Kısaltmalar: Anlamı, Kuralları ve Kullanımı
Kısaltma Nedir?
Kısaltma, bir kelimeyi veya kelime grubunu daha kısa bir şekilde ifade etme yöntemidir. Dilimizde birçok kısaltma kullanılır ve bu kısaltmaların kendine özgü yazım kuralları vardır. Kısaltmalar, hem yazıyı kısaltarak zamandan tasarruf etmemizi sağlar hem de metinlerin daha akıcı olmasına yardımcı olur. 📌
Kısaltma Türleri ve Kuralları
1. Özel Adların Kısaltmaları:
- Genellikle kelimenin ilk harfi büyük olarak alınır.
- Birden fazla kelimeden oluşan özel adlarda, her kelimenin ilk harfi alınarak büyük harfle yazılır.
- Bu tür kısaltmaların sonuna nokta konulmaz.
Örnekler:
- Türkiye Büyük Millet Meclisi -> TBMM
- Türk Dil Kurumu -> TDK
- Amerika Birleşik Devletleri -> ABD
- Profesör -> Prof. (Bu bir unvan kısaltmasıdır, sonuna nokta konur.)
2. Yer Adlarının Kısaltmaları:
- Genellikle ilk harf büyük harfle yazılır.
- Sonuna nokta konulmaz.
Örnekler:
- Mahalle -> Mah. (Bu bir yer adı kısaltmasıdır, sonuna nokta konulur.)
- Sokak -> Sok. (Bu bir yer adı kısaltmasıdır, sonuna nokta konulur.)
- Cadde -> Cadd. (Bu bir yer adı kısaltmasıdır, sonuna nokta konulur.)
3. Ölçü Birimlerinin Kısaltmaları:
- Uluslararası kabul görmüş kısaltmalar kullanılır.
- Bu kısaltmaların sonuna nokta konulmaz.
Örnekler:
- Kilogram -> kg
- Metre -> m
- Santimetre -> cm
- Kilometre -> km
- Gram -> g
- Litre -> L
4. Sayı ve Saat Kısaltmaları:
- Sayıdan sonra gelen kelimelerin kısaltmalarında, kısaltmanın sonuna nokta konulur.
- Saat kısaltmalarında da nokta kullanılır.
Örnekler:
- Sayfa -> s.
- Sokak -> sok.
- Milimetre -> mm
- Miligram -> mg
- Örnek: \(5\) s. (5. sayfa)
- Örnek: \(10\) kg (10 kilogram)
- Örnek: \(14:30\) (Saat 14:30)
5. Bazı Kelimelerin Kısaltmaları:
- Bazı yaygın kelimelerin kısaltmalarında nokta kullanılır.
Örnekler:
- Türkçe -> Türkç.
- İngilizce -> İng.
- Almanca -> Alm.
Kısaltmalarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Kısaltmanın türüne göre sonuna nokta konulup konulmayacağına dikkat edilmelidir.
- Büyük harfle yapılan kısaltmalarda ekler kesme işaretiyle ayrılır ve kesme işaretinden sonra gelen ekler küçük harfle başlar. (Örn: TBMM'ye, TDK'dan)
- Küçük harfle yapılan kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. (Örn: kg'lık, m'den)
- Kısaltmaların okunuşunda kelimenin tamamı okunur. (Örn: TBMM okunuşu: Türkiye Büyük Millet Meclisi) 💡
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki kısaltmalardan hangisinin yazımı yanlıştır?
- A) Dr. (Doktor)
- B) Prof. Dr. (Profesör Doktor)
- C) Cd. (Cadde)
- D) Örn. (Örnek)
Çözüm 1:
Cevap: C. Cd. şeklinde değil, Cadd. şeklinde olmalıdır. Diğer kısaltmaların yazımı doğrudur.
Soru 2:
Aşağıdaki cümlede hangi kısaltmanın yazımı hatalıdır?
" \(5\) kg elma aldım."
- A) \(5\)
- B) kg
- C) elma
- D) aldım
Çözüm 2:
Cevap: B. Ölçü birimi kısaltmalarının sonuna nokta konulmaz. kg kısaltması doğrudur. Cümlede bir hata yoktur. Ancak bu soru, kısaltmaların doğru kullanımını pekiştirmek amacıyla sorulmuştur. Eğer soru şöyle olsaydı: " \(5\) kg. elma aldım." o zaman kg. kısaltmasının yazımı hatalı olurdu. 🚀
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?
B) TRT'den yapılan açıklamayı dikkatle dinledik.
C) THY'nin uçuş seferlerinde gecikme yaşandı.
