Fen Bilimleri 7. Sınıf Tekrar Notları
1. Karışımlar ve Saf Maddeler
Merhaba sevgili 7. sınıf öğrencileri! Bu ünitede çevremizdeki maddeleri daha yakından tanıyacağız. Maddeler, saf madde ve karışım olmak üzere iki ana gruba ayrılır.
Saf Maddeler
- Belirli bir formülü veya sembolü olan maddelerdir.
- Tek cins atom veya molekülden oluşurlar.
- Erime ve kaynama noktaları sabittir.
- Örnek: Su (\(H_2O\)), Tuz (\(NaCl\)), Demir (\(Fe\)), Oksijen (\(O_2\)).
Karışımlar
- İki veya daha fazla saf maddenin özelliklerini kaybetmeden bir araya gelmesiyle oluşur.
- Belirli bir formülleri yoktur.
- Erime ve kaynama noktaları sabit değildir, geniş bir aralıkta değişir.
- Karışımlar, homojen (görüntüsü her yerinde aynı olan) ve heterojen (görüntüsü her yerinde aynı olmayan) olmak üzere ikiye ayrılır.
Homojen Karışımlar (Çözeltiler)
- Tuzlu su, şekerli su, hava, çelik gibi karışımlardır.
- Tek bir fazdan oluşurlar.
Heterojen Karışımlar
- Süspansiyon (çamurlu su), emülsiyon (zeytinyağı-su), adi karışım (salata), köpük gibi karışımlardır.
- Birden fazla fazdan oluşurlar.
2. Işığın Soğurulması
Işık, maddelerle etkileşime girdiğinde farklı olaylar gerçekleşir. Bunlardan biri de ışığın soğurulmasıdır. Maddenin ışığı emerek enerjisinin bir kısmını veya tamamını kendi içine almasıdır.
- Koyu renkli maddeler ışığı daha fazla soğurur. Bu yüzden yazın koyu renkli giysiler daha çok ısınır.
- Açık renkli maddeler ışığı daha az soğurur, daha çok yansıtır. Bu yüzden açık renkli giysiler yazın tercih edilir.
- Işığın soğurulması, maddelerin rengini belirleyen önemli faktörlerden biridir. Bir cisim hangi rengi yansıtıyorsa o renkte görünür, diğer renkleri ise soğurur.
💡 Bilgi Kutusu: Bir cismin siyah görünmesinin nedeni, üzerine düşen ışığın tamamını soğurmasıdır. Beyaz görünmesinin nedeni ise üzerine düşen ışığın tamamını yansıtmasıdır.
3. Eşeyli Üreme
Canlıların nesillerini devam ettirmesi için gerçekleşen üreme, temel olarak eşeyli üreme ve eşeysiz üreme olmak üzere ikiye ayrılır. Eşeyli üreme, iki farklı atanın (anne ve baba) üreme hücrelerinin (gametlerin) birleşmesiyle yeni bir canlı oluşturmasıdır.
- Gametler: Erkeklerde sperm, dişilerde yumurta hücreleridir.
- Döllenme: Sperm ve yumurta hücrelerinin birleşmesi olayıdır. Döllenme sonucunda zigot adı verilen yapı oluşur.
- Zigot: Döllenmiş yumurta hücresidir ve gelişerek yeni bir canlıyı oluşturur.
- Eşeyli üreme, genetik çeşitliliğe katkı sağlar. Bu sayede canlılar çevre koşullarına daha iyi uyum sağlayabilirler.
- İnsanlar, hayvanlar ve bitkilerin çoğu eşeyli ürer.
Eşeyli Üremenin Aşamaları
- Gamet oluşumu (Mayoz bölünme ile)
- Döllenme
- Zigotun gelişimi
🚀 Unutmayın: Eşeyli üreme, türlerin nesillerini sürdürmesinde ve çeşitliliğin artmasında kritik bir rol oynar.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Örnek 1: Karışımlar
Soru: Aşağıdakilerden hangisi hem homojen hem de heterojen karışımlara örnek olarak verilemez?
