Osmanlı Devleti'nde Yükselme Dönemi Önemli Padişahları ve Dönemleri
Fatih Sultan Mehmet Dönemi (\(1444-1446\), \(1451-1481\))
Fatih Sultan Mehmet, Osmanlı Devleti'nin en önemli padişahlarından biridir. En büyük başarısı \(1453\) yılında İstanbul'un Fethi'dir. Bu fetihle birlikte Orta Çağ sona ermiş, Yeni Çağ başlamıştır. Bizans İmparatorluğu son bulmuş ve Osmanlı Devleti bir dünya gücü haline gelmiştir. Fatih, aynı zamanda Kanunname'yi hazırlayarak devlet yönetiminde önemli düzenlemeler yapmıştır. Topkapı Sarayı'nın inşası da onun döneminde başlamıştır. \(2\) kez tahta çıkmıştır.
II. Bayezid Dönemi (\(1481-1512\))
Fatih'in oğlu olan II. Bayezid, babasının aksine daha çok barışçıl bir politika izlemiştir. Ancak Cem Sultan olayı ile uğraşmak zorunda kalmış ve bu durum devletin iç işlerinde sorunlara yol açmıştır. Venedikliler ile yapılan deniz savaşları ve Karamanoğulları Beyliği'nin Osmanlı'ya bağlanması bu dönemin önemli olaylarındandır. \(1503\) yılında Osmanlı-Venedik Savaşı'nı kazanmıştır.
Yavuz Sultan Selim Dönemi (\(1512-1520\))
Yavuz Sultan Selim, kısa ama çok parlak bir döneme imza atmıştır. En önemli başarıları Çaldıran Savaşı (\(1514\)) ile Safevî Devleti'ne karşı kazanılan zafer ve Mercidabık (\(1516\)) ile Ridaniye (\(1517\)) savaşları sonucunda Memlük Devleti'ne son vermesidir. Bu fetihlerle birlikte Mısır, Suriye, Filistin ve Hicaz Osmanlı topraklarına katılmıştır. Halifelik Osmanlı Devleti'ne geçmiştir. \(8\) yıllık saltanatında devleti doğuya doğru büyük ölçüde genişletmiştir.
Kanuni Sultan Süleyman Dönemi (\(1520-1566\))
Osmanlı Devleti'nin en parlak dönemi olarak kabul edilir. "Kanuni" lakabı, adaletli yönetim anlayışından ve yaptığı kanun düzenlemelerinden gelmektedir. Belgrad'ın fethi (\(1521\)), Mohaç Meydan Muharebesi (\(1526\)) ile Macaristan'ın büyük kısmının fethedilmesi ve Viyana Kuşatması (\(1529\)) bu dönemin önemli askeri başarılarındandır. \(1533\) yılında Avusturya ile yapılan İstanbul Antlaşması ile Avusturya arşidükü Osmanlı sadrazamına denk sayılmıştır. Denizlerde ise Barbaros Hayreddin Paşa komutasındaki donanma ile Akdeniz'de üstünlük sağlanmıştır.
II. Selim Dönemi (\(1566-1574\))
Kanuni'nin oğlu olan II. Selim'in dönemi, genellikle Yükselme Dönemi'nin sonu ve Duraklama Dönemi'nin başlangıcı olarak kabul edilir. Kıbrıs'ın fethi (\(1571\)) bu dönemin en önemli askeri başarısıdır. Ancak İnebahtı Deniz Savaşı (\(1571\)) ile Osmanlı donanması büyük bir yenilgi almıştır. Sokullu Mehmet Paşa'nın devlet yönetimindeki etkinliği bu dönemde de devam etmiştir.
Önemli Kavramlar ve Olaylar Tablosu
| Padişah | Önemli Olaylar / Başarılar | Tarih Aralığı |
|---|---|---|
| Fatih Sultan Mehmet | İstanbul'un Fethi, Kanunname Hazırlanması | \(1444-1481\) |
| II. Bayezid | Cem Sultan Olayı, Karamanoğulları'nın Sonlanması | \(1481-1512\) |
| Yavuz Sultan Selim | Çaldıran, Mercidabık, Ridaniye Savaşları, Halifeliğin Alınması | \(1512-1520\) |
| Kanuni Sultan Süleyman | Belgrad'ın Fethi, Mohaç Meydan Muharebesi, Viyana Kuşatması | \(1520-1566\) |
| II. Selim | Kıbrıs'ın Fethi, İnebahtı Deniz Savaşı | \(1566-1574\) |
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdakilerden hangisi Fatih Sultan Mehmet döneminde gerçekleşen en önemli siyasi gelişmedir?
