7. Sınıf Türkçe Dersi Kapsamlı Tekrar Notları
📌 Çekim Eklerinin İşlevleri
Türkçede kelimelerin anlamını değiştirmeyen, onlara yeni bir anlam katmayan ancak kelimeyi cümle içinde kullanmamızı sağlayan eklere çekim ekleri denir. Başlıca çekim ekleri şunlardır:
- İsim Durum Ekleri: Yalın, -i, -e, -de, -den
- Çoğul Eki: -ler, -lar
- İyelik Ekleri: -im, -in, -i, -imiz, -iniz, -leri
- İlgi (Tamlayan) Eki: -ın, -in, -u, -ü
- Soru Eki: -mi, -mi, -mu, -mü
- Zamir Ekleri: (İyelik ve Durum ekleri zamirlerde de kullanılır.)
- Fiil Çekim Ekleri: Kip (zaman) ve şahıs ekleri
İşlevleri: Cümle kurmamızı, kelimelerin birbirleriyle olan ilişkisini belirlememizi sağlar. Kelimenin türünü değiştirmez.
💡 Anlatım Bozuklukları
Anlatım bozuklukları, cümlenin veya paragrafın anlaşılmasını engelleyen, anlamı bozan hatalardır. Başlıca nedenleri:
- Gereksiz Sözcük Kullanımı: Anlamı aynı olan birden fazla kelimenin bir arada kullanılması. (Örnek: Her zaman her şeyi bilmek mümkün değildir. - 'Her zaman' ve 'her şeyi' gereksiz.)
- Anlam Belirsizliği: Cümlede öznenin veya nesnenin net olmamasından kaynaklanır. (Örnek: Kitabını okudum. - Kimin kitabı olduğu belli değil.)
- Kelimelerin Yanlış Anlamda Kullanılması: Bir kelimenin yerine anlamca yakın ama yanlış bir kelimenin kullanılması. (Örnek: Bu konuda sana hayran kaldım. - 'Hayran' yerine 'etkilenmiş' veya 'vurulmuş' gibi ifadeler kullanılmalıydı.)
- Mantık Hataları: Cümledeki ifadelerin mantıksal olarak birbiriyle çelişmesi. (Örnek: Herkes onu severdi, kimse onu sevmezdi.)
- Çatı Uyuşmazlığı: Fiil çatılarının (özne-yüklem ilişkisi) cümle içinde tutarsız olması.
- Özne-Yüklem Uyumu Eksikliği: Tekil/çoğul veya kişi bakımından uyumsuzluk.
Amaç: Anlatımı daha açık, net ve etkili hale getirmektir.
✅ Yazılarda Uygun Geçiş ve Bağlantı İfadeleri
Paragraflar ve cümleler arasındaki anlam bütünlüğünü sağlamak, okuyucunun düşünce akışını takip etmesini kolaylaştırmak için kullanılan kelime ve söz gruplarıdır. Başlıca geçiş ve bağlantı ifadeleri:
- Aynı Fikri Destekleyenler: Ayrıca, bununla birlikte, keza, üstelik, ek olarak, dahası...
- Karşıtlık Belirtenler: Ancak, fakat, ama, oysa, hâlbuki, ne var ki...
- Neden-Sonuç Belirtenler: Bu nedenle, bu yüzden, bunun üzerine, sonuç olarak, böylece...
- Sıralama Belirtenler: İlk olarak, ikinci olarak, son olarak, ardından, daha sonra, önce...
- Özetleme Belirtenler: Kısacası, özetle, sonuç olarak, nihayetinde...
Önemli: Bu ifadeler, metnin akıcılığını artırır ve okuyucunun konuyu daha iyi kavramasına yardımcı olur.
🚀 Ek Fiili İşlevlerine Uygun Kullanmak
Ek fiil (idi, imiş, ise, dır), isim veya isim soylu kelimelere gelerek onları yüklem yapar veya fiillere gelerek zaman kayması (birleşik zamanlı fiil) oluşturur. Ek fiilin dört temel işlevi vardır:
- İsimleri Yüklem Yapma: Ali öğretmendi. (Ali öğretmendi cümlesinde 'öğretmen' ismini yüklem yapmıştır.)
- Sıfatları Yüklem Yapma: Hava çok güzeldi. ('Güzel' sıfatını yüklem yapmıştır.)
- Zarfları Yüklem Yapma: Yarın buradaymış. ('Burada' zarfını yüklem yapmıştır.)
- Fiillere Gelerek Birleşik Zamanlı Fiil Oluşturma:
- Okuyordum (Okuyor + idim - Hikaye)
- Okumuştu (Okumuş + idi - Rivayet)
- Okuyorsa (Okuyor + ise - Şart)
Ek Fiilin Çekimi: Ek fiil, şahıs ekleriyle çekimlenir. (Ben okuyordum, sen okuyordun, o okuyordu...)
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu vardır?
- A) Her gün düzenli olarak spor yapıyorum.
- B) Onunla ilk tanıştığımız gün çok heyecanlıydım.
- C) Sınavda başarılı olabilmek için çok çalıştım.
