7. Sınıf Fen Bilimleri - Elektrik Devreleri ve Enerji
Temel Elektrik Kavramları
Elektrik, atomlardaki elektronların hareketi ile oluşan bir enerji türüdür. Bir devrede akımın oluşması için kapalı bir yol gereklidir. Bu yol üzerinde voltaj (potansiyel farkı), akım (yük hareketi) ve direnç (akıma karşı gösterilen zorluk) gibi temel kavramlar bulunur.
- Voltmetre: İki nokta arasındaki potansiyel farkını ölçer. Devreye paralel bağlanır. Birimi Volt (\(V\))'tur.
- Ampermetre: Devreden geçen akımın şiddetini ölçer. Devreye seri bağlanır. Birimi Amper (\(A\))'dir.
- Direnç: Elektrik akımına karşı gösterilen zorluktur. Birimi Ohm (\(\Omega\))'dur.
Ohm Yasası
Ohm Yasası, bir iletkenin üzerindeki potansiyel farkı (\(V\)), üzerinden geçen akım (\(I\)) ve iletkenin direnci (\(R\)) arasındaki ilişkiyi açıklar. Formülü şu şekildedir:
\(V = I \times R\)
Bu formülden akım ve direnç de bulunabilir:
- \(I = \frac{V}{R}\)
- \(R = \frac{V}{I}\)
Elektrik Enerjisi ve Güç
Bir devrede harcanan elektrik enerjisi (\(E\)), gücün (\(P\)) zamanla (\(t\)) çarpımıdır: \(E = P \times t\). Enerjinin birimi Joule (\(J\))'dur.
Elektrik gücü (\(P\)), birim zamanda harcanan enerjidir. Formülü ise şu şekildedir:
\(P = V \times I\)
Güç için diğer formüller de türetilebilir:
- \(P = I^2 \times R\)
- \(P = \frac{V^2}{R}\)
Gücün birimi Watt (\(W\))'tır.
Seri ve Paralel Devreler
Devrelerde dirençler iki temel şekilde bağlanabilir:
- Seri Bağlama: Dirençler ucu uca eklenir. Toplam direnç (\(R_{toplam}\)), bireysel dirençlerin toplamıdır: \(R_{toplam} = R_1 + R_2 + ... + R_n\). Akım tüm dirençlerden aynı geçer.
- Paralel Bağlama: Dirençler birbirine paralel bağlanır. Toplam direncin tersi, bireysel dirençlerin terslerinin toplamına eşittir: \(\frac{1}{R_{toplam}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2} + ... + \frac{1}{R_n}\). Gerilim tüm dirençler üzerinde aynıdır.
📌 Önemli Not: Günlük hayatta kullandığımız elektrikli aletler genellikle paralel bağlıdır. Bu sayede bir alet arızalandığında diğerleri çalışmaya devam eder.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Örnek 1: Ohm Yasası Uygulaması
Bir devrede \(12V\) gerilim uygulandığında \(3A\) akım geçmektedir. Bu devrenin direnci kaç Ohm'dur?
Çözüm: Ohm Yasası'na göre \(R = \frac{V}{I}\) formülünü kullanırız. Verilen değerleri yerine koyarsak: \(R = \frac{12V}{3A} = 4\Omega\). Devrenin direnci \(4\Omega\) 'dur.
Örnek 2: Elektrik Gücü Hesaplama
Bir ampulün üzerinde \(220V\) ve \(60W\) yazmaktadır. Bu ampulden geçen akım kaç Amper'dir?
Çözüm: Güç formülü \(P = V \times I\) 'dır. Akımı bulmak için formülü \(I = \frac{P}{V}\) şeklinde düzenleriz. Değerleri yerine koyarsak: \(I = \frac{60W}{220V} \approx 0.27A\). Ampulden yaklaşık \(0.27A\) akım geçer.
🚀 Başarılar dilerim!
"İnce kenarlı mercekler, üzerlerine gelen paralel ışık ışınlarını bir noktada toplayacak şekilde kırarlar. Merceğin ışığı topladığı bu özel noktaya ne ad verilir?
A) MerkezB) Odak noktası
C) Tepe noktası
D) Asal eksen
Kalın kenarlı merceklerin ışığı kırma özelliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Işığı bir noktada toplayacak şekilde kırarlar.B) Üzerine gelen ışığı yansıtarak geri gönderirler.
C) Işığı, bir noktadan dağılıyormuş gibi görünecek şekilde kırarlar.
D) Işığın rengini değiştirerek kırarlar.
