7. Sınıf Türkçe - Kelime Bilgisi ve Anlam
1. Kelime Türleri: Basit, Türemiş ve Birleşik Kelimeler
Kelimeler, kökenlerine ve yapılarına göre üçe ayrılır:
- Basit Kelimeler: Herhangi bir yapım eki almamış, kök halindeki kelimelerdir. Anlamı kökünden bellidir.
- Türemiş Kelimeler: Kök halindeki kelimelere yapım ekleri getirilerek oluşturulan kelimelerdir. Yeni bir anlam kazanırlar.
- Birleşik Kelimeler: İki veya daha fazla kelimenin bir araya gelerek yeni bir anlam oluşturmasıyla meydana gelen kelimelerdir.
Örnekler:
- Basit: ev, okul, göz, taş
- Türemiş: ev-ci, okul-lu, göz-lük, taş-la-mak
- Birleşik: pazartesi, buzdolabı, demirbaş, hanımefendi
💡 İpucu: Kelimenin kökünü bulup yapım eki alıp almadığını kontrol edin. İki kelimenin birleşip yeni bir anlam oluşturup oluşturmadığına bakın.
2. Anlam Bozuklukları: Gereksiz ve Anlamca Çelişen Sözcük Kullanımı
Cümlelerde anlam bütünlüğünü bozan bazı hatalar yapılabilir. Bunların başında gereksiz sözcük kullanımı ve anlamca çelişen sözcük kullanımı gelir.
a) Gereksiz Sözcük Kullanımı:
- Anlamı aynı olan kelimelerin bir arada kullanılması veya anlamı başka bir kelimede zaten bulunan bir sözcüğün tekrar kullanılmasıdır.
- Örnek: Her bir öğrenci sıraya girdi. (Her ve bir zaten aynı anlamı taşıyor.)
- Örnek: Aşağıdaki aşağıdaki adrese mektup gönderin. (Aşağıdaki kelimesi tekrar edilmiş.)
b) Anlamca Çelişen Sözcük Kullanımı:
- Bir cümlede birbirine zıt anlamlı veya birbirini tutmayan anlamlara sahip kelimelerin bir arada kullanılmasıdır.
- Örnek: Kesinlikle belki de bu işi başarabiliriz. (Kesinlikle ve belki de çelişiyor.)
- Örnek: Bu yıl hiç kimse sınıfta kalmadı, herkes geçti. (Hiç kimse kalmadı ve herkes geçti ifadeleri çelişiyor.)
✅ Dikkat Edilmesi Gerekenler: Cümleyi okurken anlam bütünlüğünü ve kelimelerin birbirini destekleyip desteklemediğini kontrol edin.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş bir kelime kullanılmıştır?
A) Çocuk parkta oynuyordu.
B) Evimiz çok güzeldi.
C) Kitapları rafa dizdi.
D) Gözlükleri kırılmıştı.
Çözüm 1:
Cevap D şıkkıdır. 'Gözlükleri' kelimesi 'göz' köküne '-lük' yapım eki getirilerek türetilmiştir. Diğer şıklardaki kelimeler ise basit yapılıdır.
Soru 2:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlamca çelişen sözcükler bir arada kullanılmıştır?
A) Yarın okulda olacağım.
B) Sanırım bu film çok güzeldi.
C) Kesinlikle gelmeyeceğini biliyordum.
D) Oraya mutlaka belki de hiç gitmemelisin.
Çözüm 2:
Cevap D şıkkıdır. 'Mutlaka' ve 'belki de' ifadeleri birbirine zıt anlamlar taşıdığı için cümlede anlamca çelişki oluşturmuştur.
"Basit fiiller, yapım eki almamış fiillerdir. Bu fiiller sadece çekim eki (kip ve kişi ekleri) alabilirler."
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem "basit" yapılı bir fiildir?
B) Sınıfın tahtasını sildirdi.
C) Bu konuyu uzun uzun gözledi.
D) Çiçekleri her sabah sular.
