II. Selim Dönemi ve II. Viyana Kuşatması'na Giden Süreç
I. II. Selim Dönemi (1566-1574)
Sokullu Mehmed Paşa'nın devlet yönetiminde etkin olduğu bu dönem, Osmanlı Devleti'nin duraklama dönemine girdiği ancak aynı zamanda büyük projelerin de hayata geçirildiği bir zamandır. II. Selim, babası Kanuni Sultan Süleyman'ın aksine daha çok saray hayatını seven ve devlet işlerini büyük ölçüde sadrazamlara bırakan bir padişahtır. Bu durum, devletin iç işlerinde bazı zaafların oluşmasına zemin hazırlamıştır.
📌 Önemli Gelişmeler:
- Kıbrıs'ın Fethi (1571): Venedik'ten alınan Kıbrıs, Osmanlı Devleti'nin Akdeniz'deki hakimiyetini pekiştirmiştir. Bu fetih, Akdeniz ticaret yolları üzerinde önemli bir stratejik üstünlük sağlamıştır.
- İnebahtı Deniz Savaşı (1571): Kıbrıs'ın fethinin hemen ardından Haçlı donanması ile yapılan bu savaşta Osmanlı donanması ağır bir yenilgi almıştır. Bu yenilgi, Osmanlı'nın Akdeniz'deki yenilmezlik algısını sarsmış olsa da, kısa sürede donanma yeniden inşa edilerek Akdeniz'deki etkinliğini korumuştur.
- İran Seferleri: Safeviler ile yapılan mücadeleler devam etmiş, bazı sınır çatışmaları yaşanmıştır.
- İç İsyanlar: Celali isyanlarının ilk emareleri bu dönemde görülmeye başlanmıştır.
II. II. Selim Dönemi'nden II. Viyana Kuşatması'na Siyasi ve Askeri Gelişmeler (1574-1683)
II. Selim'in ölümünden sonra tahta geçen padişahlar döneminde Osmanlı Devleti, hem içte hem dışta çeşitli sorunlarla boğuşmuştur. Duraklama dönemi belirginleşmiş, ancak aynı zamanda genişleme politikası da belirli ölçüde devam etmiştir. Bu süreç, özellikle Avrupa devletleriyle olan ilişkilerde ve sınır güvenliğinde önemli değişikliklere yol açmıştır.
💡 Avrupa'daki Durum ve Osmanlı'nın Konumu:
- Avrupa'da Otuz Yıl Savaşları gibi büyük çatışmalar yaşanırken, Osmanlı Devleti daha çok doğu sınırındaki Safeviler ve batıda Avusturya ile mücadele etmiştir.
- Lehistan (Polonya) üzerindeki nüfuz mücadelesi, Osmanlı'nın kuzeydeki stratejik hedeflerinden biri olmuştur.
- Girit'in Fethi (1669): Yaklaşık \(24\) yıl süren uzun bir kuşatmanın ardından Girit adası fethedilmiştir. Bu, Osmanlı'nın Akdeniz'deki son büyük deniz zaferlerinden biri olarak kabul edilir.
- Bucak Antlaşması (1606): Avusturya ile yapılan bu antlaşma ile Osmanlı Devleti ilk kez büyük bir antlaşma ile toprak kaybetmiştir (Macaristan'ın bir kısmı). Bu antlaşma, Osmanlı'nın Avrupa'daki ilerleyişinin durduğunun bir göstergesidir.
🚀 II. Viyana Kuşatması'na Giden Yol:
Kutsal Roma İmparatorluğu içindeki Protestan prensliklerin Habsburg otoritesine karşı ayaklanmasıyla başlayan ve Avrupa'nın büyük devletlerinin dahil olduğu Otuz Yıl Savaşları (1618-1648), Osmanlı Devleti'ni doğrudan ilgilendirmese de Avrupa'daki güç dengelerini etkilemiştir. Bu savaşların ardından zayıflayan Kutsal Roma İmparatorluğu ve Avusturya, Osmanlı için bir hedef olmaya devam etmiştir. Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın liderliğinde, Macaristan'daki Osmanlı hakimiyetini genişletme ve Viyana'yı fethetme amacıyla 1683 yılında II. Viyana Kuşatması gerçekleştirilmiştir.
II. Viyana Kuşatması (1683): Osmanlı Devleti'nin Avrupa'daki ilerleyişinin zirvesi ve aynı zamanda dönüm noktası olmuştur. Kuşatma, Osmanlı ordusunun ağır bir yenilgi almasıyla sonuçlanmış ve ardından Kutsal İttifak Savaşları'nın başlamasına yol açmıştır. Bu yenilgi, Osmanlı'nın Avrupa'daki savunmaya geçmesine neden olmuştur.
