Türkçe Dersi 3. Sınıf - Ekler: "de", "da", "ki" Konu Notları
📌 Eklerin Yazımı: "de" ve "da"
Türkçede "de" ve "da" ekleri, bazı kelimelere bitişik yazılırken bazı durumlarda ayrı yazılır. Bu ayrımı doğru yapmak, yazım kurallarına uymak açısından çok önemlidir.
💡 Cümleye "bulunma" veya "zaman" anlamı katan "de/da" ayrı yazılır.
Bu ek, cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozuluyorsa ayrı yazılır. Yer, zaman bildiren sözcüklerden sonra gelir.
- Örnek: Ali okulda. (Ali okulda bulunuyor.)
- Örnek: Yarın sabahta görüşürüz. (Zaman bildiriyor.)
- Örnek: Ben de geliyorum. (Ben de başka biri gibi geliyorum.)
✅ Cümleye "pekiştirme" veya "bağlaç" anlamı katan "de/da" ayrı yazılır.
Bu ek, cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz, hatta bazen anlamı pekiştirir. Bağlaç olarak kullanılır.
- Örnek: Sen de mi geldin? (Senin de gelmen şaşırtıcı.)
- Örnek: O da çalışkan bir öğrenci. (Bağlaç görevinde.)
🚀 Kelimeye "dahil olma" anlamı katan "de/da" bitişik yazılır.
Bu ek, kelimenin kendisinden ayrıldığında anlamı bozuluyorsa bitişik yazılır. Genellikle yer bildiren kelimelerden sonra gelir.
- Örnek: Evdeyim. (Ev kelimesinin içinde bulunma durumu.)
- Örnek: Sınıfta çok sessizdiler. (Sınıfın içinde olma durumu.)
📌 Eklerin Yazımı: "ki"
Türkçede "ki" ekinin yazımı da ayrı bir konudur. "Ki" bağlacı ve "ki" ilgi zamiri olmak üzere iki temel kullanımı vardır.
💡 "Ki" Bağlacı: Ayrı Yazılır.
Cümleye genellikle "sebep-sonuç", "amaç-sonuç" gibi anlamlar katar. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz.
- Örnek: Hava soğudu ki montumu giydim. (Sebep-sonuç)
- Örnek: Çalış ki başarılı olasın. (Amaç-sonuç)
✅ "Ki" İlgi Zamiri: Bitişik Yazılır.
İsimlerin yerini tutar. Genellikle "-nin ki", "-nin kileri" şeklinde kullanılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulur.
- Örnek: Benim kalemim seninkinden daha iyi. (Senin kalemin anlamında.)
- Örnek: Ayşeninki geldi, Fatmanınki gelmedi. (Ayşe'nin arabası, Fatma'nın arabası anlamında.)
🚀 "de/da" ve "ki" Eklerinin Yazımını Karşılaştıran Tablo
| Ek | Ayrı Yazılır | Bitişik Yazılır |
|---|---|---|
| de/da | Cümleden çıkarılınca anlam bozulmazsa (bağlaç). | Kelimeye dahil olursa (yer, zaman). |
| ki | Bağlaç olarak kullanılırsa. | İlgi zamiri olarak kullanılırsa. |
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de" ekinin yazımı yanlıştır?
A) Ben de geldim.
B) Kitapta çok güzel resimler var.
C) O da seni sordu.
Çözüm 1:
Doğru cevap B seçeneğidir. "Kitapta" kelimesi, "kitabın içinde" anlamında kullanıldığı için bitişik yazılmalıdır. A ve C seçeneklerindeki "de" bağlaç görevinde olduğu için ayrı yazılmıştır.
Soru 2:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" ekinin yazımı doğrudur?
A) Bu ev ki çok güzel.
B) Benim çantam seninki kadar büyük değil.
C) Yarın ki gezi iptal oldu.
Çözüm 2:
Doğru cevap B seçeneğidir. "Seninki" kelimesi, "senin çantan" anlamında ilgi zamiri olduğu için bitişik yazılmıştır. A seçeneğindeki "ki" bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır. C seçeneğindeki "ki" sıfat görevindedir ve ayrı yazılmalıdır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de/da" yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Masada üç tane elma var.B) Sen de bizimle gelmek ister misin?
C) Ayşe kalemini okul da unutmuş.
Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yere hangisi getirilmelidir?
"Murat (...) bizimle parka gelecek."
B) da
C) ta
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de/da" eki cümleye "bulunma" anlamı katmıştır ve doğru yazılmıştır?
A) Çantamda çok güzel kitaplar var.B) Bugün hava da çok sıcak.
C) Sende bizimle gelecek misin?
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-ki" ekinin yazımı doğrudur?
A) Masadaki kitapları çantana koy.B) Duydumki sınavdan yüksek not almışsın.
C) Bahçede ki çiçekler çok güzel kokuyor.
"Öyle bir bağırdı \( ... \) herkes korktu."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
B) ki
C) ki'
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-ki"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Evdeki hesap çarşıya uymaz.B) Öyleki bugün çok yoruldum.
C) Bendeki anahtarı evde unutmuşum.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de/da" bağlacının yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Bugün okulda çok eğlendik.B) Elif de bizimle sinemaya gelecek.
C) Sende benimle gelmelisin.
"Bahçede rengarenk çiçekler açmış."
Yukarıdaki cümlede yer alan "-de" ekinin yazımı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
B) Yazımı yanlıştır çünkü ayrı yazılmalıydı.
C) Cümleden çıkarılırsa anlam değişmez.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "da" kelimesi cümleye "dahi, bile" anlamı katmıştır?
A) Kitabım okulda kalmış.B) Yarın Ali de bize gelecek.
C) Sokakta kediler miyavlıyor.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-ki" ekinin yazımı yanlıştır?
A) Çantamdaki defteri evde unutmuşum.B) Bahçede ki ağaçlar çiçek açmış.
C) Akşamki film çok heyecanlıydı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" bağlaç olduğu için ayrı yazılmıştır?
A) Elindeki oyuncağı yavaşça yere bıraktı.B) Yarınki sınav için çok çalışmam gerekiyor.
C) Anladım ki bu işi tek başıma yapamam.
"Duydum ___ okul gezisine sen de gidiyormuşsun."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere "ki" nasıl yazılmalıdır?
B) Kelimeden ayrı (Duydum ki)
C) Kesme işareti ile (Duydum'ki)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/6207-3-sinif-de-da-yazilisi-test-coz-285c