7. Sınıf Türkçe - Söz Sanatları İncelemesi
Sevgili 7. Sınıf öğrencileri, bu dersimizde Türkçe'nin büyülü dünyasına adım atarak söz sanatlarını inceleyeceğiz. Bu sanatlar, anlatımımızı daha etkili, renkli ve akılda kalıcı hale getirmemize yardımcı olur. Konularımızı derinlemesine anlayabilmek için dikkatli olalım! 📌
1. Benzetme (Teşbih)
Benzetme, bir varlığın veya kavramın, başka bir varlık veya kavramın özelliklerinden yararlanılarak anlatılmasıdır. Dört temel ögesi vardır: benzeyen, benzetilen, benzetme yönü ve benzetme edatı. Ancak bazen bu ögelerden bazıları metinde açıkça belirtilmeyebilir.
- Benzeyen: Zayıf olan, zayıf yönüyle benzetilen.
- Benzetilen: Güçlü olan, benzeyene aktarılan özellik.
- Benzetme Yönü: Hangi özellik üzerinden benzetme yapıldığı.
- Benzetme Edatı: Gibi, kadar, sanki, misal, tıpkı gibi sözcükler.
Örnek: Aslan gibi askerler (Askerler benzeyen, aslan benzetilen, yiğitlik benzetme yönü, gibi benzetme edatı).
2. Kişileştirme (Teşhis)
İnsan dışındaki canlı veya cansız varlıklara insana özgü nitelikler (duygular, düşünceler, davranışlar) yüklenmesidir. Bu sanat, anlatıma canlılık katar. 💡
Örnek: Rüzgar ağlıyordu. (Rüzgar bir doğa olayıdır, ağlamak ise insana özgü bir duygudur.)
3. Konuşturma (İntak)
İnsan dışındaki varlıkların konuşturulmasıdır. Kişileştirmenin özel bir türüdür. Genellikle diyalog şeklinde karşımıza çıkar.
Örnek: Karga, "Benim sesim çok güzeldir!" dedi. (Karga insana özgü bir konuşma eylemi gerçekleştiriyor.)
4. Karşıtlık (Tezat)
Anlamca birbirine zıt olan kavramların, durumların veya kelimelerin bir arada kullanılmasıdır. Bu sanat, anlatımdaki çelişkileri vurgulamak için kullanılır.
Örnek: Gündüzler uzarken geceler kısalıyordu. (Gündüz ve gece zıt kavramlardır.)
5. Abartma (Mübalağa)
Bir olayı, durumu veya kişiyi olduğundan çok daha büyük veya küçük göstermektir. Anlatımı daha etkili kılmak amacıyla kullanılır.
Örnek: Dünyaları verseler seni unutmam. (Bir kişiye duyulan sevginin büyüklüğünü ifade etmek için abartıdan yararlanılmıştır.)
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişileştirme yapılmıştır?
A) Güneş, gökyüzünde altın bir top gibiydi. (Benzetme)
B) Bulutlar sessizce denize bakıyordu. (Kişileştirme)
C) Çocuk, babası kadar uzundu. (Benzetme)
D) Dağlar, milyonlarca yıldır dimdik ayakta. (Abartma)
Çözüm: Cümlede bulutlara insana özgü bir eylem olan "bakmak" niteliği yüklenmiştir. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir. ✅
Soru 2:
"Binbir derdin dermanı olan bu ot, şifa dağıtıyordu." cümlesinde hangi söz sanatı kullanılmıştır?
A) Benzetme
B) Abartma
C) Kişileştirme
D) Konuşturma
Çözüm: Cümlede "binbir dert" ifadesi, bir olayın veya durumun olduğundan daha fazla olduğunu göstermek için kullanılmıştır. Bu bir abartma sanatıdır. Doğru cevap B seçeneğidir. 🚀
"Aslan gibi kuvvetli askerlerimiz cepheye koştu."
Bu cümledeki benzetme unsurları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
B) Benzeyen: Askerler
C) Benzetme Yönü: Kuvvetli olmak
D) Benzetme Edatı: Cephe
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde benzetme (teşbih) sanatı kullanılmıştır?
A) Bugün hava dünkünden daha soğuk görünüyor.B) Yaşlı adamın pamuk gibi yumuşak bir kalbi vardı.
C) Bahçedeki çiçekleri sulamak için dışarı çıktı.
D) Sınavdan yüksek not alınca çok mutlu oldu.
"Kömür gibi siyah gözleriyle etrafı süzüyordu."
Bu cümledeki "benzetilen" (kendisine benzetilen) unsur aşağıdakilerden hangisidir?
B) Kömür
C) Siyah
D) Gibi
"Tilki gibi kurnaz bir adamla iş yapıyorsun."
Bu cümledeki "benzetme yönü" aşağıdakilerden hangisidir?
B) Gibi
C) Kurnazlık
D) Adam
"İnci dişleriyle bize gülümsedi."