A) Halifeliğin Osmanlı'ya geçmesi
B) İstanbul'un Fethi
C) Kıbrıs'ın Fethi
D) Viyana Kuşatması
E) Cem Sultan Olayı
Çözüm 1:
Doğru Cevap: B. Fatih Sultan Mehmet'in en büyük ve en önemli başarısı \(1453\) yılında İstanbul'un Fethi'dir. Bu olay, hem Osmanlı Devleti'nin hem de dünya tarihi açısından bir dönüm noktasıdır. Halifelik Yavuz Sultan Selim döneminde, Kıbrıs II. Selim döneminde, Viyana Kuşatması Kanuni Sultan Süleyman döneminde, Cem Sultan olayı ise II. Bayezid döneminde gerçekleşmiştir.
Soru 2:
Yavuz Sultan Selim döneminde yapılan Mercidabık ve Ridaniye savaşlarının temel sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Osmanlı Devleti'nin Avrupalı devletlere karşı ilk büyük zaferi kazanması
B) Safevî Devleti'nin yıkılması
C) Memlük Devleti'nin yıkılması ve Mısır, Suriye gibi toprakların Osmanlı'ya katılması
D) Macaristan'ın Osmanlı egemenliğine girmesi
E) Akdeniz'de Osmanlı donanmasının üstünlük kurması
Çözüm 2:
Doğru Cevap: C. Yavuz Sultan Selim, \(1516\)'daki Mercidabık ve \(1517\)'deki Ridaniye savaşları ile Memlük Devleti'ne son vermiştir. Bu fetihler sonucunda Mısır, Suriye, Filistin ve Hicaz gibi önemli topraklar Osmanlı hakimiyetine girmiş, ayrıca Halifelik de Osmanlı Devleti'ne geçmiştir. Diğer seçenekler farklı padişahların dönemlerine veya farklı olaylara aittir.
Fatih Sultan Mehmet döneminde İstanbul'un fethi için yapılan hazırlıklar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Bizans'a kuzeyden gelecek yardımları engellemek için Rumeli Hisarı'nın (Boğazkesen) inşa edilmesi.B) Surları yıkabilecek güçte "Şahi" adı verilen devasa topların dökülmesi.
C) Haliç'in girişine Bizans tarafından büyük ve kalın bir zincir çekilmesi.
D) Kuşatmayı desteklemek amacıyla 400 parçalık büyük bir donanmanın oluşturulması.
E) Surlara tırmanmayı kolaylaştıracak tekerlekli kulelerin inşa edilmesi.
İstanbul'un fethinin dünya tarihi açısından doğurduğu sonuçlar değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi Avrupa'da Coğrafi Keşiflerin başlamasında etkili olan temel nedendir?
\[\(\text{İpek Yolu Kontrolü} \rightarrow \text{Yeni Ticaret Yolları Arayışı}\) \]
B) İpek Yolu'nun ve Doğu ticaret yollarının büyük ölçüde Osmanlı denetimine geçmesi.
C) Orta Çağ'ın sona erip Yeni Çağ'ın başlaması.
D) Derebeylik (Feodalite) sisteminin topların gücüyle zayıflamaya başlaması.
E) Ortodoks Kilisesi'nin Osmanlı himayesine girmesi.
Fatih Sultan Mehmet, Karadeniz'i bir "Türk Gölü" haline getirmek ve deniz ticaretini canlandırmak amacıyla birçok sefer düzenlemiştir. Bu hedefe ulaşılmasında en kritik rolü oynayan fetih aşağıdakilerden hangisidir?
A) Amasra'nın Cenevizlilerden alınması.B) Sinop'un İsfendiyaroğulları'ndan alınması.
C) Trabzon Rum İmparatorluğu'na son verilmesi.
D) Kırım Hanlığı'nın Osmanlı topraklarına katılması.
E) Ege adalarının fethedilmesi.
Fatih Sultan Mehmet döneminde devletin merkeziyetçi yapısını güçlendirmek, devlet yönetimini bir düzene sokmak ve "Nizam-ı Alem" için kardeş katline izin veren hukuki düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kanunname-i Ali OsmanB) Sened-i İttifak
C) Mecelle
D) Kanun-i Esasi
E) Fatih Vakfiyesi
Doğu Anadolu'da güçlenen ve Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü tehdit eden Akkoyunlu Devleti ile Fatih Sultan Mehmet arasında gerçekleşen savaş aşağıdakilerden hangisidir?
\[ 1473 \]
B) Otlukbeli Savaşı
C) Çaldıran Savaşı
D) Niğbolu Savaşı
E) Turnadağ Savaşı
Kanuni Sultan Süleyman döneminde 1521 yılında fethedilen ve Avrupa'ya yapılacak seferlerde önemli bir lojistik üs ve "Avrupa'nın Kapısı" olarak görülen stratejik şehir aşağıdakilerden hangisidir?
