7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Notları
Işığın Kırılması ve Mercekler
Işık, bir ortamdan başka bir ortama geçerken yön değiştirmesine kırılma denir. Bu olay, ışığın farklı ortamlardaki hızının değişmesinden kaynaklanır. Örneğin, hava-su veya hava-cam gibi farklı yoğunluktaki ortamlarda ışık farklı hızlarda hareket eder.
📌 Kırılma Nedenleri:
- Işığın farklı ortamlardaki hız farkı.
- Ortamların yoğunluk farkı.
İnce ve Kalın Kenarlı Mercekler
Mercekler, ışığı odaklamak veya dağıtmak için kullanılan optik araçlardır. İki ana türü vardır:
💡 İnce Kenarlı Mercek (Yakınsak Mercek):
- Ortası kenarlarından daha kalındır.
- Paralel gelen ışınları bir noktada toplar. Bu noktaya odak noktası (F) denir.
- Odak uzaklığı pozitif (+) kabul edilir.
💡 Kalın Kenarlı Mercek (Iraksak Mercek):
- Ortası kenarlarından daha incedir.
- Paralel gelen ışınları dağıtır. Dağılan ışınların uzantıları bir noktada kesişir. Bu noktaya da sanal odak noktası denir.
- Odak uzaklığı negatif (-) kabul edilir.
Deneylerle ince ve kalın kenarlı merceklerin odak noktalarını belirleyebiliriz. Paralel ışık demetleri merceklerden geçirildiğinde toplandıkları veya dağıldıkları noktalar gözlemlenir.
Üreme Konusu
Canlıların nesillerini devam ettirmesi olayına üreme denir. İnsanlarda ve hayvanlarda üreme genellikle eşeyli olarak gerçekleşirken, bazı canlılarda eşeysiz üreme de görülür.
🚀 İnsanlarda Üreme Süreci:
- Sperm ve yumurta hücrelerinin birleşmesiyle zigot oluşur.
- Zigot mitoz bölünmelerle gelişerek embriyoyu oluşturur.
- Embriyo, gelişimini tamamlayarak fetüs halini alır.
- Fetüsün doğumuyla bebek dünyaya gelir.
📌 Bitki ve Hayvanlarda Üreme Çeşitleri:
- Eşeyli Üreme: İki farklı eşey hücresinin (sperm ve yumurta) birleşmesiyle yeni birey oluşur. (Örn: İnsanlar, çiçekli bitkiler)
- Eşeysiz Üreme: Tek bir canlıdan, kalıtsal olarak ana canlıya tamamen benzeyen yeni bireyler oluşur. (Örn: Bakteri, amip, hidra, bazı bitkiler - çelikle üreme)
Elektrik Devreleri
Elektrik enerjisinin bir devrede akmasını sağlayan temel bileşenler pil, anahtar, iletken teller ve alıcılardır (ampul gibi). Ampullerin bağlanma şekline göre seri ve paralel bağlama devreleri oluşturulur.
💡 Seri Bağlama:
- Ampuller bir ucu diğerinin başına bağlanarak sıralı bir şekilde bağlanır.
- Bir ampul patlarsa devredeki diğer ampuller de söner.
- Devrenin toplam direnci artar.
💡 Paralel Bağlama:
- Ampuller, her birinin uçları ayrı ayrı birbirine bağlanarak paralel bir şekilde bağlanır.
- Bir ampul patlarsa diğer ampuller yanmaya devam eder.
- Devrenin toplam direnci azalır.
✅ Devre Şeması Çizimi: Seri ve paralel bağlı ampullerden oluşan bir devre şeması çizerken semboller kullanılır. Pil için uzun ve kısa çizgiler, anahtar için açık veya kapalı kontaklar, ampul için daire içinde çarpı işareti kullanılır.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Hava ortamından su ortamına geçen ışığın izlediği yol verilmiştir. Bu durumun sebebi nedir?
Çözüm: Işık, bir ortamdan başka bir ortama geçerken hız değiştirir. Hava daha az yoğun bir ortam iken, su daha yoğun bir ortamdır. Işığın bu yoğunluk farkı nedeniyle hızının değişmesi, ışığın kırılmasına neden olur.
Soru 2:
Bir devrede 3 ampul seri olarak bağlanmıştır. Eğer bu ampullerden biri bozulursa ne olur?
Çözüm: Seri bağlı devrelerde ampuller birbirine sıralı olarak bağlıdır. Bu nedenle, seri bağlı bir ampul bozulduğunda, devrenin akım yolu kesilir ve diğer ampuller de söner.
Işığın bir saydam ortamdan başka bir saydam ortama geçerken doğrultu değiştirmesi olayına ışığın kırılması denir.
Buna göre, ışığın ortam değiştirirken kırılmaya uğramasının temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
B) Işığın farklı yoğunluktaki ortamlarda farklı süratlerle yayılması
C) Işığın sadece saydam olmayan ortamlarda ilerleyebilmesi
D) Işığın geçtiği ortamların her zaman aynı renkte olması
Bir öğrenci, ince ve kalın kenarlı merceklerin odak noktalarını belirlemek amacıyla asal eksene paralel ışık ışınları göndererek bir deney düzeneği kuruyor. Deneyde, ince kenarlı mercekte ışınların toplandığı noktanın mercek merkezine uzaklığını \( f_1 \), kalın kenarlı mercekte ise ışınların uzantılarının kesiştiği noktanın mercek merkezine uzaklığını \( f_2 \) olarak ölçüyor.
\[ f_ \(1 =\) f_2 \] Bu deney ve merceklerin özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
B) Kalın kenarlı mercek, üzerine gelen paralel ışınları bir noktada toplayarak kırar.
