🚀 Oran ve Orantı: Günlük Hayat Problemleri 🚀
📌 Temel Kavramlar
Merhaba sevgili 6. Sınıf öğrencileri! Bugün matematikte hayatımızı kolaylaştıran oran ve orantı konularını günlük hayatımızdaki problemlerle çözeceğiz.
Oran Nedir?
İki çokluğun birbirine bölüm şeklinde ifade edilmesidir. Örneğin, bir sınıftaki kız öğrenci sayısının erkek öğrenci sayısına oranı gibi.
- Kız öğrenci sayısının erkek öğrenci sayısına oranı: \(\frac{\text{Kız Sayısı}}{\text{Erkek Sayısı}}\)
- Bir sayının başka bir sayıya oranı: \(\frac{a}{b}\)
Orantı Nedir?
İki veya daha fazla oranın eşitliğidir. Bir orantıda içler çarpımı ile dışlar çarpımı birbirine eşittir.
Örneğin, \(\frac{a}{b} = \frac{c}{d}\) şeklinde bir orantıda \(a \times d = b \times c\) olur.
💡 Doğru Orantı
İki çokluktan biri artarken diğeri de aynı oranda artıyorsa veya biri azalırken diğeri de aynı oranda azalıyorsa, bu iki çokluk doğru orantılıdır.
- Örnek: 5 elma \(10\) TL ise, \(10\) elma \(20\) TL olur. (Elma sayısı arttıkça fiyatı da artar.)
- Matematiksel olarak: \(\frac{a}{b} = \frac{c}{d}\) (Burada \(k\) sabit bir orandır.)
✅ Ters Orantı
İki çokluktan biri artarken diğeri aynı oranda azalıyorsa, bu iki çokluk ters orantılıdır.
- Örnek: Bir işi \(5\) işçi \(10\) günde bitiriyorsa, \(10\) işçi aynı işi \(5\) günde bitirir. (İşçi sayısı arttıkça işin bitme süresi azalır.)
- Matematiksel olarak: \(a \times b = c \times d\) (Burada \(k\) sabit bir çarpımdır.)
📊 Tablo ile Gösterim
Oran ve orantı problemlerini çözerken aşağıdaki gibi tablolar kullanabiliriz:
| Çokluk 1 | Çokluk 2 |
|---|---|
| \(a_1\) | \(b_1\) |
| \(a_2\) | \(b_2\) |
Eğer \(a_1\) ile \(b_1\) doğru orantılı ise \(\frac{a_1}{b_1} = \frac{a_2}{b_2}\) olur.
Eğer \(a_1\) ile \(b_1\) ters orantılı ise \(a_1 \times b_1 = a_2 \times b_2\) olur.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1: Bir çiftlikte \(12\) koyun \(5\) gün yetecek kadar yem bulunmaktadır. Eğer çiftliğe \(8\) koyun daha gelirse, bu yem kaç gün yeter?
Çözüm 1:
Bu bir ters orantı problemidir. Koyun sayısı arttıkça yemin yeteceği gün sayısı azalacaktır.
- Başlangıçta koyun sayısı: \(12\)
- Başlangıçta yem süresi: \(5\) gün
- Yeni koyun sayısı: \(12 + 8 = 20\)
- Yeni yem süresi: \(x\) gün
Ters orantı olduğu için çarpımlar eşittir:
\(12 \times 5 = 20 \times x\)
\(60 = 20x\)
\(x = \frac{60}{20}\)
\(x = 3\) gün
Cevap: Yem \(3\) gün yeter.
Soru 2: \(15\) kg un ile \(30\) adet ekmek yapılıyor. Buna göre \(25\) kg un ile kaç adet ekmek yapılır?
Çözüm 2:
Bu bir doğru orantı problemidir. Un miktarı arttıkça yapılacak ekmek sayısı da artacaktır.
- Un miktarı: \(15\) kg
- Ekmek sayısı: \(30\) adet
- Yeni un miktarı: \(25\) kg
- Yeni ekmek sayısı: \(y\) adet
Doğru orantı olduğu için oranlar eşittir:
\(\frac{15}{30} = \frac{25}{y}\)
İçler dışlar çarpımı yapılır:
\(15 \times y = 30 \times 25\)
\(15y = 750\)
\(y = \frac{750}{15}\)
\(y = 50\) adet
Cevap: \(25\) kg un ile \(50\) adet ekmek yapılır.
Bir sınıfta 12 kız ve 18 erkek öğrenci bulunmaktadır. Buna göre, kız öğrenci sayısının tüm sınıf mevcuduna oranı kaçtır?
A) \( \frac{2}{3} \)B) \( \frac{2}{5} \)
C) \( \frac{3}{5} \)
D) \( \frac{1}{2} \)
Bir aracın aldığı yolun geçen süreye oranı \( 90 \text{ km/sa} \) olarak verilmiştir. Bu oranın metre/saniye (\( \text{m/sn} \)) cinsinden değeri aşağıdakilerden hangisidir?