A) Hava B) Salata C) Tuzlu su D) Ayran
Çözüm: Hava homojen bir karışımdır. Salata heterojen bir karışımdır. Tuzlu su homojen bir karışımdır. Ayran, içinde pıhtılar olabileceği için genellikle heterojen kabul edilir. Bu durumda, hem homojen hem de heterojen karışım olmayan bir seçenek sorulmaktadır. Ancak verilen seçenekler bu şekilde ayrılabilir. Sorunun kurgusunda bir hata olabilir veya ayranın heterojenliği vurgulanmak istenmiştir. Eğer seçenekler doğruysa, homojen veya heterojen olarak net ayrılamayan bir durum söz konusu değildir. Ancak genel kabule göre ayran heterojen kabul edilir. Bu nedenle, seçenekler arasında hem homojen hem de heterojen olarak sınıflandırılamayacak bir madde bulunmamaktadır. Eğer soru "Hangisi kesinlikle homojendir?" veya "Hangisi kesinlikle heterojendir?" şeklinde olsaydı daha net olurdu. Ancak verilen soruya göre, ayranın heterojenliği vurgulanarak diğerleri de kendi gruplarında yer alır. Bu durumda, sorunun amacına uygun bir cevap vermek gerekirse, ayranın heterojenliği nedeniyle diğer seçenekler kendi gruplarında net yer aldığı için bu soru hatalı olabilir. Fakat eğer ayranı bir anlığına homojen kabul edersek, o zaman heterojen olmayan tek seçenek hava ve tuzlu su olurdu ki bu da doğru değil. En olası senaryo, ayranın heterojenliğinin vurgulanmasıdır. Bu durumda, seçeneklerin hepsi ya homojen ya da heterojendir. Sorunun kendisi hatalı olabilir. Ancak, eğer ayranı bir an için homojen kabul edersek, o zaman heterojen olmayanlar hava ve tuzlu su olurdu. Bu soruda bir mantık hatası var gibi görünüyor. Ancak, genel kabul gören sınıflandırmalara göre, hava ve tuzlu su homojen, salata ve ayran heterojendir. Dolayısıyla, hem homojen hem de heterojen karışımlara örnek olarak verilemeyecek bir seçenek yoktur. Sorunun ifade biçimi hatalıdır. Cevap: Sorunun kendisi hatalı ifade edilmiştir.
Örnek 2: Işığın Soğurulması
Soru: Bir öğrenci, yaz günü okul bahçesinde duran siyah bir top ile beyaz bir topun sıcaklıklarını karşılaştırıyor. Hangi topun daha sıcak olmasını bekler?
A) Siyah top B) Beyaz top C) İki top da aynı sıcaklıkta olur. D) Hava durumuna bağlıdır.
Çözüm: Koyu renkli maddeler ışığı daha fazla soğurur. Siyah renk, üzerine düşen ışığın tamamına yakınını soğurduğu için daha fazla enerji emer ve ısınır. Beyaz renk ise üzerine düşen ışığın çoğunu yansıttığı için daha az ısınır. Bu nedenle, siyah topun daha sıcak olması beklenir. Cevap: A
Maddeler, saf maddeler ve karışımlar olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Buna göre, aşağıda verilen maddelerden hangisi saf madde sınıfında yer almaz?
A) Saf suB) Bakır tel
C) Şekerli su
D) Karbondioksit gazı
Karışımlar, bileşenlerinin her yere eşit dağılıp dağılmamasına göre homojen ve heterojen olarak sınıflandırılır. Buna göre, aşağıdaki karışımlardan hangisi homojen bir karışıma (çözeltiye) örnektir?
A) AyranB) Çelik
C) Meyve salatası
D) Zeytinyağı - su karışımı
Bir öğrenci, laboratuvarda birbiri içinde çözünmeyen ve yoğunlukları birbirinden farklı olan iki sıvıyı ayırmak istemektedir. Bu öğrencinin kullanması gereken en uygun yöntem ve araç aşağıdakilerden hangisidir?
A) Süzme - Süzgeç kağıdıB) Buharlaştırma - Isıtıcı
C) Yoğunluk farkı - Ayırma hunisi
D) Mıknatısla ayırma - Mıknatıs
Bir çözeltide çözünme hızına sıcaklığın etkisini araştırmak isteyen bir araştırmacı, iki farklı kaba aynı miktarda su ve şeker koymuştur. Kapların sıcaklık değerleri aşağıda verilmiştir:
\[ T_ \(1 = 20\) ^ \(\circ\) C, \(\quad\) T_ \(2 = 70\) ^ \(\circ\) C \] Bu deney düzeneğinde araştırmacının değiştirdiği ve etkisini gözlemlediği "bağımsız değişken" aşağıdakilerden hangisidir?
B) Çözücü türü
C) Sıcaklık
D) Çözünme hızı
Özdeş üç bardağa aynı miktarda ve aynı sıcaklıkta su konuluyor. Bardaklardan biri siyaha, biri beyaza, diğeri ise kırmızıya boyanıyor. Bu bardaklar güneş ışığı altında aynı süre bekletiliyor.
Buna göre, bardaklardaki suların son sıcaklıkları arasındaki ilişki aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
B) Beyaz > Kırmızı > Siyah
C) Siyah \(=\) Kırmızı \(=\) Beyaz
D) Kırmızı > Siyah > Beyaz
Beyaz ışık altında yeşil görünen bir tişörtün üzerine, karanlık bir odada sadece kırmızı ışık düşürülmektedir.
Bu durumda tişört hangi renkte görünür?
B) Kırmızı
C) Siyah
D) Beyaz
Işık enerjisini hareket enerjisine dönüştüren, içinde serbestçe dönebilen kanatçıklar bulunan araçlara radyometre (ışık değirmeni) denir. Radyometre kanatçıklarının bir yüzü siyah, diğer yüzü ise beyazdır.