III. Önemli Terimler ve Kavramlar
- Duraklama Dönemi: Osmanlı Devleti'nin siyasi, askeri ve ekonomik olarak eski gücünü kaybettiği, fetihlerin yavaşladığı dönem.
- Sadrazam: Padişahtan sonra en yetkili devlet görevlisi.
- Akdeniz Hakimiyeti: Osmanlı'nın deniz gücünü kullanarak Akdeniz ticaret yollarını kontrol etme politikası.
- Kutsal İttifak: Osmanlı'ya karşı kurulan Avrupa devletleri birliği.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Örnek Soru 1:
II. Selim döneminde fethedilen ve Osmanlı'nın Akdeniz'deki hakimiyetini pekiştiren ada aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm: II. Selim döneminde Venedik'ten alınan ve Osmanlı'nın Akdeniz'deki stratejik konumunu güçlendiren ada Kıbrıs'tır. Bu fetih \(1571\) yılında gerçekleşmiştir.
Örnek Soru 2:
II. Viyana Kuşatması'nın başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından başlayan ve Osmanlı Devleti'nin Avrupa'da savunmaya geçmesine neden olan savaşlar hangileridir?
Çözüm: II. Viyana Kuşatması'ndaki yenilgi (\(1683\)), Osmanlı Devleti'nin Avrupa'daki ilerleyişini durdurmuş ve Kutsal İttifak Savaşları'nın başlamasına yol açmıştır. Bu savaşlar sonucunda Osmanlı Devleti önemli toprak kayıpları yaşamıştır.
II. Selim Dönemi'nde 1571 yılında fethedilen ve Doğu Akdeniz'deki Osmanlı hakimiyetini pekiştiren stratejik öneme sahip ada aşağıdakilerden hangisidir?
A) GiritB) Kıbrıs
C) Rodos
D) Malta
E) Sakız
II. Selim'in devlet işlerini büyük oranda bıraktığı ve devlet yönetiminde oldukça etkili olan, "Sokollu Dönemi" olarak da adlandırılan sürecin mimarı olan sadrazam aşağıdakilerden hangisidir?
A) Pargalı İbrahim PaşaB) Lütfi Paşa
C) Sokollu Mehmed Paşa
D) Köprülü Mehmed Paşa
E) Tarhuncu Ahmed Paşa
Kıbrıs'ın fethi sonrasında Haçlı donanması ile Osmanlı donanması arasında 1571 yılında gerçekleşen ve Osmanlı donanmasının tarihindeki ilk büyük yenilgisini aldığı deniz savaşı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Preveze Deniz SavaşıB) İnebahtı Deniz Savaşı
C) Cerbe Deniz Savaşı
D) Navarin Baskını
E) Çeşme Baskını
Mimar Sinan'ın "ustalık eserim" olarak nitelendirdiği ve II. Selim adına Edirne'de inşa edilen dünyaca ünlü yapı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Süleymaniye CamiiB) Şehzade Camii
C) Selimiye Camii
D) Sultan Ahmet Camii
E) Mihrimah Sultan Camii
II. Selim döneminde Sadrazam Sokollu Mehmed Paşa tarafından planlanan; Rusya'nın güneye inmesini engellemek, Orta Asya Türkleri ile bağlantı kurmak ve Hazar Denizi'ne donanma geçirmek amacıyla tasarlanan proje aşağıdakilerden hangisidir?
A) Süveyş Kanalı ProjesiB) Don-Volga Kanal Projesi
C) Karadeniz-Marmara Kanal Projesi
D) Sakarya-Sapanca Projesi
E) Tuna-Karadeniz Projesi
II. Selim döneminde 1571 yılında Kıbrıs'ın fethedilmesi üzerine Papa'nın teşvikiyle oluşturulan Haçlı donanması ile Osmanlı donanması arasında gerçekleşen ve Osmanlı donanmasının büyük bir kısmının yakıldığı deniz savaşı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Preveze Deniz SavaşıB) İnebahtı Deniz Savaşı
C) Çeşme Baskını
D) Navarin Olayı
E) Sinop Baskını
Osmanlı Devleti, 1590 yılında Safeviler (İran) ile imzaladığı aşağıdaki antlaşmalardan hangisi ile Doğu'da en geniş sınırlarına ulaşmıştır?
