7. Sınıf Türkçe Ders Notları
📌 Çekim Eklerinin İşlevlerini Ayırt Etme
Çekim ekleri, kelimelerin anlamlarını değiştirmeden cümle içinde görev yapmalarını sağlayan eklerdir. Temel olarak ikiye ayrılırlar:
- İsim Çekim Ekleri: Hal ekleri (belirtme, yönelme, bulunma, ayrılma), iyelik ekleri, çoğul ekleri, soru ekleri, bildirme ekleri.
- Fiil Çekim Ekleri: Kip ekleri (haber kipleri, dilek kipleri), şahıs ekleri.
Örnek: Kitapları (çoğul eki) masanın (iyelik eki) üzerine (yönelme hal eki) koydum.
💡 Anlatım Bozukluklarını Tespit Etme
Anlatım bozuklukları, cümlenin anlamını veya anlaşılırlığını bozan yanlışlıklardır. Başlıca türleri şunlardır:
- Gereksiz Sözcük Kullanımı: Anlamı olmayan veya aynı anlama gelen kelimelerin bir arada kullanılması. (Örnek: Her gün düzenli olarak spor yapıyorum. - 'düzenli olarak' gereksiz.)
- Anlam Belirsizliği: Cümlede zamirlerin veya zarfların net kullanılmamasından kaynaklanır. (Örnek: Kitabını okudum. - Kimin kitabı?)
- Kalıplaşmış İfade Yanlışları: Deyimlerin veya atasözlerinin yanlış kullanılması.
- Mantık Hataları: Cümledeki ifadelerin mantıksal bir tutarlılık taşımaması.
🚀 Metinler Arasında Karşılaştırma Yapma
İki veya daha fazla metni karşılaştırırken dikkat edilmesi gerekenler:
- Konu: Metinlerin ne hakkında olduğu.
- Ana Fikir: Metnin okuyucuya vermek istediği temel mesaj.
- Bakış Açısı: Yazarın konuya yaklaşımı ve görüşleri.
- Dil ve Anlatım: Kullanılan kelimeler, cümle yapıları, anlatım teknikleri.
✅ Ek Fiili İşlevine Uygun Kullanma
Ek fiil (idi, imiş, ise, dır), isim soylu kelimelere gelerek onları yüklem yapar veya fiillere gelerek birleşik zamanlı yapar.
- İsimlere Gelerek Yüklem Yapması: Sen akıllıydın. Sen akıllıymışsın. Sen akıllıysan eğer...
- Fiillere Gelerek Birleşik Zaman Yapması: Gelmişti (geçmiş zamanın hikayesi), Geliyormuş (şimdiki zamanın rivayeti), Gelse (rivayet şartı).
Ek fiilin gerekliliğini ve doğru kullanımını anlamak önemlidir.
📊 Metnin Ana Fikir ve Duygusunu Belirleme
Metnin ana fikri, yazarın metinle ilgili asıl söylemek istediği düşüncedir. Metnin duygusu ise metnin genelinde hakim olan hissiyattır.
- Ana Fikri Bulma: Metnin tamamını okuyup, yazarın hangi meselesini vurgulamak istediğini anlamaya çalışın. Genellikle metnin son paragraflarında veya girişinde ipuçları bulunur.
- Duyguyu Belirleme: Metindeki kelime seçimleri, anlatım tonu ve karakterlerin tepkileri metnin duygusunu (hüzün, sevinç, öfke, merak vb.) ortaya çıkarır.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Her gün \(2\) saat ders çalışıyorum.
B) Toplantıda yeni projeler hakkında konuştuk.
C) Hava kararınca eve dönmeye karar verdik.
D) Yarınki sınav için çok heyecanlıydım.
Çözüm:
Cevap: B
Açıklama: B şıkkındaki "yeni projeler hakkında konuştuk" cümlesinde gereksiz sözcük kullanımı vardır. "Projeler hakkında" yerine sadece "projeleri" demek yeterlidir. Doğrusu: "Toplantıda yeni projeleri konuştuk."
