7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Notları
Işığın Kırılması ve Mercekler
Işık, bir ortamdan başka bir ortama geçerken doğrultu değiştirir. Bu olaya kırılma denir. Kırılmanın sebebi, ışığın farklı ortamlardaki süratinin farklı olmasıdır. İnce kenarlı mercekler ışığı toplar, kalın kenarlı mercekler ise ışığı dağıtır.
İnce Kenarlı Mercekler
- Odak noktası, ışınların toplandığı yerdir.
- Yakını net göremeyenlerin tedavisinde kullanılır.
Kalın Kenarlı Mercekler
- Odak noktası, ışınların dağıldığı yerdir.
- Uzağı net göremeyenlerin tedavisinde kullanılır.
Deney Yöntemiyle Odak Noktasını Belirleme
Bir ince kenarlı mercek önüne konulan cismin görüntüsünün ters ve küçük oluştuğu yere odak noktası denir. Kalın kenarlı mercekte ise ışınlar dağıldığı için odak noktası, dağılan ışınların geriye doğru uzantılarının kesiştiği yerdir.
Üreme ve Gelişme
Canlıların nesillerini devam ettirmesi olayına üreme denir. İnsanlarda üreme eşeyli üreme ile gerçekleşir.
Temel Kavramlar
- Sperm: Erkek üreme hücresidir.
- Yumurta: Dişi üreme hücresidir.
- Zigot: Sperm ve yumurtanın birleşmesiyle oluşan ilk hücredir.
- Embriyo: Zigotun bölünerek gelişmeye başlamasıdır.
- Fetüs: Gelişimin ilerleyen evreleridir.
- Bebek: Gelişimini tamamlamış yavrudur.
Üreme Çeşitleri
- Eşeyli Üreme: İki farklı eşey hücresinin birleşmesiyle gerçekleşir. (İnsanlar, hayvanlar, bitkiler)
- Eşeysiz Üreme: Tek bir canlıdan yeni bir canlı oluşur. (Bakteriler, amip, hidra, bazı bitkiler)
Elektrik Devreleri
Elektrik devresinde ampullerin bağlanma şekli, parlaklıklarını ve akım şiddetini etkiler.
Seri Bağlama
- Ampuller uç uca bağlanır.
- Bir ampul patlarsa devre tamamlanamaz.
- Ampuller arasındaki direnç artar, akım azalır, parlaklık azalır.
Paralel Bağlama
- Ampuller birbirine paralel olarak bağlanır.
- Bir ampul patlarsa diğerleri yanmaya devam eder.
- Her ampul ana devreye paralel olduğu için akım paylaşılır, parlaklık artar.
Devre Şeması Çizimi
Seri bağlı ampuller için tek bir yol, paralel bağlı ampuller için birden fazla yol çizilir.
Gerilim, Akım ve Direnç İlişkisi
Bir devre elemanının uçları arasındaki gerilim (\(V\)), üzerinden geçen akım (\(I\)) ile doğru orantılıdır. Bu ilişki Ohm Yasası ile ifade edilir: \(V = I \times R\), burada \(R\) dirençtir.
Ohm Yasası
Devredeki gerilim (\(V\)), akım (\(I\)) ve direnç (\(R\)) arasındaki ilişkiyi açıklar. \(R = \frac{V}{I}\)
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1: Işığın Kırılması
Işık, hava ortamından su ortamına geçerken normale yaklaşır. Bu durum, ışığın su içindeki hızının havaya göre daha düşük olmasından kaynaklanır.
Soru 2: Elektrik Devreleri
Bir elektrik devresinde \(2\) adet ampul seri olarak bağlanmıştır. Devrenin gerilimi \(12\) Volt ise, her bir ampul üzerinden geçen akım \(I\) ve her bir ampulün gerilimi \(V_{ampul}\) nedir?