C) Her iki mercek türünde de ışınların kendisi odak noktasından geçer.
D) Odak uzaklığı merceğin sadece fiziksel büyüklüğüne bağlıdır.
İnsanda üreme ve gelişme sürecinde meydana gelen yapıların gelişim aşamaları aşağıda karışık olarak verilmiştir:
I. Fetüs
II. Zigot
III. Bebek
IV. Embriyo
Bu yapıların gelişim sürecine göre (ilk oluşandan son oluşana doğru) doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
B) II - I - IV - III
C) IV - II - I - III
D) I - II - IV - III
Bitki ve hayvanlarda gerçekleşen üreme çeşitleri ile ilgili bazı özellikler aşağıda verilmiştir:
I. Eşeysiz üremenin temelini mitoz bölünme oluşturur ve kalıtsal çeşitlilik sağlanmaz.
II. Eşeyli üreme; mayoz bölünme ve döllenme olayları sayesinde tür içinde kalıtsal çeşitlilik sağlar.
III. Bitkiler sadece eşeyli üreme ile çoğalırken, hayvanlar sadece eşeysiz üreme ile çoğalır.
Bu bilgilerden hangileri doğrudur?
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III
Bir öğrenci; bir pil ve özdeş ampuller kullanarak, iki ampulün birbirine seri bağlı olduğu ve üçüncü bir ampulün bu seri gruba paralel bağlandığı bir devre şeması çiziyor.
Bu devre şemasıyla ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?
B) Seri bağlı ampullerden biri duyundan çıkarılırsa, paralel koldaki ampul ışık vermeye devam eder.
C) Paralel bağlı olan ampul patlarsa, seri bağlı ampuller de söner.
D) Tüm ampullerden geçen elektrik akımı şiddeti birbirine eşittir.
Işığın bir saydam ortamdan başka bir saydam ortama geçerken doğrultu değiştirmesine ışığın kırılması denir.
Buna göre, ışığın kırılma olayının gerçekleşmesinin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
B) Işığın farklı ortamlarda farklı süratlerle yayılması
C) Işığın sadece boşlukta yayılabilmesi
D) Işığın saydam olmayan ortamlardan geçememesi
Bir öğrenci, fen bilimleri laboratuvarında ince ve kalın kenarlı merceklerin odak noktalarını belirlemek için paralel ışık demetleri kullanarak bir deney tasarlıyor. Deney sonucunda elde ettiği bulgular şöyledir:
- Birinci merceğe paralel gelen ışınlar, merceğin diğer tarafında bir noktada toplanmaktadır.
- İkinci merceğe paralel gelen ışınlar, merceğin önündeki bir noktadan çıkıyormuş gibi dağılarak kırılmaktadır.
Buna göre, öğrencinin kullandığı mercekler ve odak noktaları hakkında verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
B) İkinci mercek ince kenarlı mercektir ve ışınların uzantıları odak noktasında birleşir.
C) Birinci mercek ince kenarlı mercektir ve ışınların toplandığı bu nokta merceğin odak noktasıdır.
D) İkinci mercek üzerine gelen ışınların kendileri merceğin arkasındaki odak noktasında kesişir.
İnsanda üreme ve gelişme sürecinde meydana gelen yapıların oluşum sırası aşağıda verilmiştir:
\[\(\text{Sperm + Yumurta} \rightarrow \text{I} \rightarrow \text{II} \rightarrow \text{III} \rightarrow \text{Bebek}\) \] Buna göre I, II ve III numaralı yerlere gelmesi gereken kavramlar hangi seçenekte doğru verilmiştir?
B) I: Embriyo, II: Zigot, III: Fetüs
C) I: Fetüs, II: Embriyo, III: Zigot
D) I: Zigot, II: Fetüs, III: Embriyo
Canlılarda görülen üreme olayları ile ilgili hazırlanan aşağıdaki listede bazı örnekler verilmiştir:
I. Patates yumrusundan yeni patates bitkilerinin oluşması
II. Deniz yıldızının kopan kolundan yeni bir deniz yıldızı gelişmesi
III. Tohumun çimlenerek yeni bir bezelye bitkisini oluşturması
IV. Bira mayasının tomurcuklanarak çoğalması
Bu üreme örneklerinden hangisi, oluşan yavruların genetik yapısının ana canlıdan farklı olmasına neden olan üreme tipine örnektir?
B) II
C) III
D) IV
Özdeş \( 3 \) ampul ve bir pil kullanılarak oluşturulan bir devrenin şeması çizildiğinde, akımın izlediği yol ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru olur?
Devre Özelliği: İki ampul birbirine paralel bağlı, bu paralel gruba ise üçüncü ampul seri bağlıdır.
B) Akım pilden çıktıktan sonra iki kola ayrılır ve bu kollardan geçen akımlar birleşerek seri bağlı ampulün üzerinden geçer.
C) Akım üç farklı kola ayrılır ve her bir ampul üzerinden farklı miktarda akım geçerek pile geri döner.
D) Seri bağlı olan ampul devreden çıkarılırsa, paralel koldaki ampuller ışık vermeye devam eder.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/6157-7-sinif-ortam-degistiren-isigin-izledigi-yolu-gozlemleyerek-kirilma-olayinin-sebebini-ortam-degisikligi-ile-iliskilendirir-test-coz-0aee