- D) Bu konuda sana yardımcı olmam mümkün değil.
Çözüm 1:
Doğru cevap D seçeneğidir. 'Yardımcı olmam mümkün değil' ifadesinde gereksiz sözcük kullanımı vardır. 'Yardımcı olamam' demek yeterlidir.
Soru 2:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, isimleri yüklem yapmak amacıyla kullanılmıştır?
- A) Yarın okula gitmişti.
- B) Kitabı okuyorsa, dersini çalışıyordur.
- C) O, her zaman çok çalışkan bir öğrenciydi.
- D) Hava çok soğuktu.
Çözüm 2:
Doğru cevap C seçeneğidir. 'Öğrenci' bir isimdir ve 'idi' (ek fiil) bu ismi yüklem yapmıştır. D seçeneğinde 'soğuk' sıfatı yüklem yapılmıştır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-ı, -i, -u, -ü" eki, eklendiği sözcüğe "aitlik" anlamı katarak diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?
A) Kapıyı çalmadan içeri girmeyiniz.B) Sınıfı süslemek için renkli balonlar aldık.
C) Saati bozulunca toplantıya geç kaldı.
D) Soruyu dikkatlice okuyup cevapladı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Yarın mutlaka yanına gelebilirim.B) Henüz hâlâ ödevlerimi bitirmedim.
C) Bu elbiseyi çok ucuza aldım.
D) Dışarıda şiddetli bir rüzgâr esiyor.
"Sinemaya gitmeyi çok istiyordu ------- ödevlerini bitiremediği için gidemedi."
Bu cümlede boş bırakılan yere anlam akışına göre aşağıdaki geçiş ve bağlantı ifadelerinden hangisi getirilmelidir?
B) hatta
C) ancak
D) yani
Ek fiillerin (ek eylem) iki temel görevi vardır:
1. İsim ve isim soylu sözcüklere gelerek onları yüklem yapmak.
2. Basit zamanlı fiillere gelerek birleşik zamanlı fiil oluşturmak.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?
B) Kardeşim küçükken çok yaramaz bir çocukmuş.
C) Her sabah erkenden kalkıp mutlaka spor yapardı.
D) En sevdiği yemek her zaman annesinin yaptığı sarmadır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan "-i (-ı, -u, -ü)" eki, diğerlerinden farklı bir işlevde (görevde) kullanılmıştır?
A) Yeni aldığı kalemi arkadaşına hediye etti.B) Akşam olunca yolu tamamen kar kaplamıştı.
C) Çocuğun ayakkabısı çamur içinde kalmıştı.
D) Masadaki bardağı dikkatlice mutfağa götürdü.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Yarın yapılacak olan toplantıya herkesin katılmasını bekliyoruz.B) Hava sıcaklığı sıfırın altında eksi on dereceye kadar düşecekmiş.
C) Bu zorlu sınavı kazanmak için gece gündüz demeden çalıştı.
D) Bahçedeki çiçeklerin susuzluktan kuruduğunu fark edince onları suladı.
"Derslerine çok düzenli çalışıyordu, ........... deneme sınavında istediği başarıyı yakalayamadı."
Bu cümlede boş bırakılan yere anlam akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
B) oysaki
C) çünkü
D) özellikle
Ek fiillerin iki temel görevi vardır: İsim soylu sözcükleri yüklem yapmak ve basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapmak.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?
B) O gün hava her zamankinden daha rüzgârlıydı.
C) Akşam yemeğinden sonra hep beraber çay içiyorduk.
D) Bu binanın mimarisi oldukça ilginçti.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-i (-ı, -u, -ü)" eki, eklendiği sözcüğe "aitlik" anlamı katarak diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?
A) Masadaki kitabı çantasına yavaşça yerleştirdi.B) Tahtadaki soruyu defterine dikkatle yazdı.
C) Okulu evine çok yakın olduğu için yürüyerek gidiyor.
D) Bahçedeki kapıyı boyamak için hazırlık yaptı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Yarın mutlaka yanına gelebilirim belki.B) Kulağına alçak sesle bir şeyler fısıldadı.
C) Bu konuyu onunla uzun uzun tartıştık.
D) Kitaplarını çantasına özenle yerleştirdi.
Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yere, düşüncenin yönünü değiştiren uygun bir geçiş ve bağlantı ifadesi getirilmelidir:
"Tatile gitmeyi çok istiyordu, ............ işlerinin yoğunluğu nedeniyle bir türlü fırsat bulamıyordu."
B) hatta
C) ancak
D) kısacası
Ek fiillerin iki temel görevi vardır:
\( 1. \) İsim ve isim soylu sözcüklere gelerek onları yüklem yapmak.
\( 2. \) Basit zamanlı fiillere gelerek onları birleşik zamanlı yapmak.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?
B) Dışarıda bardaktan boşalırcasına yağmur yağıyordu.
C) Bu eski saat, dedesinden kalan tek hatıraydı.
D) En sevdiği mevsim her zaman ilkbahardı.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/5694-7-sinif-cekim-eklerinin-islevleri-test-coz-b6fw