Soru 2:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil farklı bir görevde kullanılmıştır?
A) O, çok çalışkan bir öğrenciydi.
B) Yarın arkadaşım bize gelecekmiş.
C) Eğer zamanım olsaydı, sana yardım ederdim.
D) Bu olayı ilk duyduğumda çok şaşırmış.
Çözüm:
Cevap: D
Açıklama: A, B ve C şıklarında ek fiil, isim soylu kelimelere gelerek yüklem yapma görevinde kullanılmıştır. D şıkkında ise "şaşırmış" fiiline gelerek birleşik zaman (hikaye) yapmıştır.
İsim çekim eklerinden olan "hal (durum) ekleri" eklendiği isme belirtme, yönelme, bulunma ve ayrılma anlamları katar.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük "ayrılma (çıkma) durumu eki" almıştır?
B) Bugün okulda çok eğlendik.
C) Marketten taze ekmek aldım.
D) Yarın sinemaya gideceğiz.
İyelik ekleri, isimlere gelerek varlığın kime veya neye ait olduğunu bildirir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iyelik eki almış bir sözcük kullanılmıştır?
B) Kalemin masanın üzerinde kalmış.
C) Sokağı dün gece yıkadılar.
D) Çiçekleri vazoya yerleştirdi.
Fiil çekim ekleri, fiillere gelerek zaman, anlam (kip) ve kişi bildirir.
Aşağıdaki fiillerden hangisi "gelecek zaman kipi" ve "1. çoğul şahıs eki" ile çekimlenmiştir?
B) Yazmalısınız
C) Bakacaklar
D) Güleceğiz
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.B) Kardeşimle birlikte kütüphaneye gittik.
C) Henüz daha ödevimi bitirmedim.
D) Kitap okumayı çok seviyorum.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Kesinlikle bu sınavı kazanabilirim.B) Dün akşam bize uğrayacağını söyledi.
C) Yağmur yağınca her yer ıslandı.
D) Arkadaşım bana güzel bir hediye almış.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sözcüğün yanlış anlamda kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Çocuğun boyu epey uzamış.B) Bahçedeki fidanlar iyice büyümüş.
C) Saçları epey büyümüş, kestirmesi lazım.
D) Elbiseleri ona dar gelmeye başlamış.
1. Metin: Mevsimlerin değişimi doğanın en büyük mucizesidir. İlkbaharda çiçeklerin açması, sonbaharda yaprakların dökülmesi bize yaşamın döngüsünü hatırlatır.
2. Metin: Doğadaki her canlının bir görevi vardır. Arılar tozlaşmayı sağlar, ağaçlar havayı temizler. Bu denge bozulduğunda tüm yaşam tehlikeye girer.
Bu iki metnin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
B) Doğa temasının işlenmesi
C) Bilimsel verilerin sayısal olarak verilmesi
D) Olay yazısı türünde yazılmaları
1. Metin: Kaplumbağa, ağır adımlarla yolun karşısına geçmeye çalışıyordu. Tavşan ise bir kenarda oturmuş onunla alay ediyordu. Kaplumbağa hiç istifini bozmadan yoluna devam etti.
2. Metin: Kaplumbağalar, Testudines takımını oluşturan, gövdeleri sert bir kabukla örtülü, dört ayaklı, yavaş hareket eden sürüngenlerdir.
Bu iki metin arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
B) Yazıldıkları yüzyıl
C) Metin türleri (Kurgusal metin - Bilgilendirici metin)
D) Kullanılan kelime sayısı
1. Metin: Düzenli spor yapmak kasları güçlendirir, kalp sağlığını korur ve vücut direncini artırır. Sağlıklı bir yaşam için hareket şarttır.
