerjisi ve gama ışınlarının enerjisi olarak görülür.

✍️ Çözümlü Örnek Sorular

Örnek 1:

Uranyum-238 (\) $\ce$ {^{238}_{92}U} $) izotopu, bir dizi bozunma sonucunda Kurşun-206 ($ $\ce$ {^{206}_{82}Pb} \() izotopuna dönüşüyor. Bu dönüşüm sırasında kaç tane alfa ve beta bozunması gerçekleşmiştir?

Çözüm:
Başlangıç izotopu: \) $\ce$ {^{238}_{92}U} $

Son izotop: $ $\ce$ {^{206}_{82}Pb} $

Kütle numarası değişimi: $ $\Delta$ A $= 238 - 206 = 32$ $. Her alfa bozunması $ 4 $ birim kütle azalttığına göre, alfa sayısı $ n_α $= \frac{32}{4} = 8$ $ olur.

Atom numarası değişimi: $ $\Delta$ Z $= 92 - 82 = 10$ $. Toplam atom numarası değişimi $ 10 $'dur.

8 alfa bozunması $ $8 \times 2 = 16$ $ birim atom numarası azaltır.

Geriye kalan atom numarası değişimi: $ $10 - 16 = -6$ $. Bu negatif değişim, beta eksi bozunmaları ($ $\beta$ ^- $) ile telafi edilir. Her $ $\beta$ ^- $ bozunması atom numarasını $ 1 $ artırır. Dolayısıyla, beta bozunması sayısı $ n_{ $\beta$ ^-} $= 6$ $ olur.

Cevap: $ 8 $ alfa ve $ 6 \( beta eksi bozunması gerçekleşmiştir.

Örnek 2:

Bir X radyoaktif izotopu, önce bir alfa, ardından bir beta eksi ve son olarak bir gama bozunması geçirerek Y izotopuna dönüşüyor. Başlangıçta X izotopunun atom numarası \) Z $ ve kütle numarası $ A \( ise, Y izotopunun atom ve kütle numaralarını bulunuz.

Çözüm:
Başlangıç: \) $\ce{^A_Z X}$ $

1. Alfa bozunması ($ α $): Kütle numarası $ A-4 $, atom numarası $ Z-2 $ olur. İzotop: $ $\ce$ {^{A-4}_{Z-2} X'} $

2. Beta eksi bozunması ($ $\beta$ ^- $): Kütle numarası değişmez ($ A-4 $), atom numarası $ 1 $ artar ($ Z $-2+1 =$ Z-1 $) olur. İzotop: $ $\ce$ {^{A-4}_{Z-1} X''} $

3. Gama bozunması ($ $\gamma$ $): Kütle numarası ve atom numarası değişmez. İzotop: $ $\ce$ {^{A-4}_{Z-1} Y} $

Cevap: Y izotopunun kütle numarası $ A-4 $ ve atom numarası $ Z-1$'dir.

A) $ A=234, Z=90 $
B) $ A=236, Z=90 $
C) $ A=234, Z=94 $
D) $ A=242, Z=94 $
E) $ A=238, Z=92 $

Kararsız bir çekirdek olan $ _{6}^{14}C $, bir adet beta eksi ($ \beta^- $) ışıması yaparak $ _{Z}^{A}Y $ çekirdeğine dönüşmektedir.

\[ _{6}^{14}C $\rightarrow$ _{Z}^{A}Y + _{-1}^{0}e $+ \bar{
u}$ _e \] Buna göre, oluşan $ Y $ çekirdeğinin kütle numarası ($ A $) ve atom numarası ($ Z $) aşağıdakilerden hangisidir?

A) $ A=14, Z=5 $
B) $ A=13, Z=6 $
C) $ A=14, Z=7 $
D) $ A=15, Z=7 $
E) $ A=14, Z=6 $

Radyoaktif bir $ _{88}^{226}Ra $ çekirdeği, art arda 1 tane alfa ($ α $) ve 2 tane beta eksi ($ \beta^- $) ışıması yapmaktadır.

Bu bozunmalar sonucunda oluşan yeni çekirdeğin kütle numarası ve atom numarası aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

A) $ 222, 86 $
B) $ 222, 88 $
C) $ 226, 86 $
D) $ 224, 88 $
E) $ 222, 90 $

Bir radyoaktif bozunma sürecinde çekirdekteki bir protonun nötrona dönüşmesiyle oluşan ışıma türü beta artı ($ \beta^+ $) ışımasıdır. Buna göre, $ _{11}^{22}Na $ çekirdeği bir $ \beta^+ $ ışıması yaparsa oluşan yeni çekirdek aşağıdakilerden hangisi olur?

\[ _{11}^{22}Na $\rightarrow$ _{Z}^{A}X + _{+1}^{0}e +
u_e \]

