TYT Matematik Kapsamlı Deneme Notları
📌 Sayı Basamakları
Sayı basamakları, bir sayının rakamlarının bulunduğu yerlere göre aldığı değerleri ifade eder. Bir sayıyı oluşturan rakamların her biri, bulunduğu basamağa göre farklı bir değere sahiptir. Örneğin, \(345\) sayısında \(3\) yüzler basamağında (\(3 \times 100\)), \(4\) onlar basamağında (\(4 \times 10\)) ve \(5\) birler basamağındadır (\(5 \times 1\)).
- Basamak Değeri: Rakamın bulunduğu basamağın temsil ettiği değer ile çarpımıdır.
- Sayının Çözümlenmesi: Bir sayının, basamak değerlerinin toplamı şeklinde yazılmasıdır. Örneğin, \(abc\) üç basamaklı sayısı \(100a + 10b + c\) şeklinde çözümlenir.
💡 Ebob (En Büyük Ortak Bölen) ve Ekok (En Küçük Ortak Kat)
Ebob: İki veya daha fazla pozitif tam sayının ortak bölenlerinin en büyüğüdür. \(Ebob(a, b)\) şeklinde gösterilir.
Ekok: İki veya daha fazla pozitif tam sayının ortak katlarının en küçüğüdür. \(Ekok(a, b)\) şeklinde gösterilir.
- Önemli Özellik: \(a \times b = Ebob(a, b) \times Ekok(a, b)\)
- Ebob ve Ekok hesaplamaları genellikle asal çarpanlara ayırma yöntemi ile yapılır.
✅ Bölme ve Bölünebilme Kuralları
Bölme: Bir \(a\) sayısının bir \(b\) sayısına bölümünden elde edilen \(q\) bölümü ve \(r\) kalanı için \(a = b \times q + r\) (\(0 \le r < b\)) eşitliği geçerlidir.
Bölünebilme Kuralları: Bir sayının belirli bir sayıya kalansız bölünüp bölünemeyeceğini anlamamızı sağlayan kurallardır.
- 2 ile Bölünebilme: Sayının son rakamı çift ise.
- 3 ile Bölünebilme: Sayının rakamları toplamı \(3\) 'ün katı ise.
- 4 ile Bölünebilme: Sayının son iki rakamının oluşturduğu sayı \(4\) 'ün katı ise.
- 5 ile Bölünebilme: Sayının son rakamı \(0\) veya \(5\) ise.
- 6 ile Bölünebilme: Sayı hem \(2\) hem de \(3\) ile bölünebiliyorsa.
- 9 ile Bölünebilme: Sayının rakamları toplamı \(9\) 'un katı ise.
- 10 ile Bölünebilme: Sayının son rakamı \(0\) ise.
🚀 Rasyonel Sayılar
Payı ve paydası tam sayı olan ve paydası \(0\) olmayan sayılara rasyonel sayılar denir. \(a/b\) şeklinde yazılabilen sayılardır, burada \(a, b \in \mathbb{Z}\) ve \(b \ e 0\). Rasyonel sayılar kümesi \(\mathbb{Q}\) ile gösterilir.
- Rasyonel sayılar ondalık olarak ifade edilebilir (sonlu veya devirli).
- İki rasyonel sayının toplamı, farkı, çarpımı ve bölümü (payda \(0\) değilse) yine bir rasyonel sayıdır.
📊 Basit Eşitsizlikler
İki nicelik arasındaki büyüklük veya küçüklük ilişkisini ifade eden matematiksel cümlelerdir. Kullanılan semboller: \(<\), \(>\), \(\le\), \(\ge\).
- Eşitsizliklerde her iki taraf aynı sayı ile çarpılır veya bölünürse eşitsizlik yön değiştirir (negatif sayıyla çarpma/bölme durumunda).
- Eşitsizliklerde taraf tarafa toplama yapılabilir.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Örnek 1: Sayı Basamakları
Üç basamaklı \(abc\) sayısının rakamları toplamı \(18\) 'dir. Bu sayının basamakları yer değiştirilerek elde edilen yeni sayı, ilk sayıdan \(396\) fazladır. Buna göre, \(a-c\) farkı kaçtır?