A) Amasya AntlaşmasıB) Nasuh Paşa Antlaşması
C) Serav Antlaşması
D) Ferhat Paşa Antlaşması
E) Kasr-ı Şirin Antlaşması
1606 yılında Avusturya ile imzalanan Zitvatorok Antlaşması'nın aşağıdaki maddelerinden hangisi, Osmanlı Devleti'nin Avusturya karşısındaki diplomatik üstünlüğünü kaybettiğinin ve iki devletin hukuki olarak eşit sayıldığının kanıtıdır?
\[\(\text{Protokol Maddesi}\) \]
B) Avusturya Arşidükü'nün protokol bakımından Osmanlı Padişahı'na eşit sayılması
C) Avusturya'nın bir defaya mahsus 200 bin kara kuruş savaş tazminatı ödemesi
D) Antlaşmanın 20 yıl süreyle geçerli olması ve barışın korunması
E) Sınır kasabalarında karşılıklı olarak esirlerin iade edilmesi
17. yüzyılda Osmanlı Devleti ile Lehistan (Polonya) arasında yapılan savaşlar sonucunda imzalanan ve Osmanlı Devleti'nin Batı'da en geniş sınırlarına ulaştığı antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
A) Vasvar AntlaşmasıB) Karlofça Antlaşması
C) Bucaş Antlaşması
D) İstanbul Antlaşması
E) Hotin Antlaşması
1683 yılında Merzifonlu Kara Mustafa Paşa komutasında gerçekleştirilen II. Viyana Kuşatması'nın başarısızlıkla sonuçlanması üzerine, Osmanlı Devleti'ni Avrupa'dan tamamen atmak amacıyla Papa'nın çağrısıyla Avusturya, Rusya, Lehistan, Venedik ve Malta'nın katılımıyla oluşturulan ittifakın adı nedir?
A) Üçlü İtilafB) Kutsal İttifak
C) Bağlaşma Devletleri
D) Düvel-i Muazzama
E) Balkan Antantı
II. Selim döneminde Sadrazam Sokullu Mehmed Paşa tarafından hayata geçirilmeye çalışılan "Don-Volga Kanal Projesi" ile ulaşılmak istenen temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?
A) Akdeniz ticaretini Hint Okyanusu'na bağlamakB) Orta Asya Türkleri ile doğrudan bağlantı kurarak Rusya'nın güneye yayılmasını engellemek
C) Fas üzerindeki Portekiz baskısını tamamen ortadan kaldırmak
D) Venedik'in Akdeniz'deki üstünlüğüne son vermek
E) Balkanlar'da yeni fetih hareketleri başlatmak
1571 yılında Kıbrıs'ın Osmanlı Devleti tarafından fethedilmesi üzerine, Avrupa devletlerinin oluşturduğu Haçlı donanması ile Osmanlı donanması arasında gerçekleşen ve Osmanlı donanmasının büyük bir kısmının yakıldığı deniz savaşı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Preveze Deniz SavaşıB) Cerbe Deniz Savaşı
C) İnebahtı Deniz Savaşı
D) Navarin Baskını
E) Çeşme Baskını
1606 yılında Avusturya ile imzalanan Zitvatorok Antlaşması'nda yer alan "Avusturya Arşidükü, protokol bakımından Osmanlı padişahına eşit sayılacaktır." maddesi dikkate alındığında, Osmanlı Devleti hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
A) Avusturya üzerinde mutlak bir askeri üstünlük kurmuştur.B) Avrupa'da yeni topraklar kazanmaya devam etmiştir.
C) 1533 İstanbul Antlaşması ile elde ettiği siyasi üstünlüğü kaybetmiştir.
D) Akdeniz'deki ticaret yollarının kontrolünü ele geçirmiştir.
E) Kutsal İttifak devletlerine karşı büyük bir zafer kazanmıştır.
Osmanlı Devleti'nin 1672 yılında Lehistan ile imzaladığı, Podolya arazisinin Osmanlı'ya bırakıldığı ve devletin Batı'da en geniş sınırlara ulaştığı antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bucaş AntlaşmasıB) Vasvar Antlaşması
C) Ferhat Paşa Antlaşması
D) Karlofça Antlaşması
E) Serav Antlaşması
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı ordusunun 1683 yılında başarısızlıkla sonuçlanan II. Viyana Kuşatması'ndan sonra, Papa'nın teşvikiyle Osmanlı'yı Avrupa'dan tamamen atmak amacıyla kurulan ittifak aşağıdakilerden hangisidir?
A) Üçlü İtilafB) Kutsal İttifak
C) Ren Konfederasyonu
D) Balkan Antantı
E) Avrupa Birliği
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/5935-10-sinif-ii-selim-donemi-test-coz-oimf