2. Metin: Spor yapan bireyler, disiplin kazanır ve stresle daha kolay başa çıkar. Grup sporları ise bireyin sosyalleşmesine katkı sağlar.
Bu iki metinle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
B) İkisi de sporun farklı alanlardaki (fiziksel ve ruhsal/sosyal) faydalarına değinmektedir.
C) Birinci metin bir hikâyeden, ikinci metin bir şiirden alınmıştır.
D) İki metin de sporun zararlı olabileceğini savunmaktadır.
Ek fiillerin iki temel görevi vardır. Bunlardan biri, isim ve isim soylu sözcüklerin sonuna gelerek onları cümlede yüklem yapmaktır.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, ismi yüklem yapma göreviyle kullanılmıştır?
B) Bu akşamki yemek gerçekten çok lezzetliydi.
C) Yarın erkenden yola çıkacakmışız.
D) Ödevlerini bitirirsen dışarı çıkabilirsin.
Basit zamanlı fiillere (tek kip eki almış fiiller) ek fiil getirilerek birleşik zamanlı fiiller oluşturulur.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, bir fiili birleşik zamanlı yapmıştır?
B) Dün gece dışarıda şiddetli bir rüzgâr vardı.
C) Sınavın sonucunu herkes büyük bir merakla bekliyordu.
D) Bu mahallenin en eski ve en sağlam binası burasıymış.
Ek fiilin geniş zaman eki olan \( -dır / -dir \) bazen cümlede yazılmaz (düşer) ancak cümlenin anlamından ek fiilin varlığı anlaşılır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil (ek eylem) kullanılmamıştır?
B) Bugün gökyüzü her zamankinden daha parlak.
C) O, her zaman sınıfın en çalışkan öğrencisidir.
D) Küçükken çok yaramaz ve hareketli bir çocukmuş.
Kitaplar, sadece bilgi veren araçlar değildir. Onlar, bizim hiç gitmediğimiz diyarlara gitmemizi, hiç tanımadığımız insanların hayatlarına dokunmamızı sağlar. Bir kitap okuduğumuzda dünyayı sadece kendi penceremizden değil, yüzlerce farklı pencereden görmeye başlarız. Bu da bizim hoşgörülü ve donanımlı bir birey olmamıza katkı sağlar.
Bu metnin ana fikri aşağıdakilerden hangisidir?
B) Kitaplar, insanın bakış açısını genişleterek kişisel gelişimine katkıda bulunur.
C) Bilgiye ulaşmanın en kısa yolu kütüphanelerden geçer.
D) Herkesin sevdiği kitap türü birbirinden farklıdır.
"Nerede o eski bayramlar? Sokaklarda koşturan çocuk sesleri, kapı kapı gezip şeker toplayan o neşeli kalabalık... Şimdi herkes kendi kabuğuna çekilmiş, bayramlar sadece birer tatil fırsatına dönüşmüş. O samimi sofraları, büyüklerin elini öpmek için sıraya girdiğimiz günleri çok arıyorum."
Bu metne hâkim olan duygu aşağıdakilerden hangisidir?
B) Karamsarlık
C) Özlem
D) Şaşkınlık
Başarıya giden yol, her zaman düz bir çizgi değildir. Çoğu zaman engellerle, hatalarla ve başarısızlıklarla doludur. Ancak gerçek başarı, düştüğünde kalkabilenlerin ve hatalarından ders çıkaranların ödülüdür. Hatalar, aslında bize neyi yanlış yaptığımızı gösteren birer öğretmendir.
Bu metnin ana fikri aşağıdakilerden hangisidir?
B) Hiç hata yapmayan insanlar her zaman daha başarılı olur.
C) Başarıya ulaşmak için sadece çok çalışmak yeterlidir.
D) Engellerle karşılaşan insanlar hedeflerinden vazgeçmelidir.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/5709-7-sinif-cekim-eklerinin-islevlerini-ayirt-eder-test-coz-8dwx