Çözüm: Seri bağlı devrelerde akım her yerde aynıdır. Eğer ampullerin dirençleri eşitse, gerilim de eşit paylaşılır. Bu durumda \(I = \frac{12}{2 \times R_{ampul}}\) olur. Eğer ampullerin dirençleri \(R\) ise, toplam direnç \(2R\) olur. Toplam akım \(I_{toplam} = \frac{12}{2R}\). Her bir ampulün gerilimi ise \(V_{ampul} = I_{toplam} \times R = \frac{12}{2R} \times R = 6\) Volt olur. Yani her bir ampule \(6\) Volt gerilim düşer.
Işığın bir saydam ortamdan başka bir saydam ortama geçerken doğrultu değiştirmesine ışığın kırılması denir.
Işığın kırılma olayının gerçekleşmesinin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
B) Işığın farklı saydam ortamlarda süratinin değişmesi
C) Işığın sadece boşlukta yayılabilmesi
D) Işığın doğrusal yollarla yayılma özelliğini kaybetmesi
Işık ışınlarının az yoğun ortamdan çok yoğun ortama (örneğin havadan cama) geçerken izlediği yol ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Normalden uzaklaşarak kırılır.B) Sürati artarak yoluna devam eder.
C) Normale yaklaşarak kırılır.
D) Doğrultusu hiçbir şekilde değişmez.
İnce kenarlı mercek üzerine gönderilen paralel ışık ışınlarının mercekte kırıldıktan sonra bir noktada toplandığı gözlemleniyor.
Bu ışınların toplandığı noktaya ne ad verilir?
B) Tepe noktası
C) Odak noktası
D) Asal eksen
Kalın kenarlı bir merceğe asal eksene paralel olarak gönderilen ışık ışınlarının izlediği yol ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Kırılan ışınlar merceğin odak noktasından geliyormuş gibi dağılır.B) Kırılan ışınlar merceğin önündeki bir noktada toplanır.
C) Işınlar merceğe çarptıktan sonra tam yansımaya uğrar.
D) Işınlar mercekten geçerken hiçbir doğrultu değişikliğine uğramaz.
Bir ışık ışınının K ortamından L ortamına geçerken izlediği yol incelendiğinde, ışığın normale yaklaştığı ve süratinin azaldığı tespit edilmiştir.
K ortamındaki sürat \( v_K \) ve L ortamındaki sürat \( v_L \) olduğuna göre, bu süratler arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?
B) \( v_K = v_L \)
C) \( v_K > v_L \)
D) \( v_K + v_L = 0 \)
İnsanda üreme sürecinde meydana gelen değişimlerin doğru sıralaması aşağıda verilmiştir:
Sperm + Yumurta \(\rightarrow\) I \(\rightarrow\) II \(\rightarrow\) Fetüs \(\rightarrow\) Bebek
Buna göre I ve II numaralı boşluklara hangi kavramlar getirilmelidir?
B) I: Zigot, II: Embriyo
C) I: Plasenta, II: Zigot
D) I: Embriyo, II: Döllenme
Bitki ve hayvanlarda görülen üreme çeşitleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
A) Eşeysiz üremede kalıtsal çeşitlilik sağlanır ve yeni genetik yapılar oluşur.B) Memeli hayvanlar tomurcuklanarak çoğalır ve yavrularına bakarlar.
C) Eşeyli üremede dişi ve erkek olmak üzere iki farklı ata canlıya ihtiyaç vardır.
D) Gelişmiş yapılı bitkilerde sadece eşeysiz üreme görülür, tohum oluşmaz.
Bir canlının vücudunda oluşan küçük bir çıkıntının gelişerek ana canlıdan ayrılması veya ona bağlı kalarak koloni oluşturması şeklindeki eşeysiz üreme türüne ne ad verilir?
A) Bölünerek üremeB) Rejenerasyonla üreme
C) Vejetatif üreme
D) Tomurcuklanma ile üreme
İnsanda embriyonun sağlıklı gelişebilmesi için anne adayının dikkat etmesi gerekenlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Dengeli ve düzenli beslenmeye özen göstermelidir.B) Doktor kontrolü dışında hiçbir ilacı kullanmamalıdır.