A) BudinB) Viyana
C) Belgrad
D) Rodos
E) Estergon
1526 yılında Osmanlı Devleti ile Macaristan Krallığı arasında gerçekleşen ve yaklaşık iki saat gibi kısa bir sürede Osmanlı ordusunun kesin zaferiyle sonuçlanarak Macar Krallığı'nın siyasi varlığına son veren savaş aşağıdakilerden hangisidir?
A) Çaldıran SavaşıB) Mohaç Meydan Muharebesi
C) Ridaniye Savaşı
D) Haçova Meydan Muharebesi
E) Niğbolu Savaşı
Barbaros Hayrettin Paşa komutasındaki Osmanlı donanmasının, Haçlı donanmasını bozguna uğratarak Akdeniz'deki Osmanlı üstünlüğünü kesinleştirdiği ve Akdeniz'i bir "Türk Gölü" haline getirdiği deniz zaferi aşağıdakilerden hangisidir?
A) İnebahtı Deniz SavaşıB) Cerbe Deniz Savaşı
C) Rodos'un Fethi
D) Preveze Deniz Zaferi
E) Navarin Olayı
Kanuni Sultan Süleyman döneminde Fransa'ya verilen kapitülasyonların (ticari ve hukuki ayrıcalıklar) temel siyasi amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Fransa'yı tamamen Osmanlı Devleti'ne bağlamakB) Hint Deniz Seferleri için Fransa'dan yardım almak
C) Avrupa'daki Şarlken (Habsburg) liderliğindeki Hristiyan birliğini parçalamak
D) Akdeniz ticaretini tamamen sona erdirmek
E) Reform hareketlerinin yayılmasını engellemek
I. Süleyman'ın Batılılar tarafından "Muhteşem", Osmanlılar tarafından ise "Kanuni" unvanıyla anılmasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) En çok toprak fetheden padişah olmasıB) Devlet yönetiminde ve hukuk alanında yaptığı kapsamlı düzenlemeler ve adalete verdiği önem
C) Şiirlerinde "Muhibbi" mahlasını kullanması
D) Halifelik makamının yetkilerini artırması
E) Bizans hukukunu tamamen ortadan kaldırması
II. Selim döneminde, 1571 yılında Venediklilerin elinden alınarak Doğu Akdeniz'in tam bir Türk gölü haline gelmesini sağlayan ve İnebahtı Deniz Savaşı'na zemin hazırlayan fetih aşağıdakilerden hangisidir?
A) Rodos'un FethiB) Kıbrıs'ın Fethi
C) Girit'in Fethi
D) Malta Kuşatması
E) Sakız Adası'nın Alınması
Kıbrıs'ın fethi sonrası Papa'nın teşvikiyle oluşturulan Haçlı donanması ile Osmanlı donanması arasında 1571 yılında gerçekleşen ve Osmanlı donanmasının tarihindeki ilk büyük bozgunu aldığı savaş aşağıdakilerden hangisidir?
A) Preveze Deniz SavaşıB) Cerbe Deniz Savaşı
C) İnebahtı Deniz Savaşı
D) Navarin Baskını
E) Çeşme Baskını
II. Selim döneminde Sadrazam Sokollu Mehmed Paşa tarafından planlanan; Rusya'nın güneye inmesini engellemek, İpek Yolu ticaretini canlandırmak ve Orta Asya Türkleri ile doğrudan bağlantı kurmak amacıyla başlatılan proje aşağıdakilerden hangisidir?
A) Süveyş Kanalı ProjesiB) Don-Volga Kanal Projesi
C) Karadeniz-Marmara Kanal Projesi
D) Hazar-Basra Kanal Projesi
E) Nil-Kızıldeniz Projesi
Mimar Sinan'ın "ustalık eserim" olarak adlandırdığı ve II. Selim adına Edirne'de inşa edilen, Türk-İslam mimarisinin zirve noktalarından biri kabul edilen yapı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Süleymaniye CamiiB) Şehzade Camii
C) Selimiye Camii
D) Sultan Ahmet Camii
E) Fatih Camii
Osmanlı Devleti'nde Kanuni Sultan Süleyman'dan sonra tahta çıkan II. Selim'in yönetim anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Ordunun başında bizzat sefere çıkma geleneğini devam ettirmiştir.B) Devlet işlerini tamamen Divan-ı Hümayun'dan bağımsız yürütmüştür.
C) Ordunun başında sefere çıkmayan ve İstanbul'da ikamet eden ilk padişahtır.
D) Safeviler üzerine bizzat komuta ettiği üç büyük sefer düzenlemiştir.
E) Şehzadelerin sancağa çıkma usulünü tamamen kaldırmıştır.
Yavuz Sultan Selim döneminde Safevi Devleti'nin Anadolu'daki faaliyetlerini engellemek ve doğu sınırlarını güvence altına almak amacıyla yapılan savaş aşağıdakilerden hangisidir?