D) SGK'ya olan borçlarımızı dün yapılandırdık.
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır.
Bu kurala göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek yanlış getirilmiştir?
B) Mah.'nin girişindeki bakkal bugün kapalıydı.
C) Av.'dan randevu almak için sekreterini aradım.
D) Prof.'den ders almak her öğrenciye nasip olmaz.
Ölçü birimlerinin kısaltmalarında nokta kullanılmaz ve ekler kelimenin okunuşuna göre getirilir. Bir alan hesaplamasında şu sonuç bulunmuştur:
\[\(5 \text{ m} \times 10 \text{ m} = 50 \text{ m}\) ^2 \]
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?
B) Manavdan 3 kg.'lık patates aldık.
C) Bu yolun uzunluğu yaklaşık 200 km'dir.
D) Marketten 2 l'lik su aldım.
Kuruluş, ülke, kitap, dergi ve yön adlarının kısaltmaları her kelimenin ilk harfinin büyük yazılmasıyla yapılır. Bu kısaltmaların arasına nokta konulmaz (T.C. ve T. hariç).
Bu bilgilere göre aşağıdakilerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?
B) ABD'li heyet bugün ülkemize gelecek.
C) TDK'nin sitesinden kelime anlamlarına baktım.
D) Kuzeybatı yönünü KB şeklinde kısaltabiliriz.
Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Buna göre aşağıdaki işlemlerden hangisinin sonucuna getirilen ekte yazım yanlışı yapılmıştır?
B) Alm.dan (Almancadan)
C) \( cm^3 \) 'e (santimetreküpe)
D) İng.'ye (İngilizceye)
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?
B) TRT'den yapılan son dakika açıklamasını dinledik.
C) THY'nin uçuş seferleri hava muhalefeti nedeniyle iptal edildi.
D) SGK'dan emekli olan babam bugün maaşını aldı.
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır.
Buna göre aşağıdakilerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?
B) Terzi elindeki kumaştan \( 2 \) m.'lik bir parça kesti.
C) Pazardan \( 5 \) kg'lık patates ve soğan aldık.
D) İngilizceden \( 90 \) aldığını duyunca çok sevindi.
Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Bu kurala göre aşağıdakilerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?
B) Listeye vb.leri de ekleyerek dosyayı tamamladım.
C) Tarlanın \( 100 \( m^{2} \) lik kısmına mısır ektik.
D) Prof.'un odasına gidip ödevim hakkında soru sordum.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) T.C. İçişleri Bakanlığı yeni bir genelge yayımladı.B) T.B.M.M. bugün saat \( 14.00 \) 'te önemli bir gündemle toplanacak.
C) Dr. Ayşe Hanım hastalarını büyük bir titizlikle muayene ediyor.
D) Apartmandaki \( 5 \) No.lu dairede tadilat çalışması başladı.
Kısaltmalarla ilgili verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Kuruluş, ülke, kitap, dergi ve yön adlarının kısaltmaları her kelimenin ilk harfinin büyük yazılmasıyla yapılır.B) Ölçü birimlerinin uluslararası kısaltmaları (m, mm, cm, g, kg) kullanılır.
C) Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin uzun okunuşu esas alınır.
D) Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde, kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?
B) Ağabeyim THY'de pilot olarak çalışıyor.
C) Sınav sonuçlarını MEB'den öğrenebilirsiniz.
D) TRT'nın yeni dizisi bu akşam başlıyor.
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmadığı için bir yazım yanlışı yapılmıştır?
B) Bu kumaşın \( 5 \) m'sini perde için ayırdık.
C) Yarın \( 100 \) g'lık paketler hazırlayacağız.
D) Arkadaşım \( 2 \) cm'lik bir hata yapmış.
Ölçü birimlerinin kısaltmalarında nokta kullanılmazken, diğer küçük harfli kısaltmaların çoğunda nokta kullanılır.
Aşağıdakilerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
B) İng. dersinde yeni kelimeler öğrendik.
C) Mah. muhtarı bugün toplantı yapacak.
D) Bu ürünün kg. fiyatı son bir ayda çok arttı.
Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Buna göre aşağıdaki kullanımlardan hangisi doğrudur?
B) cm²'ye
C) Alm.'dan
D) İng'den
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı ile ilgili bir yanlışlık vardır?
A) \( 2024 \) 'te TMO'nun alımları başlayacak.B) TBMM'ne yeni bir kanun teklifi sunuldu.
C) Prof. Dr. Canan Hanım yarın konferans verecek.
D) Sokaktaki kedilere \( 500 \) g mama verdik.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/5943-6-sinif-kisaltmalar-test-coz-4q1i