Bu cümledeki benzetme unsurları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
B) Dört temel unsurun tamamı kullanılmıştır.
C) Benzetme edatı cümlede yer almaktadır.
D) Benzetme yönü "beyazlık" olarak açıkça yazılmıştır.
"Ey yolcu! Geçme bu yoldan, sakın geri dönme!" dedi yaşlı çınar ağacı.
Bu cümlede kullanılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Konuşturma
C) Abartma
D) Tezat
Aşağıdaki dizelerin hangisinde konuşturma (intak) sanatı yapılmıştır?
A) Güneş, dağların arkasına saklanmış ağlıyordu.B) Çiçekler rüzgârla birlikte neşeyle dans ediyordu.
C) Küçük kuş, "Yuvamı çok özledim." diye cıvıldadı.
D) Deniz bugün çarşaf gibi dümdüz ve durgundu.
"Benim adım dertli dolap / Suyum akar yalap yalap"
Bu dizelerde konuşturulan varlık aşağıdakilerden hangisidir?
B) Yolcu
C) Dolap
D) Dere
Konuşturma (intak) sanatı ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
A) Her konuşturma sanatı aynı zamanda bir kişileştirmedir.B) Sadece insanlar arasında yapılan karşılıklı konuşmalara denir.
C) Bir varlığı olduğundan çok daha büyük veya küçük göstermektir.
D) Aralarında ortak özellik bulunan iki varlığı birbirine yaklaştırmaktır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde konuşturma sanatı vardır?
A) Gökyüzündeki bulutlar hüzünle şehri izliyordu.B) Kurnaz tilki, kargaya: "Sesin ne kadar da güzelmiş!" dedi.
C) Dağlar beyaz kış örtüsünü üzerine yavaşça çekmişti.
D) Rüzgâr sertçe kapıyı çalıp içeri girmek istiyordu.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde karşıt (zıt) anlamlı sözcükler bir arada kullanılmıştır?
A) Bugün hava dünkünden daha sıcak görünüyor.B) İyi günde kötü günde her zaman yanımdaydı.
C) Okula gitmek için sabah erkenden uyandı.
D) Kitap okumak insanın ufkunu genişleten bir eylemdir.
Aşağıdaki atasözlerinin hangisinde karşıtlık ilişkisinden yararlanılmıştır?
A) Damlaya damlaya göl olur.B) Sakla samanı, gelir zamanı.
C) Ak akçe kara gün içindir.
D) Bakarsan bağ, bakmazsan dağ olur.
"Aşağıdaki dizelerin hangisinde birbirine zıt kavramlar bir arada verilmiştir?"
A) Gözlerimde yaşlar, kalbimde derin bir sızı var.B) Karlar eridi, çiçekler açtı güzel baharda.
C) Güleriz ağlanacak halimize her zaman.
D) Gökyüzü masmavi, deniz ise bugün çok durgun.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "hızlı" sözcüğünün karşıt anlamlısı kullanılmıştır?
A) Kaplumbağa yavaş adımlarla yoluna devam ediyordu.B) Yarışmacılar bitiş çizgisine doğru süratle koştu.
C) Arabanın motoru çok gürültülü çalışıyordu.
D) Genç adam merdivenleri ikişer ikişer çıktı.
Aşağıdaki sözcük çiftlerinden hangisi anlam ilişkisi bakımından diğerlerinden farklıdır?
A) Uzun - KısaB) Gece - Gündüz
C) Cevap - Yanıt
D) Savaş - Barış
"Bir ah çeksem dağı taşı eritir / Gözüm yaşı değirmeni yürütür."
Bu dizelerde kullanılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Kişileştirme
C) Abartma
D) Konuşturma
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde abartma (mübalağa) sanatına başvurulmuştur?
A) Annem bugün çok lezzetli bir yemek yapmış.B) Sınavdan düşük not alınca dünyalar başına yıkıldı.
C) Bahçedeki çiçekler susuzluktan kurumuş.
D) Arkadaşım dün akşam bize misafirliğe geldi.
"Mutfaktaki bulaşıklar dağ gibi birikmişti."
Bu cümledeki söz sanatının benzeri aşağıdakilerin hangisinde vardır?
B) Küçük çocuk kedi gibi mırıldanıyordu.
C) Bir dokunsan bin ah işitirsin benden.
D) Ağaçlar rüzgarda neşeyle dans ediyordu.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde abartma sanatı yoktur?
A) O kadar zayıf ki üflesem uçacak.B) Haberi duyunca sevinçten havalara uçtu.
C) Valizleri taşırken kollarım koptu.
D) Akşam yemeğinde iki tabak çorba içti.
"Ağlamaktan gözlerimin yaşı sel oldu."
Bu cümlede anlatılmak istenen temel durum aşağıdakilerden hangisidir?
B) Çok fazla ve şiddetli ağlamak
C) Doğal afetlerden korkmak
D) Yağmurlu havaları sevmemek
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/6062-7-sinif-benzetme-test-coz-zwry