Çözünürlük Dengesi Temel Kavramlar
Çözünürlük dengesi, suda az çözünen iyonik bileşiklerin doygun çözeltilerinde katı haldeki bileşik ile çözünmüş iyonları arasındaki dinamik denge durumunu ifade eder. Bu denge, çözünme ve çökelme hızlarının eşit olduğu bir durumu temsil eder.
- Çözünürlük (s): Belirli bir sıcaklıkta, belirli miktarda çözücüde çözünebilen maksimum madde miktarıdır. Genellikle mol/L (M) veya g/L cinsinden ifade edilir.
- Çözünürlük Çarpımı (Kçç): Doygun bir çözeltideki iyonların derişimlerinin, stokiyometrik katsayıları üs olarak alınarak çarpılmasıyla elde edilen denge sabitidir. Sıcaklıkla değişir.
Kçç İle Çözünürlük Arasındaki İlişki
Bir iyonik bileşik için genel çözünme denklemi aşağıdaki gibi olsun:
\(A_xB_y(k) \rightleftharpoons xA^{y+}(suda) + yB^{x-}(suda)\)
Bu durumda, çözünürlük çarpımı (Kçç) aşağıdaki gibi ifade edilir:
\(K_{çç} = [A^{y+}]^x [B^{x-}]^y = (xs)^x (ys)^y \)
Ayt öğrencileri için bu ilişki, çözünürlüğü ve Kçç değerini hesaplamada kritik öneme sahiptir.
Ortak İyon Etkisi
Az çözünen bir tuzun çözeltisine, ortak bir iyon içeren başka bir tuz eklenirse, az çözünen tuzun çözünürlüğü azalır. Bu olaya ortak iyon etkisi denir. Le Chatelier prensibine göre, denge sola kayar ve çözünürlük azalır.
Çözümlü Örnek Sorular
Örnek Soru 1:25°C'de AgCl'nin çözünürlüğü 1.34 x 10-5 M ise, AgCl'nin Kçç değeri kaçtır?
Çözüm:
AgCl(k) ⇌ Ag+(suda) + Cl-(suda)
\(K_{çç} = [Ag^+][Cl^-] = s^2 = (1.34 \times 10^{-5})^2 = 1.80 \times 10^{-10}\)
Örnek Soru 2:BaSO4'ün Kçç değeri 1.1 x 10-10'dur. 0.1 M Na2SO4 çözeltisindeki BaSO4'ün çözünürlüğü kaç mol/L'dir?
Çözüm:
BaSO4(k) ⇌ Ba2+(suda) + SO42-(suda)
Na2SO4(suda) → 2Na+(suda) + SO42-(suda)
[SO42-] \(= 0\).1 M
\(K_{çç} = [Ba^{2+}][SO_4^{2-}] = s(0.1 + s) \approx s(0.1) = 1.1 \times 10^{-10}\)
\(s = \frac{1.1 \times 10^{-10}}{0.1} = 1.1 \times 10^{-9} M\)
Başarılar dilerim! 👍
Belli bir sıcaklıkta, doymuş \(Ag_2CrO_4\) sulu çözeltisinde \(Ag^+\) iyon derişimi \(2 \times 10^{-4}\) M olarak ölçülmüştür. Buna göre aynı sıcaklıkta \(Ag_2CrO_4\) katısının çözünürlük çarpımı (Kç) kaçtır?
A) \(1 \times 10^{-12}\)B) \(2 \times 10^{-12}\)
C) \(4 \times 10^{-12}\)
D) \(8 \times 10^{-12}\)
Belli bir sıcaklıkta \(CaF_2\) katısının çözünürlük çarpımı (Kç) \(3.2 \times 10^{-11}\) olarak verilmiştir. Buna göre aynı sıcaklıkta \(CaF_2\) 'nin saf sudaki molar çözünürlüğü kaç M'dir?
A) \(1 \times 10^{-4}\)B) \(2 \times 10^{-4}\)
C) \(4 \times 10^{-4}\)
D) \(8 \times 10^{-4}\)
Belirli bir sıcaklıkta \(PbCl_2\) katısının çözünürlük çarpımı (Kç) \(1.6 \times 10^{-8}\) 'dir. Buna göre aynı sıcaklıkta \(PbCl_2\) 'nin \(0.02\) M \(NaCl\) çözeltisindeki molar çözünürlüğü kaç M'dir?
A) \(1.6 \times 10^{-6}\)B) \(4.0 \times 10^{-5}\)
C) \(8.0 \times 10^{-5}\)
D) \(1.6 \times 10^{-4}\)
\(Mg(OH)_2\) katısının belirli bir sıcaklıktaki çözünürlük çarpımı (Kç) \(1.8 \times 10^{-11}\) 'dir. Eşit hacimlerde \(4 \times 10^{-3}\) M \(MgCl_2\) çözeltisi ile \(2 \times 10^{-4}\) M \(NaOH\) çözeltisi karıştırıldığında \(Mg(OH)_2\) çökelir mi?