C) Radyasyon içeren (röntgen vb.) ortamlardan uzak durmalıdır.
D) Kas gelişimi için ağır sporlar ve yorucu fiziksel aktiviteler yapmalıdır.
Bitkilerde görülen vejetatif üreme ile ilgili;
I. Eşeysiz üreme çeşididir.
II. Oluşan yeni bitki ana bitki ile aynı kalıtsal özelliklere sahiptir.
III. Üreme sürecinde tozlaşma ve tohum oluşumu gözlenir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III
Işığın bir ortamdan başka bir ortama geçerken doğrultu değiştirmesine ışığın kırılması denir. Işığın kırılmasının temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Işığın her ortamda aynı süratle yayılmasıB) Işığın sadece saydam olmayan ortamlardan geçebilmesi
C) Işığın farklı ortamlardaki süratinin değişmesi
D) Işığın renginin ortam değiştirdiğinde farklılaşması
Bir ışık ışını az yoğun bir ortamdan (hava), çok yoğun bir ortama (cam) geçerken izlediği yol ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Normalden uzaklaşarak kırılır.B) Normale yaklaşarak kırılır.
C) Doğrultusunu hiç değiştirmeden, sürati artarak geçer.
D) Geldiği ortama tam yansıma yaparak geri döner.
İnce kenarlı (yakınsak) bir merceğe asal eksene paralel olarak gönderilen ışık ışınlarının kırıldıktan sonra toplandığı noktaya ne ad verilir?
A) Merkez noktasıB) Tepe noktası
C) Odak noktası
D) Kırılma açısı
Kalın kenarlı (ıraksak) merceklerde paralel gelen ışık ışınlarının kırılma sonrası izlediği yol için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Işınlar merceğin arkasındaki bir noktada toplanacak şekilde kırılır.B) Işınlar merceğin odağından geliyormuş gibi dağılarak kırılır.
C) Işınlar geldiği yoldan geri yansıyarak merceğe girmez.
D) Işınlar mercek içinde dairesel bir yol izler.
Bir öğrenci elindeki merceğin odak noktasını belirlemek için güneş ışığını bir kağıt üzerine düşürüyor. Kağıt üzerinde ışığın en parlak ve en küçük noktada toplandığı mesafeyi ölçüyor.
Bu öğrencinin kullandığı mercek türü ve yaptığı işlemle ilgili hangisi doğrudur?
B) İnce kenarlı mercek kullanmıştır ve odak noktasını belirlemiştir.
C) Kalın kenarlı mercek kullanmıştır ve merkez noktasını belirlemiştir.
D) İnce kenarlı mercek kullanmıştır ve yansıma açısını belirlemiştir.
İnsanda üreme ve gelişme sürecinde meydana gelen bazı yapılar aşağıda karışık olarak verilmiştir:
I. Embriyo
II. Zigot
III. Fetüs
IV. Bebek
Bu yapıların gelişim sırasına göre (ilk oluşandan son oluşana doğru) dizilişi aşağıdakilerden hangisidir?
B) II - I - III - IV
C) II - III - I - IV
D) III - II - I - IV
Canlılarda görülen eşeysiz üreme çeşitleri ile ilgili aşağıda verilen eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) Hidra - Tomurcuklanma ile üremeB) Planarya (Yassı Solucan) - Rejenerasyon ile üreme
C) Amip - Bölünerek üreme
D) Gül - Tomurcuklanma ile üreme
Dişi üreme hücresi olan yumurta ile erkek üreme hücresi olan spermin çekirdeklerinin birleşmesi olayına ne ad verilir?
A) TozlaşmaB) Döllenme
C) Başkalaşım
D) Vejetatif üreme
Eşeyli ve eşeysiz üreme arasındaki farklarla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
A) Eşeysiz üremede kalıtsal çeşitlilik sağlanır.B) Eşeyli üreme için tek bir ata canlı yeterlidir.