Işık şiddeti arttıkça radyometrenin dönme hızı hakkında ne söylenebilir?
B) Dönme hızı değişmez.
C) Dönme hızı artar.
D) Kanatçıklar tamamen durur.
Eşeyli üreme sürecinde gerçekleşen bazı temel olaylar aşağıda numaralandırılarak verilmiştir:
I. Sperm ve yumurta hücrelerinin çekirdeklerinin birleşmesi (Döllenme)
II. Mayoz bölünme ile üreme hücrelerinin (gametlerin) üretilmesi
III. Zigotun mitoz bölünmeler geçirerek embriyoyu oluşturması
IV. Döllenme sonucunda tek hücreli yapının (zigot) meydana gelmesi
Bu olayların gerçekleşme sırası aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
B) I - II - III - IV
C) II - IV - I - III
D) IV - I - II - III
Saf maddeler elementler ve bileşikler olmak üzere ikiye ayrılır. Buna göre, aşağıda sembolü veya formülü verilen maddelerden hangisi bir bileşiktir?
A) \( He \)B) \( O_{2} \)
C) \( NH_{3} \)
D) \( Fe \)
Karışımlar, her tarafında aynı özelliği gösterip göstermemelerine göre homojen ve heterojen olarak sınıflandırılır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi heterojen bir karışıma örnektir?
A) Şekerli suB) Tuzlu su
C) Hava
D) Zeytinyağı-su karışımı
Bir öğrenci, içerisinde kum ve yemek tuzu bulunan bir karışımı bileşenlerine ayırmak istiyor. Bu öğrencinin sırasıyla hangi işlemleri yapması en uygundur?
A) Süzme - BuharlaştırmaB) Mıknatısla ayırma - Eleme
C) Damıtma - Süzme
D) Eleme - Mıknatısla ayırma
Çözünme hızına etki eden faktörleri araştıran bir öğrenci, özdeş kaplara aynı miktarda su ve şeker koyarak aşağıdaki sıcaklık değerlerini belirliyor.
\[\(\text{1. Kap: } 20\) ^{ \(\circ\) }C \(\quad \text{2. Kap: } 60\) ^{ \(\circ\) }C \] Bu deneyde sıcaklığın çözünme hızına etkisini gözlemlemek isteyen öğrenci için bağımsız değişken aşağıdakilerden hangisidir?
B) Şeker miktarı
C) Sıcaklık
D) Su miktarı
Güneşli bir günde, özdeş üç bardağa eşit miktarda ve başlangıç sıcaklıkları aynı olan sular konuluyor. Bardaklardan birincisi siyah, ikincisi kırmızı, üçüncüsü ise beyaz kağıtla tamamen kaplanıyor. Bardaklar güneş ışığı altında aynı süre boyunca bekletiliyor.
Bu süre sonunda bardaklardaki suların son sıcaklıkları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
B) 3 > 2 > 1
C) \(1 = 2 = 3\)
D) 2 > 1 > 3
Işık enerjisini hareket enerjisine dönüştüren, içinde bir tarafı siyah diğer tarafı beyaz kanatçıklar bulunan araçlara radyometre (ışık değirmeni) denir.
Bir radyometre üzerine ışık düşürüldüğünde gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
B) Beyaz yüzeyler üzerine düşen ışığın büyük bir kısmını yansıtır.
C) Işık şiddeti arttıkça radyometre kanatçıklarının dönme hızı azalır.
D) Radyometrenin dönmesi, ışığın bir enerji türü olduğunu kanıtlar.
Işığın maddeler tarafından tutulmasına ışığın soğurulması denir. Işığın soğurulması sonucunda maddelerde sıcaklık artışı meydana gelir. Günlük hayatta bu prensipten yararlanılarak pek çok teknolojik araç geliştirilmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi ışığın soğurulması ilkesiyle çalışan bir teknolojiye örnek gösterilemez?
B) Güneş ocağı ile yemek pişirilmesi
C) Aynalar yardımıyla bir cismin görüntüsünün oluşması
D) Güneş enerjili sistemler ile sıcak su elde edilmesi
Eşeyli üreme ile çoğalan canlılarda, tür içindeki kromozom sayısının nesiller boyunca sabit kalmasını sağlayan temel olaylar dizisi aşağıda şematize edilmiştir:
\[ 2n \(\xrightarrow\) { \(\text{1. Olay}\) } n \(\xrightarrow\) { \(\text{2. Olay}\) } 2n \]
Buna göre, şemada numaralandırılmış olan 1. Olay ve 2. Olay aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
B) 1. Olay: Mayoz, 2. Olay: Döllenme
C) 1. Olay: Rejenerasyon, 2. Olay: Mitoz
D) 1. Olay: Mayoz, 2. Olay: Modifikasyon
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/6017-7-sinif-saf-karisimlar-test-coz-dabs