Aşağıdaki fiillerden hangisi yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?
A) YazdıB) Okudu
C) Bakıyor
D) Yazdırdı
Aşağıdaki cümlelerin kaç tanesinde "basit yapılı" fiil kullanılmıştır?
1. Kitabı masaya bıraktı.
2. Kapıyı yavaşça kapattı.
3. Dün akşam bize geldi.
4. Soruyu hemen çözüverdi.
B) \( 2 \)
C) \( 3 \)
D) \( 4 \)
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili kelime türemiş yapılıdır?
A) Bahçedeki çiçekler susuzluktan kurumuş.B) Akşam yemeği için taze ekmek aldım.
C) Kitapları çantasına yerleştirdi.
D) Sınıfın kapısı aniden kapandı.
Aşağıdaki kelimelerden hangisi yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?
A) GözlükB) Yazlık
C) Kalemlik
D) Silgiler
Aşağıda bir kelimenin eklerine ayrılmış hali gösterilmiştir:
\[\(\text{Sev} - \text{gi} - \text{li}\) \] Bu kelimenin yapısı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
B) İki adet yapım eki aldığı için türemiş yapılıdır.
C) İki farklı kelimenin birleşmesiyle oluştuğu için birleşiktir.
D) Hiç ek almadığı için kök halindedir.
"Bu zorlu ödevi tek başına kısa sürede yapıverdi." cümlesinde geçen birleşik fiilin türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yardımcı eylemle kurulan birleşik fiilB) Anlamca kaynaşmış birleşik fiil
C) Kurallı birleşik fiil
D) İsim tamlaması yoluyla oluşan birleşik fiil
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Her sabah bahçedeki hanımellerini sulardı.B) Bu olaydan sonra her şeyi terketti.
C) Doğum gününde ona çok güzel bir hediye etti.
D) Akşam yemeği için imambayıldı yapmıştı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan birleşik fiil, oluşumu bakımından diğerlerinden farklıdır?
B) Arkadaşına her konuda yardım etti.
C) Bu güzel manzarayı saatlerce seyretti.
D) Sen bu kitabı okuyadur, ben geliyorum.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Bugün hava dünküne göre oldukça soğuktu.B) Onunla ilk kez bir arkadaş ortamında tanıştık.
C) Kitap okumak insanın hayal dünyasını zenginleştirir.
D) Yarın sabah erkenden kütüphaneye gideceğim.
"Hava sıcaklığı gece yarısı sıfırın altında eksi on dereceye kadar düşmüş."
Yukarıdaki cümledeki anlatım bozukluğunu gidermek için hangi sözcük cümleden çıkarılmalıdır?
B) kadar
C) eksi
D) sıcaklığı
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, anlamca birbirini kapsayan sözcüklerin bir arada kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Kulağına alçak sesle bir şeyler fısıldadı.B) Bu zor günlerde birbirimize destek olmalıyız.
C) Sınav sonuçları henüz daha açıklanmadı.
D) Herkes kendi fikrini açıkça söylemelidir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Elbette onunla gitmiş olabilirler.B) Dışarıda bardaktan boşalırcasına yağmur yağıyor.
C) Bu sınavı kazanmak için elinden geleni yaptı.
D) Akşamki yemeğe tüm aile üyeleri katıldı.
"Şüphesiz bu ödevi en iyi o yapmış olmalı." cümlesindeki anlatım bozukluğunun benzeri aşağıdakilerin hangisinde vardır?
A) Okula her gün mutlaka yürüyerek giderdi.B) Tam aşağı yukarı iki saat kapıda bekledik.
C) Kitaplarını çantasına özenle yerleştirdi.
D) Dün akşam televizyonda güzel bir film izledik.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu yapılmıştır?
A) Öğretmenimiz konuyu çok güzel anlattı.B) Eminim bu saatte eve varmış olsa gerek.
C) Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.
D) Bahçedeki çiçekleri her gün suluyor.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/6078-7-sinif-basit-test-coz-xh7o