C) Eşeysiz üreme sonucu oluşan yavrular ata canlı ile aynı genetik yapıdadır.
D) Eşeyli üremede döllenme olayı görülmez.
Bitki ve hayvanlarda üreme ile ilgili;
I. Neslin devamını sağlama
II. Hücre bölünmeleri ile gerçekleşme
III. Sadece eşeyli olarak gerçekleşme
ifadelerinden hangileri her iki canlı grubu için de ortaktır?
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III
Bir elektrik devresinde iki ampulün uç uca, tek bir akım yolu oluşturacak şekilde bağlanmasına seri bağlama denir. Buna göre, \( 1 \) pil ve \( 2 \) ampulden oluşan seri bağlı bir devrenin şematik gösterimi aşağıdakilerden hangisinde doğru tarif edilmiştir?
A) Akımın iki farklı kola ayrılarak ampullere ulaştığı şema.B) Ampullerin aynı tel üzerinde, birinin bitişinin diğerinin başlangıcına bağlandığı şema.
C) Ampullerin pilden bağımsız olarak birbirine paralel bağlandığı şema.
D) Sadece bir ampulün pilin her iki kutbuna doğrudan bağlı olduğu şema.
Paralel bağlı devrelerde her bir ampul için ayrı bir akım yolu bulunur. Bir öğrenci, özdeş iki ampulü bir pile paralel bağlayarak bir devre şeması çizmek istiyor. Bu öğrencinin çizmesi gereken şemada akım yolları nasıl olmalıdır?
A) Akım pilden çıktıktan sonra iki kola ayrılmalı ve her kolda bir ampul bulunmalıdır.B) Akım pilden çıktıktan sonra tüm ampulleri tek bir hat üzerinde dolaşmalıdır.
C) Ampullerden biri pilin artı kutbuna, diğeri eksi kutbuna tek başına bağlanmalıdır.
D) Devredeki ampullerden biri söküldüğünde diğerinin de sönmesi sağlanmalıdır.
Bir öğrenci, üç özdeş ampulü kullanarak bir devre şeması çiziyor. Çizdiği şemada ampullerden biri devreden çıkarıldığında veya patladığında diğer iki ampul ışık vermeye devam ediyor. Bu öğrencinin çizdiği devre şeması aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A) Üç ampulün de birbirine seri bağlı olduğu devre.B) İki ampulün seri, birinin onlara paralel bağlı olduğu devre.
C) Üç ampulün de birbirine paralel bağlı olduğu devre.
D) Ampullerin hiçbirinin güç kaynağına bağlı olmadığı devre.
Bir devrede seri bağlı ampul sayısı artırıldığında devrenin toplam direnci artar. \( R_{1} \) ve \( R_{2} \) direncine sahip iki ampul seri bağlandığında eşdeğer direnç \( R_{eş} \) aşağıdaki formülle hesaplanır:
\[ R_{eş} \(=\) R_{1} + R_{2} \] Buna göre, her birinin direnci \( 6\ \Omega \) olan iki ampul seri bağlanırsa devrenin toplam direnci kaç \( \Omega \) olur?
B) \( 6 \)
C) \( 12 \)
D) \( 36 \)
Bir devre şemasında ana koldan çıkan akım iki paralel kola ayrılmaktadır. Birinci kolda bir ampul, ikinci kolda ise birbirine seri bağlı iki ampul bulunmaktadır. Bu devre şemasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Devrede toplam \( 3 \) adet ampul bulunmaktadır.B) Birinci koldaki ampul patlarsa, ikinci koldaki ampuller ışık vermeye devam eder.
C) İkinci koldaki ampullerden biri patlarsa, aynı koldaki diğer ampul de söner.
D) Tüm ampuller birbirine seri bağlıdır.
Özdeş ampuller ve pillerle kurulu bir elektrik devresinde, seri bağlı ampul sayısı artırıldığında ampullerin parlaklığı nasıl değişir?
A) Parlaklıkları artar.B) Parlaklıkları azalır.
C) Parlaklıkları değişmez.