A) \( 25 \)B) \( 30 \)
C) \( 45 \)
D) \( 50 \)
Bir torbadaki kırmızı bilyelerin sayısının mavi bilyelerin sayısına oranı \( \frac{3}{4} \) 'tür. Torbada toplam 56 bilye olduğuna göre, mavi bilyelerin sayısı kırmızı bilyelerin sayısından kaç fazladır?
A) \( 4 \)B) \( 6 \)
C) \( 8 \)
D) \( 12 \)
Aşağıda verilen oranlardan hangisi "birimli oran" olarak adlandırılır?
A) \( \frac{5 \text{ cm}}{12 \text{ cm}} \)B) \( \frac{10 \text{ kg}}{3 \text{ kg}} \)
C) \( \frac{150 \text{ km}}{3 \text{ sa}} \)
D) \( \frac{8 \text{ L}}{5 \text{ L}} \)
Bir dikdörtgenin kısa kenar uzunluğunun uzun kenar uzunluğuna oranı \( \frac{2}{5} \) 'tir. Bu dikdörtgenin kısa kenarı \( 12 \text{ cm} \) olduğuna göre, çevresi kaç \( \text{ cm} \) 'dir?
A) \( 30 \)B) \( 42 \)
C) \( 60 \)
D) \( 84 \)
Bir manavdan kilosu \( 12 \) TL olan elmalardan \( 4 \) kg ve kilosu \( 15 \) TL olan armutlardan \( 3 \) kg alan bir kişi, kasaya \( 100 \) TL vermiştir. Buna göre, bu kişinin alacağı para üstü kaç TL'dir?
A) \( 5 \)B) \( 7 \)
C) \( 9 \)
D) \( 11 \)
Bir taksinin açılış ücreti \( 10 \) TL'dir. Bu taksi gidilen her kilometre için \( 5 \) TL ücret almaktadır. Buna göre, bu taksiyle \( 12 \) kilometre yol giden bir yolcu toplam kaç TL öder?
A) \( 60 \)B) \( 65 \)
C) \( 70 \)
D) \( 75 \)
\( 120 \) sayfalık bir kitabı her gün \( 15 \) sayfa okuyarak bitirmek isteyen bir öğrenci, bu kitabı toplam kaç günde bitirir?
\[\(120 \div 15\) \]
B) \( 7 \)
C) \( 8 \)
D) \( 9 \)
Bir sınıftaki öğrenciler sıralara ikişerli oturduklarında \( 4 \) öğrenci ayakta kalıyor. Sınıfta \( 12 \) sıra olduğuna göre, sınıf mevcudu toplam kaçtır?
A) \( 24 \)B) \( 26 \)
C) \( 28 \)
D) \( 30 \)
Bir çiftlikte \( 12 \) tavuk ve \( 8 \) inek bulunmaktadır. Bu çiftlikteki tüm hayvanların toplam ayak sayısı kaçtır?
A) \( 48 \)B) \( 52 \)
C) \( 56 \)
D) \( 60 \)
Bir manavdan kilosu \( 18 \) TL olan elmalardan \( 4 \) kg ve kilosu \( 22 \) TL olan portakallardan \( 3 \) kg alan bir kişi, kasaya \( 200 \) TL veriyor. Buna göre, bu kişi kaç TL para üstü alır?
A) \( 58 \)B) \( 62 \)
C) \( 74 \)
D) \( 86 \)
Bir taksinin açılış ücreti \( 15 \) TL'dir. Gidilen her bir kilometre için ise \( 8 \) TL ücret alınmaktadır. Bu taksi ile \( 12 \) kilometre yol giden bir yolcu toplam kaç TL öder?
A) \( 96 \)B) \( 105 \)
C) \( 111 \)
D) \( 120 \)
Bir sinema salonunda tam bilet \( 50 \) TL, öğrenci bileti ise \( 35 \) TL'dir. Bu sinemaya giden \( 3 \) yetişkin ve \( 5 \) öğrenci toplam kaç TL ödeme yapar?
A) \( 325 \)B) \( 315 \)
C) \( 300 \)
D) \( 285 \)
Bir kırtasiyeci tanesi \( 12 \) TL olan kalemlerden \( 20 \) tane alıyor. Bu kalemlerin tamamını tanesi \( 18 \) TL'den satıyor. Kırtasiyecinin bu satıştan elde ettiği toplam kârı veren işlem aşağıdakilerden hangisidir?
\[\(20 \times\) (18 - 12) \]
Bu işlemin sonucu kaçtır?
B) \( 120 \)
C) \( 140 \)
D) \( 160 \)
Bir kumbarada sadece \( 5 \) TL ve \( 10 \) TL'lik banknotlar bulunmaktadır. Kumbarada \( 14 \) tane \( 5 \) TL ve bir miktar \( 10 \) TL vardır. Kumbaradaki toplam para \( 150 \) TL olduğuna göre, kaç tane \( 10 \) TL'lik banknot vardır?
A) \( 6 \)B) \( 7 \)
C) \( 8 \)
D) \( 9 \)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/6298-6-sinif-oran-oranti-test-coz-m8hg