A) $ _{10}^{22}Ne $
B) $ _{12}^{22}Mg $
C) $ _{11}^{21}Na $
D) $ _{9}^{18}F $
E) $ _{10}^{21}Ne $

Radyoaktif bozunmalar ve atom numarası/kütle numarası değişimleri ile ilgili;

I. Alfa ışıması yapan bir atomun kütle numarası 4 azalır.
II. Beta ışıması yapan bir atomun kütle numarası değişmez.
III. Gama ışıması yapan bir atomun hem kütle hem de atom numarası değişmez.

yargılarından hangileri doğrudur?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III

$ _{92}^{238}U $ çekirdeği bir $ α $ (alfa) bozunması yaparak $ X $ çekirdeğine dönüşmektedir.

Buna göre oluşan $ X $ çekirdeğinin kütle numarası ve atom numarası aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

A) Kütle No: 234, Atom No: 90
B) Kütle No: 236, Atom No: 91
C) Kütle No: 234, Atom No: 91
D) Kütle No: 242, Atom No: 94
E) Kütle No: 238, Atom No: 90

Bir radyoaktif çekirdek $ \beta^{-} $ (beta eksi) bozunması geçirdiğinde, bu çekirdeğin kütle numarası ($ A $) ve atom numarası ($ Z $) değişimi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) $ A $ değişmez, $ Z $ bir azalır.
B) $ A $ dört azalır, $ Z $ iki azalır.
C) $ A $ değişmez, $ Z $ bir artar.
D) $ A $ bir artar, $ Z $ değişmez.
E) Hem $ A $ hem de $ Z $ değişmez.

$ _{84}^{218}Po $ çekirdeği ardışık olarak bir $ α $ ve iki $ \beta^{-} $ bozunması yapmaktadır.

Bu bozunmalar sonucunda oluşan son çekirdeğin kütle numarası ve atom numarası nedir?

A) Kütle No: 214, Atom No: 82
B) Kütle No: 214, Atom No: 84
C) Kütle No: 216, Atom No: 83
D) Kütle No: 218, Atom No: 84
E) Kütle No: 214, Atom No: 83

Bir radyoaktif bozunma sonucunda ana çekirdek ile oluşan ürün çekirdek arasındaki ilişki şu şekildedir:

\[ _{Z}^{A}X $\rightarrow$ _{Z-1}^{A}Y $+ \text{Radyasyon}$ \]

Buna göre, bu bozunma türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) $ α $ bozunması
B) $ \beta^{-} $ bozunması
C) $ \gamma $ bozunması
D) $ \beta^{+} $ (pozitron) bozunması
E) Nötron salınımı

10)

$ _{90}^{232}Th $ çekirdeği bir dizi bozunma yaparak $ _{88}^{224}Ra $ çekirdeğine dönüşmektedir.

Bu dönüşüm sırasında çekirdekten salınan $ α $ ve $ \beta^{-} $ parçacıklarının sayıları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

A) 2 $ α $, 2 $ \beta^{-} $
B) 2 $ α $, 1 $ \beta^{-} $
C) 1 $ α $, 2 $ \beta^{-} $
D) 4 $ α $, 2 $ \beta^{-} $
E) 2 $ α $, 0 $ \beta^{-} $

Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun

https://yazili.eokultv.com/test/5194-12-sinif-radyoaktif-bozunma-sonucu-atomun-kutle-numarasi-ve-atom-numarasi-test-coz-x0vw

Bozunma Tipi	Kütle Numarası (\) A \() Değişimi	Atom Numarası (\) Z \() Değişimi
Alfa (\) α \()	\) A \(\rightarrow\) A-4 \(	\) Z \(\rightarrow\) Z-2 \(
Beta Eksi (\) \(\beta\) ^- \()	\) A \(\rightarrow\) A \(	\) Z \(\rightarrow\) Z+1 \(
Beta Artı (\) \(\beta\) ^+ \()	\) A \(\rightarrow\) A \(	\) Z \(\rightarrow\) Z-1 \(
Gama (\) \(\gamma\) \()	\) A \(\rightarrow\) A \(	\) Z \(\rightarrow\) Z \(

12. Sınıf Radyoaktif bozunma sonucu atomun kütle numarası ve atom numarası Test Çöz

Radyoaktif Bozunma ve Atom Numarası/Kütle Numarası Değişimleri

Alfa Bozunması (\(α\))

Beta Bozunması (\) \(\beta\) \()

Beta Eksi Bozunması (\) \(\beta\) ^- \()

Beta Artı Bozunması (\) \(\beta\) ^+ \()

Gama Bozunması (\) \(\gamma\) \()

Özet Tablo

Önemli Notlar

✍️ Çözümlü Örnek Sorular

Örnek 1:

Örnek 2: