7. Sınıf Türkçe Ders Notları
📌 Çekim Ekleri
Kelime kök veya gövdelerine gelerek onlara yeni bir anlam katmayan, kelimeyi cümlenin ögeleriyle ilişkilendiren eklere çekim ekleri denir. Başlıca çekim ekleri şunlardır:
- İsim Çekim Ekleri: Hal ekleri (belirtme, yönelme, bulunma, ayrılma), iyelik ekleri, çokluk eki (-ler, -lar), tamlama ekleri (yapım eklerinden sonra gelir).
- Fiil Çekim Ekleri: Kip ekleri (haber kipleri, dilek kipleri), şahıs ekleri.
Örnek: Kitaplarımdaki kelimesinde 'kitap' kök, '-lar' çokluk eki, '-ım' iyelik eki, '-da' bulunma hal eki, '-ki' ilgi ekidir. Hepsi çekim ekidir.
💡 Anlatım Bozuklukları
Cümlelerin anlam veya yapısal bozukluklar nedeniyle doğru anlaşılmamasına anlatım bozukluğu denir. Başlıca nedenleri:
- Anlamla İlgili Bozukluklar: Gereksiz sözcük kullanımı, anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılması, anlam belirsizliği, deyim yanlışları, mantık hataları.
- Yapıyla İlgili Bozukluklar: Özne-yüklem uyumsuzluğu, tamlama yanlışları, ek fiil eksikliği, bağlaç yanlışları.
Örnek: Herkesin birer birer içeri girmesi bekleniyordu. (Gereksiz sözcük kullanımı - 'birer birer' gereksizdir.)
✅ Metnin Anafikri ve Ana Duygusu
Bir metnin ana fikri, yazarın okuyucuya vermek istediği temel mesajdır. Metnin ana fikrini bulmak için metni özetlemeli ve ana düşünceyi belirlemeliyiz.
Ana duygusu ise metnin genelinde okuyucuda uyandırması beklenen histir (sevinç, hüzün, öfke, merak vb.).
🚀 Metinler Arasında Karşılaştırma
Farklı metinleri karşılaştırırken şunlara dikkat etmeliyiz:
- Konu benzerliği veya farklılığı
- Ana fikir benzerliği veya farklılığı
- Anlatım biçimleri (öyküleyici, açıklayıcı, tartışmacı, betimleyici)
- Kullanılan dil ve üslup
📜 Ek Fiil
Tek başına anlamı olmayan, fiilimsilere ve isim soylu kelimelere gelerek onları yüklem yapan eklerdir. İki türü vardır:
- Basit Ek Fiil: -idi, -imiş, -ise, -dır. (Geliyordu, güzelmiş, çalışkansa, doğrudur)
- Birleşik Zamanlı Fiiller: Fiil + kip eki + ek fiil. (Gelmişti, okuyacakmış, bilseydi)
Örnek: O, çok çalışkan bir öğrenciydi. ('öğrenci' ismine -idi ek fiili gelerek yüklem olmuştur.)
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu yoktur?
- A) Yeni aldığı elbisesi ona çok yakışmıştı.
- B) Sınav sonuçlarını merakla bekliyorduk.
- C) Bu konuyu daha önce de defalarca anlatmıştım.
- D) Onunla ilk tanıştığımızda çok heyecanlanmıştım.
Çözüm:
A şıkkında 'elbisesi' yerine 'elbise' olmalıydı (iyelik eki gereksiz). C şıkkında 'defalarca' ve 'daha önce' anlamca çelişiyor. D şıkkında 'ilk' ve 'tanıştığımızda' tekrarı var. B şıkkında herhangi bir anlatım bozukluğu yoktur.
Soru 2:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil farklı bir görevde kullanılmıştır?
- A) Hava çok güzeldi.
- B) Yarın sinemaya gidecekmiş.
- C) Sen de bizimle gelseydin.
- D) O, her zaman akıllı bir çocuktur.
Çözüm:
A, C ve D şıklarında ek fiil isim soylu kelimeleri yüklem yapmıştır. B şıkkında ise 'gidecek' fiiline kip eki (-ecek) ve ek fiil (-miş) gelerek birleşik zamanlı fiil oluşturmuştur.
"Kitabı masanın üzerine bıraktım." cümlesindeki "kitabı" kelimesinde bulunan çekim eki aşağıdakilerden hangisidir?
A) İyelik ekiB) Belirtme durum eki
C) Yönelme durum eki
D) Bulunma durum eki
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili kelime iyelik (aitlik) eki almıştır?
A) Kalemi bana uzatır mısın?B) Evi geçen hafta boyadılar.
C) Sesi koridorda yankılandı.
D) Yazıyı dikkatle okudu.
"Okula her gün yürüyerek gidiyorum." cümlesindeki fiilin aldığı çekim ekleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?
A) Şimdiki zaman eki - 1. tekil şahıs ekiB) Geniş zaman eki - 2. tekil şahıs eki
C) Gelecek zaman eki - 1. çoğul şahıs eki
D) Görülen geçmiş zaman eki - 3. tekil şahıs eki
"-lar / -ler" eki aşağıdakilerin hangisinde cümleye "yaklaşıklık" anlamı katmıştır?
A) Çocuklar bahçede neşeyle koşuyor.B) Akşam teyzemlere yemeğe davetliyiz.
C) Yarın yirmi yaşlarında bir genç gelecek.
D) Türkler tarih boyunca bağımsız yaşamıştır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlayan eki (ilgi eki) kullanılmıştır?
A) Arabayı buraya park etmeyiniz.B) Okulun bahçesi bugün çok kalabalık.
C) Masada üç tane kalem duruyor.
D) Annem pazardan taze meyve aldı.
Aşağıdaki cümlede bir anlatım bozukluğu yapılmıştır:
"Henüz daha ödevimi bitirmedim."
Bu cümledeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
B) Gereksiz sözcük kullanılması
C) Anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılması
D) Deyim yanlışlığı
"Bu yıl fidanları bahçeye ektik." cümlesindeki anlatım bozukluğu, aşağıdaki değişikliklerin hangisiyle giderilebilir?
A) "Fidan" yerine "tohum" sözcüğü getirilerekB) "Bahçeye" yerine "tarlaya" sözcüğü getirilerek
C) "Ektik" yerine "diktik" sözcüğü getirilerek
D) "Bu yıl" ifadesi cümleden atılarak
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılması"ndan kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Kesinlikle bu haberi duymuş olmalı.B) Dün gece yağan kar yolları tamamen kapadı.
C) Herkes derse girdi, kimse dışarıda kalmadı.
D) Kulağıma alçak sesle bir şeyler fısıldadı.
"Sınav sonuçlarını öğrenince sevinçten etekleri tutuştu." cümlesindeki anlatım bozukluğunun sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Gereksiz sözcük kullanımıB) Mantık hatası
C) Deyimin yanlış anlamda kullanılması
D) Sözcüğün yanlış yerde kullanımı
Aşağıdaki cümlede bir mantık ve sıralama hatası bulunmaktadır:
"Bırakın telefon etmeyi, yanımıza bile gelmedi."
Bu cümledeki bozukluğu gidermek için hangi iki ifade yer değiştirmelidir?
B) "Telefon etmeyi" ile "yanımıza gelmeyi"
C) "Gelmedi" ile "etmeyi"
D) "Bile" ile "yanımıza"
Kitaplar, insan ruhunun en sadık dostlarıdır. Bir kitap okuduğumuzda sadece yeni bilgiler öğrenmekle kalmaz, aynı zamanda farklı dünyaların kapılarını aralarız. Kitap okumak, olaylara farklı açılardan bakmamızı sağlayarak empati yeteneğimizi geliştirir ve bizi daha anlayışlı bireyler yapar.
Bu metnin ana fikri aşağıdakilerden hangisidir?
B) Kitaplar, insanın kişisel ve zihinsel gelişimine çok yönlü katkı sağlar.
C) Her kitap her okuyucuya hitap etmediği için seçici olunmalıdır.
D) Kitap okumak boş zamanları değerlendirmenin en verimli yoludur.
Gümüş bir dumanla kapandı her yer
Yer ve gök bu akşam yayla dumanı
Sürüler, çeşmeler, sarı çiçekler
Beyaz kar, yeşil çam, yayla dumanı
Bu dörtlüğe hâkim olan ana duygu aşağıdakilerden hangisidir?
B) Yalnızlık korkusu
C) Memleket özlemi
D) Yaşama sevinci
Başarıya giden yol, sadece üstün bir zekâya sahip olmaktan değil, aynı zamanda disiplinli ve sürekli çalışmaktan geçer. Çok zeki olup da emek vermeyen birçok insan hedeflerine ulaşamazken; orta düzeyde bir zekâya sahip olup azimle çalışanlar büyük işler başarabilirler.
Bu metinde vurgulanmak istenen temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
B) Planlı çalışmak insanı yorar ve yaratıcılığını köreltir.
C) Başarıya ulaşmak için azim ve süreklilik, zekâdan daha belirleyicidir.
D) Hedef belirlemek, çalışmaktan daha öncelikli bir adımdır.
Ah o çocukluk günleri! Sokaklarda toz toprak içinde koşturduğumuz, bir dilim ekmeği beş arkadaş bölüştüğümüz o saf ve samimi zamanlar... Şimdi her şey ne kadar da uzak ve yabancı geliyor. Keşke zamanı geri alabilseydik de o günlerin sıcaklığını tekrar hissedebilseydik.
Bu metnin ana duygusu aşağıdakilerden hangisidir?
B) Karamsarlık
C) Çocukluk özlemi
D) Gelecek kaygısı
Bir toplumun ilerlemesi ve huzur içinde yaşaması, o toplumdaki bireylerin birbirine olan saygısına ve hoşgörüsüne bağlıdır. Farklı düşüncelere tahammül edemeyen, sadece kendi doğrularını dayatan bireylerden oluşan toplumlar, yerinde saymaya ve çatışmaya mahkûmdur.
Bu metnin ana fikri aşağıdakilerden hangisidir?
B) Modern toplumlar sadece teknolojik gelişmelerle kalkınabilirler.
C) Herkesin aynı düşünceye sahip olması toplumsal birliği sağlar.
D) Saygı, sadece toplumdaki yaşlı ve tecrübeli kişilere gösterilmelidir.
1. Metin: "Kışın gelişiyle birlikte doğa sessizliğe büründü. Kar taneleri yeryüzünü beyaz bir yorgan gibi örttü. Ağaçlar çıplak dallarıyla gökyüzüne uzanıyordu."
2. Metin: "Soğuk havalar başladığında birçok hayvan kış uykusuna yatar. Karın yağmasıyla birlikte yiyecek bulmak zorlaştığı için doğada büyük bir sessizlik hakim olur."
Bu iki metnin ortak yönü aşağıdakilerden hangisidir?
B) Birinci kişi ağzıyla anlatılması
C) Benzer bir konunun ele alınması
D) Tanımlama cümlelerine yer verilmesi
1. Metin: "Sabah erkenden kalktım, çantamı hazırladım ve heyecanla yola koyuldum. Bugün hayatımın en önemli sınavına girecektim."
2. Metin: "Küçük çocuk sabah erkenden kalktı, çantasını hazırladı ve heyecanla yola koyuldu. O gün hayatının en önemli sınavına girecekti."
Bu iki metin arasındaki temel fark aşağıdakilerin hangisinden kaynaklanmaktadır?
B) Metinlerin konusundan
C) Olayın geçtiği zamandan
D) Kullanılan kelime kadrosundan
1. Metin: "Kurnaz tilki, ağacın dalındaki peyniri görünce iştahı kabardı. Kargaya dönüp 'Sesin ne kadar da güzeldir kim bilir!' dedi."
2. Metin: "Çiftçi, sabahın ilk ışıklarıyla tarlasına gitti. Toprağı özenle sürdü ve tohumlarını ekti. Bu yıl verimin iyi olmasını umuyordu."
Bu iki metin karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
B) 1. metin bir fabldan, 2. metin ise gerçekçi bir hikayeden alınmıştır.
C) Her iki metinde de bilgilendirici bir dil kullanılmıştır.
D) 2. metinde konuşturma sanatına başvurulmuştur.
1. Metin: "Kitaplar, hiç gitmediğimiz dünyaların kapılarını bize açan sihirli anahtarlardır. Okuyan insan, binlerce hayatı tek bir ömre sığdırır."
2. Metin: "Yeni yerler görmek, farklı kültürleri tanımak insanın ufkunu genişletir. Gezmek, sadece bir yer görmek değil, kendini keşfetmektir."
Bu iki metnin karşılaştırılmasına dair yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
B) 1. metin nesnel, 2. metin tamamen öznel yargılardan oluşmaktadır.
C) Her iki metinde de karşılaştırma bildiren ifadelere yer verilmemiştir.
D) Metinlerin ana düşünceleri birbiriyle tamamen zıttır.
1. Metin: "Eski evin bahçesinde boynu bükük mor menekşeler, kurumuş kuyu ve paslı bir demir kapı vardı. Her yer toz içindeydi."
2. Metin: "Yaşlı adam yavaşça yerinden kalktı. Elindeki bastona dayanarak kapıya doğru yürüdü ve dışarıdaki gürültünün sebebine baktı."
Bu iki metin anlatım biçimleri yönünden karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
B) Her iki metinde de tartışmacı anlatım tekniği kullanılmıştır.
C) 1. metinde betimleme, 2. metinde öyküleme ağır basmaktadır.
D) Her iki metin de tamamen kanıtlanabilir bilimsel veriler içermektedir.
Ek fiiller isim ve isim soylu sözcüklere gelerek onları yüklem yapar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu duruma örnek bir kullanım vardır?
A) Kitap okumayı çok seviyorum.B) Dün akşam bize geldi.
C) En sevdiği mevsim sonbahardı.
D) Yarın erkenden kalkacak.
Ek fiilin bir diğer görevi, basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapmaktır. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde "şimdiki zamanın hikayesi" ile çekimlenmiş bir fiil vardır?
A) Her sabah spor yaparmış.B) O sırada ders çalışıyordu.
C) Keşke sen de gelseydin.
D) Ödevlerini bitirmelisin.
İsim cümlelerinin olumsuzu "değil" edatı ile yapılır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiilin olumsuz biçimi kullanılmıştır?
A) Bugün hava hiç sıcak değilmiş.B) Aradığı kitabı kütüphanede bulamadı.
C) Sınavdan düşük not almamış.
D) Kimseye haber vermeden gitmiş.
Ek fiillerin dört kipi vardır: görülen geçmiş zaman (-idi), öğrenilen geçmiş zaman (-imiş), geniş zaman (-idir) ve şart kipi (-ise).
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiilin geniş zamanı kullanılmıştır?
B) Aradığın anahtar masadaymış.
C) Bu çocuk gerçekten çok zekidir.
D) Ödevin bittiyse dışarı çıkabilirsin.
Ek fiil, eylemlere gelerek cümleye "terk edilmiş bir alışkanlık", "gerçekleşmemiş niyet" veya "küçümseme" gibi anlamlar katabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, cümleye "terk edilmiş bir alışkanlık" anlamı katmıştır?
A) Sınavı kazanmak için daha çok çalışmalıydın.B) Eskiden her hafta sonu balığa giderdik.
C) Geçen yıl bu zamanlar biz de tatildeydik.
D) Soruları dikkatli okursan hepsini çözebilirsin.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/5887-7-sinif-cekim-ekleri-test-coz-j9hu