A) Çökelme olmaz çünkü \(Q_ç < K_ç\).B) Çökelme olur çünkü \(Q_ç > K_ç\).
C) Çökelme olmaz çünkü \(Q_ç = K_ç\).
D) Çökelme olur çünkü \(Q_ç < K_ç\).
Aşağıdaki çözünürlük dengesi tepkimesi verilen \(CaCO_3\) katısının çözünürlüğünü artırmak için hangi işlem uygulanmalıdır? \(CaCO_3(k) \rightleftharpoons Ca^{2+}(suda) + CO_3^{2-}(suda)\)
A) Sıcaklığı azaltmakB) Çözeltiye \(CaCl_2\) katısı eklemek
C) Çözeltiye \(Na_2CO_3\) katısı eklemek
D) Çözeltinin pH değerini azaltmak
Gümüş sülfat (\(Ag_2SO_4\)) tuzunun \(25^oC\) 'deki çözünürlüğü \(6,24 \times 10^{-2}\) g/L'dir. Buna göre, \(Ag_2SO_4\) için \(25^oC\) 'deki çözünürlük çarpımı (Kcc) değeri kaçtır? (\(Ag_2SO_4\): 312 g/mol)
A) \(3,2 \times 10^{-11}\)B) \(1,6 \times 10^{-11}\)
C) \(6,4 \times 10^{-12}\)
D) \(8,0 \times 10^{-12}\)
Kurşun(II) klorür (\(PbCl_2\)) katısının \(25^oC\) 'deki çözünürlük çarpımı (Kcc) \(1,6 \times 10^{-5}\) 'tir. Buna göre, \(PbCl_2\) 'nin aynı sıcaklıkta 0,1 M NaCl çözeltisindeki çözünürlüğü kaç M'dir?
A) \(1,6 \times 10^{-3}\)B) \(1,6 \times 10^{-4}\)
C) \(1,6 \times 10^{-5}\)
D) \(3,2 \times 10^{-3}\)
Aşağıda bazı tuzların \(25^oC\) 'deki çözünürlük çarpımı (Kcc) değerleri verilmiştir: AgCl: Kcc \(=\) \(1,8 \times 10^{-10}\) \(CaF_2\): Kcc \(=\) \(4,0 \times 10^{-11}\) Buna göre, bu tuzların \(25^oC\) 'de saf sudaki molar çözünürlükleri (S) arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?
A) \(S_{CaF_2} > S_{AgCl}\)B) \(S_{AgCl} > S_{CaF_2}\)
C) \(S_{AgCl} = S_{CaF_2}\)
D) Kcc değerleri farklı olduğundan karşılaştırılamaz.
Katı \(BaSO_4\) 'ün saf sudaki çözünme denklemi aşağıdaki gibidir: \(BaSO_4(k) + ısı \rightleftharpoons Ba^{2+}(aq) + SO_4^{2-}(aq)\) Doygun \(BaSO_4\) çözeltisinin sıcaklığı artırıldığında, çözelti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi DOĞRU olur?
A) \(BaSO_4\) 'ün çözünürlüğü azalır, Kcc değeri değişmez.B) \(BaSO_4\) 'ün çözünürlüğü artar, Kcc değeri değişmez.
C) \(BaSO_4\) 'ün çözünürlüğü artar, Kcc değeri artar.
D) \(BaSO_4\) 'ün çözünürlüğü azalır, Kcc değeri artar.
Kalsiyum karbonat (\(CaCO_3\)) katısının çözünürlük dengesi aşağıdaki gibidir: \(CaCO_3(k) \rightleftharpoons Ca^{2+}(aq) + CO_3^{2-}(aq)\) \(CO_3^{2-}\) iyonu zayıf bir asidin (karbonik asit, \(H_2CO_3\)) konjuge bazı olduğundan, \(H^+\) iyonları ile aşağıdaki denge tepkimelerini verir: \(CO_3^{2-}(aq) + H^+(aq) \rightleftharpoons HCO_3^-(aq)\) \(HCO_3^-(aq) + H^+(aq) \rightleftharpoons H_2CO_3(aq)\) Buna göre, \(CaCO_3\) katısının saf sudaki çözünürlüğünü artırmak için aşağıdaki işlemlerden hangisi uygulanmalıdır?
A) Ortama pH'ı artıran bir baz eklemek.B) Çözeltinin pH değerini düşürmek.
C) Çözeltiye \(Ca^{2+}\) iyonları içeren bir tuz eklemek.
D) Çözeltiye \(CO_3^{2-}\) iyonları içeren bir tuz eklemek.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/548-ayt-cozunurluk-dengesi-test-coz-0535