Bir öğrenci, elindeki merceği güneş ışığına tuttuğunda ışığın mercekten \( 12 \) cm uzaktaki bir noktada toplandığını ve kağıdı yakmaya başladığını gözlemliyor. Buna göre bu merceğin türü ve odak uzaklığı nedir?
\[\(\text{Mesafe} = 12 \text{ cm}\) \]
B) İnce kenarlı mercek, \( 12 \) cm
C) İnce kenarlı mercek, \( 24 \) cm
D) Kalın kenarlı mercek, \( 6 \) cm
Merceklerin kullanım alanları ve özellikleri ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Büyüteçlerde ince kenarlı mercek kullanılır.B) Miyop göz kusurunun giderilmesinde kalın kenarlı mercek kullanılır.
C) Hipermetrop göz kusurunun giderilmesinde ince kenarlı mercek kullanılır.
D) Kalın kenarlı mercekler ışığı odak noktasında toplamak için kullanılır.
Aşağıdaki optik araçlardan hangisinde kullanılan mercek tipi, ışığı dağıtma özelliğine sahiptir?
A) MikroskopB) El feneri (bazı modellerinde ışığı yaymak için)
C) Teleskop
D) Kuyumcu büyüteci
Bir cisim düz aynanın önünde aynadan \( 12 \) cm uzakta durmaktadır. Buna göre cisim ile görüntüsü arasındaki toplam mesafe kaç cm'dir?
A) \( 6 \)B) \( 12 \)
C) \( 24 \)
D) \( 36 \)
Aşağıdakilerden hangisi tümsek aynaların kullanım amaçlarından biri değildir?
A) Mağazalarda geniş bir alanı kontrol etmek için güvenlik aynası olarak kullanılması.B) Diş hekimlerinin dişleri daha büyük görmek için kullandığı ayna olarak kullanılması.
C) Keskin virajlarda karşıdan gelen araçları görmek için yol aynası olarak kullanılması.
D) Arabaların yan dikiz aynalarında geniş bir görüş alanı sağlamak için kullanılması.
Çukur aynada, cisim odak noktası ile ayna arasına yerleştirildiğinde oluşan görüntünün özellikleri aşağıdakilerden hangisidir?
A) Düz ve cisimden büyükB) Ters ve cisimden küçük
C) Düz ve cisimden küçük
D) Ters ve cisimle aynı boyda
Bir çocuk düz aynaya \( 3 \) metre uzaklıkta durmaktadır. Çocuk aynaya doğru \( 1 \) metre yürürse, son durumda çocuk ile görüntüsü arasındaki mesafe kaç metre olur?
A) \( 2 \)B) \( 3 \)
C) \( 4 \)
D) \( 6 \)
Tümsek aynaya gönderilen paralel ışık ışınlarının yansımasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Işınlar aynanın önündeki bir noktada (odak noktası) toplanacak şekilde yansır.B) Işınlar aynanın arkasındaki bir noktadan (odak noktası) çıkıyormuş gibi dağılarak yansır.
C) Işınlar geldiği yoldan geri dönecek şekilde yansır.
D) Işınlar aynanın yüzeyine paralel kalacak şekilde yansır.
Türkiye'de geçmişte yaşamış olmasına rağmen, günümüzde nesli tamamen tükenmiş olan canlı türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) KelaynakB) Anadolu Kaplanı
C) Akdeniz Foku
D) Deniz Kaplumbağası
Bir bölgedeki biyoçeşitliliğin korunması ve nesli tehlike altındaki türlerin hayatta kalması için aşağıdakilerden hangisinin yapılması uygun bir çözüm önerisi olamaz?
A) Doğal yaşam alanlarının (habitatların) korunmasıB) Kaçak ve aşırı avlanmanın engellenmesi
C) Tarım ilaçlarının kullanımının kontrolsüzce artırılması
D) İnsanların çevre ve doğa konusunda eğitilmesi
Dünya genelinde nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu için özel koruma programlarına alınan canlı aşağıdakilerden hangisidir?
A) DinozorB) Mamut
C) Dev Panda
D) Moa Kuşu
Türkiye'de nesli tükenme tehlikesi altında olan canlılar üzerine araştırma yapan bir öğrenci, hazırladığı listede bir hata yapmıştır.
\[\(\text{Liste: 1. Kelaynak, 2. Akdeniz Foku, 3. Moa, 4. Kardelen}\) \]
Bu listedeki hatanın düzeltilmesi için hangi canlının listeden çıkarılması gerekir?
B) 2
C) 3
D) 4
Aşağıdaki tabloda bazı canlılar ve bu canlıların Türkiye'deki durumları verilmiştir:
\[\(\begin{array}{|c|c|} \text{Canlı Adı}\) & \(\text{Durumu}\) \\(\text{Kardelen}\) & \(\text{Tehlikede}\) \\(\text{Asya Fili}\) & \(\text{Tükenmiş}\) \\(\text{Sığla Ağacı}\) & \(\text{Tehlikede}\) \\(\text{Alageyik}\) & \(\text{Tehlikede}\) \\(\end{array}\) \]
Bu tabloya göre, nesli tükenme tehlikesi altında olan bitki türleri hangi seçenekte bir arada verilmiştir?