D) Önce artar, sonra azalır.
Özdeş ampullerle kurulan paralel bağlı bir devrede, mevcut ampullere paralel olacak şekilde yeni bir özdeş ampul daha eklenirse, ilk ampullerin parlaklığı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Parlaklıkları azalır.B) Parlaklıkları artar.
C) Parlaklıkları değişmez.
D) Ampuller ışık vermeyi keser.
Bir devrede iki özdeş ampul birbirine seri bağlıyken, bu ampuller sökülüp aynı pile birbirine paralel olacak şekilde bağlanıyor. Bu durumda ampullerin parlaklığındaki değişim aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Parlaklıkları artar.B) Parlaklıkları azalır.
C) Parlaklıkları değişmez.
D) Ampuller söner.
Üç adet özdeş ampulün birbirine seri bağlı olduğu bir devrede, ampullerden birinin flamanı koparsa (ampul patlarsa) diğer ampullerin durumu ne olur?
A) Diğer ampuller daha parlak yanmaya başlar.B) Diğer ampuller aynı parlaklıkta yanmaya devam eder.
C) Diğer ampullerin hepsi söner.
D) Diğer ampuller daha sönük yanar.
Özdeş ampul ve pillerle hazırlanan aşağıdaki devre düzeneklerinden hangisinde ampul parlaklığı en azdır?
\[\(\text{I. Bir pil ve bir ampul}\) \] \[\(\text{II. Bir pil ve seri bağlı iki ampul}\) \] \[\(\text{III. Bir pil ve seri bağlı üç ampul}\) \]
B) II. düzenek
C) III. düzenek
D) Hepsinin parlaklığı aynıdır.
Bir elektrik devresinde iletken bir telin uçları arasındaki gerilimin, tel üzerinden geçen akım şiddetine oranı her zaman sabittir. Bu sabit oran iletkenin hangi özelliğini ifade eder?
A) Akım şiddetiB) Elektriksel direnç
C) Gerilim
D) Elektriksel güç
Bir direncin uçları arasındaki gerilim ile üzerinden geçen akım arasındaki ilişkiyi inceleyen bir öğrenci, gerilim \( 30 \text{ V} \) iken akımın \( 3 \text{ A} \) olduğunu gözlemliyor. Buna göre bu direncin değeri kaç ohmdur (\( \Omega \))?
A) \( 3 \)B) \( 10 \)
C) \( 30 \)
D) \( 90 \)
Sabit bir dirence sahip devre elemanının uçları arasındaki gerilim \( 3 \) katına çıkarılırsa, devreden geçen akım şiddeti nasıl değişir?
A) \( 3 \) katına çıkar.B) \( 3 \) kat azalır.
C) Değişmez.
D) \( 9 \) katına çıkar.
Direnci \( 20 \text{ } \Omega \) olan bir ampulün üzerinden \( 2 \text{ A} \) akım geçmektedir. Bu ampulün uçları arasındaki gerilim kaç volttur?
A) \( 10 \)B) \( 20 \)
C) \( 40 \)
D) \( 80 \)
K ve L iletkenlerine ait gerilim-akım değerleri aşağıda verilmiştir:
K iletkeni: Gerilim \(=\) \( 20 \text{ V} \), Akım \(=\) \( 4 \text{ A} \)
L iletkeni: Gerilim \(=\) \( 30 \text{ V} \), Akım \(=\) \( 2 \text{ A} \)
Buna göre iletkenlerin dirençleri \( R_K \) ve \( R_L \) arasındaki ilişki nedir?
B) \( R_L = 3 \cdot R_K \)
C) \( R_K = 2 \cdot R_L \)
D) \( R_L = 5 \cdot R_K \)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/5488-7-sinif-ortam-degistiren-isigin-izledigi-yolu-gozlemleyerek-kirilma-olayinin-sebebini-ortam-degisikligi-ile-iliskilendirirince-ve-kalin-kenarli-merceklerin-odak-noktalarini-deneyerek-belirler-test-coz-tv8l