Çözüm: Verilenler: \(a+b+c = 18\). \(100a+10b+c + 396 = 100c+10b+a\). İkinci denklemden: \(99a - 99c = -396 \implies 99(a-c) = -396 \implies a-c = -4\). Yani \(c-a = 4\). \(a\) ve \(c\) rakam olduğundan ve \(a \ e 0\) olduğundan, olası çiftler \((1,5), (2,6), (3,7), (4,8), (5,9)\) olabilir. \(a+b+c=18\) şartını sağlayan ve \(c-a=4\) olan bir \(b\) rakamı bulmalıyız. Örneğin \(a=1, c=5\) ise \(1+b+5=18 \implies b=12\) (olamaz). \(a=2, c=6\) ise \(2+b+6=18 \implies b=10\) (olamaz). \(a=3, c=7\) ise \(3+b+7=18 \implies b=8\). Sayı \(387\) 'dir. \(783 - 387 = 396\). Sağlıyor. \(a-c = 3-7 = -4\). Cevap: \(-4\)
Örnek 2: Ebob ve Ekok
\(x\) ve \(y\) pozitif tam sayılardır. \(Ebob(x, y) = 6\) ve \(x \times y = 216\) olduğuna göre, \(Ekok(x, y)\) kaçtır?
Çözüm: Bilinen özellik: \(x \times y = Ebob(x, y) \times Ekok(x, y)\). Verilen değerleri yerine koyarsak: \(216 = 6 \times Ekok(x, y)\). \(Ekok(x, y) = \frac{216}{6} = 36\). Cevap: \(36\)
\( ab \) ve \( ba \) iki basamaklı doğal sayılardır.
\[ ab + ba \(= 132\) \] olduğuna göre, \( a + b \) toplamı kaçtır?
B) \( 11 \)
C) \( 12 \)
D) \( 13 \)
E) \( 14 \)
\( ABC \) ve \( CBA \) üç basamaklı doğal sayılardır.
\[ ABC - CBA \(= 495\) \] olduğuna göre, rakamları farklı en büyük \( ABC \) sayısının rakamları toplamı kaçtır?
B) \( 20 \)
C) \( 21 \)
D) \( 22 \)
E) \( 23 \)
İki basamaklı bir \( AB \) doğal sayısı, rakamları toplamının \( 4 \) katına eşittir.
\[ AB \(= 4 \cdot\) (A + B) \] şartını sağlayan \( AB \) sayılarından en büyüğünün rakamları toplamı kaçtır?
B) \( 6 \)
C) \( 9 \)
D) \( 12 \)
E) \( 15 \)
Üç basamaklı \( 4AB \) sayısı, iki basamaklı \( BA \) sayısının \( 13 \) katından \( 7 \) fazladır.
\[ 4AB \(= 13 \cdot\) (BA) + 7 \] olduğuna göre, \( A + B \) toplamı kaçtır?
B) \( 5 \)
C) \( 6 \)
D) \( 7 \)
E) \( 8 \)
\( x \) ve \( y \) pozitif tam sayılardır.
\[\(\text{EBOB}\) (x, y) \(= 6\) \] \[\(\text{EKOK}\) (x, y) \(= 72\) \] olduğuna göre, \( x + y \) toplamının alabileceği en küçük değer kaçtır?
B) \( 36 \)
C) \( 42 \)
D) \( 48 \)
E) \( 78 \)
Boyutları \( 48 \) metre ve \( 60 \) metre olan dikdörtgen şeklindeki bir tarlanın etrafına, köşelere de gelmek şartıyla eşit aralıklarla ağaç dikilecektir.
İki ağaç arasındaki mesafe mümkün olan en büyük değerde seçildiğinde, bu iş için toplam kaç ağaç gereklidir?
B) \( 15 \)
C) \( 18 \)
D) \( 20 \)
E) \( 24 \)
Bir sepetteki bilyeler üçerli, beşerli ve yedişerli gruplandırıldığında her seferinde \( 2 \) bilye artmaktadır.
Sepetteki bilye sayısı \( 200 \) 'den fazla olduğuna göre, bu sepette en az kaç bilye vardır?
B) \( 208 \)
C) \( 210 \)
D) \( 212 \)
E) \( 214 \)
Üç farklı lamba sırasıyla \( \frac{2}{3} \), \( \frac{3}{4} \) ve \( \frac{4}{5} \) saatlik aralıklarla yanıp sönmektedir.
Bu üç lamba aynı anda yandıktan en az kaç saat sonra tekrar birlikte yanarlar?
B) \( 12 \)
C) \( 18 \)
D) \( 24 \)
E) \( 36 \)
Dört basamaklı \( 3a4b \) sayısı 12 ile tam bölünebilen bir sayıdır.
Buna göre, \( a \) rakamının alabileceği farklı değerlerin toplamı kaçtır?
B) \( 40 \)
C) \( 42 \)
D) \( 45 \)
E) \( 48 \)
Bir bölme işleminde bölünen \( A \), bölen \( B \), bölüm 5 ve kalan 3'tür.
\[ A + B \(= 81\) \] olduğuna göre, \( A \) sayısı kaçtır?
B) \( 65 \)
C) \( 68 \)
D) \( 70 \)
E) \( 72 \)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/6399-tyt-sayi-basamaklari-test-coz-gbzx