B) Asya Fili ve Alageyik
C) Kardelen ve Alageyik
D) Sığla Ağacı ve Asya Fili
Özdeş ampullerden oluşan bir elektrik devresinde, ampuller birbirine seri olarak bağlanmıştır. Devreye seri olarak bir ampul daha eklendiğinde devrenin toplam direnci ve ampullerin parlaklığı nasıl değişir?
A) Toplam direnç artar, ampul parlaklığı azalır.B) Toplam direnç azalır, ampul parlaklığı artar.
C) Toplam direnç artar, ampul parlaklığı değişmez.
D) Toplam direnç azalır, ampul parlaklığı azalır.
Bir öğrenci, direnç değerleri verilen iki direnci bir devreye seri olarak bağlıyor. Bu devrenin eşdeğer (toplam) direnci kaç \( \Omega \) olur?
\[ R_ \(1 = 8\) \\(\Omega\), \(\quad\) R_ \(2 = 12\) \\(\Omega\) \]
B) \( 10 \)
C) \( 20 \)
D) \( 96 \)
Özdeş ampullerle kurulan paralel bağlı bir devrede, ampullerden biri duyundan çıkarılırsa veya patlarsa diğer ampullerin yanma durumu ve parlaklığı hakkında ne söylenebilir?
A) Diğer ampuller de söner.B) Diğer ampuller yanmaya devam eder ve parlaklıkları değişmez.
C) Diğer ampuller daha parlak yanar.
D) Diğer ampuller daha sönük yanar.
Bir elektrik devresinde gerilim, akım ve direnç arasındaki ilişkiyi veren Ohm Kanunu formülü aşağıdakilerden hangisidir?
\[ (V: Gerilim, \ I: Akım, \ R: Direnç) \]
B) \( V = \frac{I}{R} \)
C) \( V = I \cdot R \)
D) \( I = V \cdot R \)
Özdeş iki direnç birbirine paralel bağlandığında devrenin eşdeğer direnci \( 5\ \Omega \) olarak ölçülüyor. Buna göre bu dirençlerden bir tanesinin değeri kaç Ohm (\( \Omega \))'dur?
\[\(\frac{1}\) {R_{eş}} \(= \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}\) \]
B) \( 5 \)
C) \( 10 \)
D) \( 20 \)
Özdeş ampul ve pillerle hazırlanan bir devrede, ampuller birbirine seri olarak bağlanmıştır. Bu devreye seri olacak şekilde özdeş bir ampul daha eklenirse, devredeki ampullerin parlaklığı nasıl değişir?
A) ArtarB) Azalır
C) Değişmez
D) Önce artar, sonra azalır
Bir öğrenci, özdeş pil ve ampuller kullanarak paralel bağlı bir devre kuruyor. Bu öğrenci, devreye paralel bir kol daha ekleyerek özdeş bir ampul daha bağlarsa, ilk durumdaki ampullerin parlaklığı hakkında ne söylenebilir?
A) Parlaklıkları azalır.B) Parlaklıkları artar.
C) Parlaklıkları değişmez.
D) Ampuller söner.
Özdeş ampullerden oluşan bir devrede toplam direnç \( R \) ile gösterilmektedir. Devreye seri bir ampul eklendiğinde dirençteki değişim ve buna bağlı olarak ana kol akımı \( I \) arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?
\[ R_{yeni} > R_{eski} \]
B) Direnç azalır, akım artar.
C) Direnç artar, akım azalır.
D) Direnç azalır, akım azalır.
Üç adet özdeş ampulün birbirine seri bağlandığı bir devrede, ampullerden birinin flaman teli koparsa (ampul patlarsa) diğer ampullerin durumu ne olur?
A) Diğer ampuller daha parlak yanar.B) Diğer ampuller aynı parlaklıkta yanmaya devam eder.
C) Diğer ampuller de söner.
D) Diğer ampullerin parlaklığı azalır ama sönmezler.
Bir devredeki ampul parlaklığı, üzerinden geçen akım miktarı ile ilişkilidir. Özdeş pillerle kurulan aşağıdaki iki durumdaki ampullerin parlaklıkları karşılaştırıldığında hangi sonuç elde edilir?
I. Durum: İki ampulün seri bağlanması.
II. Durum: İki ampulün paralel bağlanması.
B) II. durumdaki ampuller daha parlaktır.
C) Her iki durumdaki parlaklıklar eşittir.
D) I. durumdaki ampuller hiç ışık vermez.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/6148-7-sinif-7532-test-coz-w5sl