A) Otlukbeli SavaşıB) Çaldıran Savaşı
C) Turnadağ Savaşı
D) Mercidabık Savaşı
E) Ridaniye Savaşı
Yavuz Sultan Selim'in Mısır Seferi sonucunda Memlük Devleti yıkılmış ve halifelik makamı Osmanlı hanedanına geçmiştir.
Bu sefer sırasında Memlük ordusuna karşı kazanılan ve Mısır'ın kapılarını Osmanlı'ya açan kesin zafer aşağıdakilerden hangisidir?
B) Çaldıran
C) Ridaniye
D) Turnadağ
E) Preveze
Aşağıdakilerden hangisi Yavuz Sultan Selim döneminde gerçekleşen Mısır Seferi'nin ekonomik sonuçlarından biridir?
A) Halifeliğin Osmanlı Devleti'ne geçmesiB) Kutsal Emanetlerin İstanbul'a taşınması
C) Baharat Yolu'nun kontrolünün Osmanlı Devleti'ne geçmesi
D) Venediklilerin Kıbrıs için ödediği verginin kesilmesi
E) Anadolu Türk siyasi birliğinin sağlanması
Yavuz Sultan Selim'in Anadolu'daki Türk beyliklerine yönelik faaliyetleri sonucunda Anadolu Türk siyasi birliği kesin olarak sağlanmıştır.
Bu birliğin sağlanmasını sağlayan ve \( 1515 \) yılında gerçekleşen savaş aşağıdakilerden hangisidir?
B) Otlukbeli Savaşı
C) Ankara Savaşı
D) Çirmen Savaşı
E) Varna Savaşı
Yavuz Sultan Selim döneminde izlenen temel dış politika aşağıdakilerden hangisidir?
A) Batı yönünde ilerleyerek Avrupa'yı fethetmekB) Denizlerde üstünlük kurarak Akdeniz'i Türk gölü haline getirmek
C) İslam dünyasını tek bir bayrak altında toplamak (İttihad-ı İslam)
D) Balkanlar'daki isyanları bastırarak merkezi otoriteyi korumak
E) Rusya'nın güneye inmesini engellemek
II. Bayezid döneminde yaşanan Cem Sultan Olayı, başlangıçta bir iç mesele iken daha sonra uluslararası bir sorun haline gelmiştir.
Cem Sultan'ın aşağıdaki güçlerden hangisine sığınması, bu olayın doğrudan bir Avrupa sorunu haline gelmesine neden olmuştur?
B) Karamanoğulları Beyliği
C) Safevi Devleti
D) Rodos Şövalyeleri ve Papalık
E) Altın Orda Devleti
II. Bayezid Dönemi'nin sonlarına doğru, Safevi Devleti'nin Anadolu'daki Şii sempatizanlarını kışkırtması sonucu çıkan ve devletin otoritesini ciddi şekilde sarsan isyan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Şeyh Bedrettin İsyanıB) Şahkulu İsyanı
C) Baba İshak İsyanı
D) Canberdi Gazali İsyanı
E) Kalender Çelebi İsyanı
Osmanlı Devleti ile Memlükler arasındaki gerginlik Fatih Sultan Mehmet döneminde başlamış, II. Bayezid döneminde ise sıcak çatışmaya dönüşmüştür.
İki Türk-İslam devleti arasında \( 1485 - 1491 \) yılları arasında süren savaşların temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
B) Baharat Yolu'nun kontrolü için yapılan rekabet
C) Hicaz su yolları ve Türk hacılarına yönelik tutumlar
D) Memlükler'in Bizans ile ittifak yapması
E) Kıbrıs adasının vergi meselesi
II. Bayezid dönemi, Osmanlı tarihçileri tarafından genellikle "Yükselme dönemi içinde bir duraklama dönemi" olarak nitelendirilir.
Bu nitelemenin yapılmasındaki temel etken aşağıdakilerden hangisidir?
B) Cem Sultan Olayı nedeniyle Batı seferlerinin yavaşlaması
C) Coğrafi Keşifler'in Osmanlı ekonomisine zarar vermesi
D) Yeniçerilerin ilk kez isyan etmesi
E) Don-Volga Kanal Projesi'nin başarısız olması
\( 1492 \) yılında İspanya'daki Engizisyon baskısından kaçan Yahudiler (Sefaradlar) ve Müslümanlar, II. Bayezid'in gönderdiği gemilerle Osmanlı topraklarına getirilerek İstanbul ve Selanik gibi şehirlere yerleştirilmişlerdir.
Bu operasyonu gerçekleştiren ünlü Osmanlı denizcisi aşağıdakilerden hangisidir?
B) Barbaros Hayrettin Paşa
C) Kemal Reis
D) Turgut Reis
E) Seydi Ali Reis
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/5947-10-sinif-fatih-sultan-mehmet-test-coz-kp9q