Fizik Dersi 9. Sınıf Konu Tekrar Notları
Birim: Hareket
Hareket, bir cismin konumunun zamanla değişmesidir. Hareketin anlaşılması için temel kavramlar şunlardır:
- Konum: Bir noktanın uzaydaki yerini belirten niceliktir. Genellikle bir referans noktasına göre tanımlanır.
- Yer Değiştirme: Bir cismin ilk konumu ile son konumu arasındaki vektörel uzaklıktır. Yönü önemlidir.
- Alınan Yol: Bir cismin hareket süresince izlediği yörüngenin toplam uzunluğudur. Yönü önemli değildir, skaler bir niceliktir.
- Sürat: Birim zamanda alınan yoldur. Sürat\(=\) \(\frac{\text{Alınan Yol}}{\text{Zaman}}\). Birimi genellikle \(\frac{\text{m}}{\text{s}}\) 'dir.
- Hız: Birim zamanda yapılan yer değiştirmedir. Hız\(=\) \(\frac{\text{Yer Değiştirme}}{\text{Zaman}}\). Yönü önemlidir, vektörel bir niceliktir.
📌 Önemli Not: Eğer bir cisim düz bir çizgide aynı yönde hareket ediyorsa, alınan yolun büyüklüğü yer değiştirmenin büyüklüğüne eşit olabilir. Ancak genel durumda yer değiştirme, alınan yoldan daha küçüktür.
Birim: Madde ve Özellikleri
Madde, kütlesi ve hacmi olan, eylemsizliği olan her şeydir. Maddelerin temel özellikleri şunlardır:
- Kütle: Bir cisimdeki madde miktarıdır. Değişken değildir, skaler bir niceliktir. Birimi kilogram (\(\text{kg}\)) veya gram (\(\text{g}\)) olabilir.
- Hacim: Maddenin kapladığı yerdir. Birimi metreküp (\(\text{m}^3\)) veya santimetreküp (\(\text{cm}^3\)) olabilir.
- Özkütle (Yoğunluk): Birim hacimdeki kütledir. Özkütle\(=\) \(\frac{\text{Kütle}}{\text{Hacim}}\) (\(\rho = \frac{m}{V}\)). Maddeler için ayırt edici bir özelliktir.
- Basınç: Birim alana etki eden dik kuvvettir. Basınç\(=\) \(\frac{\text{Kuvvet}}{\text{Alan}}\) (\(P = \frac{F}{A}\)). Sıvılarda ve gazlarda da basınç kavramı önemlidir.
- Dayanıklılık: Bir cismin dış etkilere karşı gösterdiği dirençtir. Cismin kesit alanının hacmine oranı ile doğru orantılıdır.
💡 Bilgi Kutusu: Maddelerin halleri (katı, sıvı, gaz) ve bu haller arasındaki geçişler de madde ve özellikleri konusunda önemlidir. Erime, donma, buharlaşma, yoğunlaşma gibi olaylar ısı alışverişi ile gerçekleşir.
Hareket ve Madde İlişkisi
Maddelerin hareketi, maddenin özelliklerine göre farklılık gösterir. Örneğin, katı maddeler titreşim hareketi yaparken, sıvı ve gazlar öteleme hareketi yapabilir. Maddelerin özkütlesi, akışkanlık gibi özellikleri hareketlerini etkiler.
Hareket, evrenin temel dinamiğidir ve madde bu dinamiğin içinde var olur. Maddenin özellikleri ise hareketin nasıl gerçekleşeceğini belirler. 🚀
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Örnek 1: Hareket Kavramları
Bir araç, \(A\) noktasından \(B\) noktasına \(10\) metre doğuya gidip, sonra \(B\) noktasından \(C\) noktasına \(20\) metre kuzeye gidiyor. Aracın ilk konumu \(A\), son konumu \(C\) 'dir.
- Alınan yol kaç metredir?
- Yer değiştirme kaç metredir?
- Aracın ortalama sürati \(5\) \(\frac{\text{m}}{\text{s}}\) ise, toplam hareket süresi kaç saniyedir?
Alınan Yol \(=\) \(10 \text{ m} + 20 \text{ m} = 30 \text{ m}\)
Yer Değiştirme (AC mesafesi, Pisagor teoremi ile bulunur): \(\sqrt{10^2 + 20^2} = \sqrt{100 + 400} = \sqrt{500} = 10\sqrt{5}\) metre.
Ortalama Sürat \(=\) \(\frac{\text{Alınan Yol}}{\text{Zaman}}\) \(\implies\) Zaman \(=\) \(\frac{\text{Alınan Yol}}{\text{Ortalama Sürat}}\) \(=\) \(\frac{30 \text{ m}}{5 \frac{\text{m}}{\text{s}}}\) \(=\) \(6\) saniye.
Örnek 2: Özkütle Hesabı
Kütlesi \(100\) gram olan bir demir bilyenin hacmi \(12.5\) \(\text{cm}^3\) ise, demirin özkütlesi kaç \(\frac{\text{g}}{\text{cm}^3}\) 'tür?
Çözüm:Özkütle \(=\) \(\frac{\text{Kütle}}{\text{Hacim}}\) \(=\) \(\frac{100 \text{ g}}{12.5 \text{ cm}^3}\) \(=\) \(8\) \(\frac{\text{g}}{\text{cm}^3}\). ✅
Bir hareketli, başlangıç noktasından önce doğuya doğru \( 40 \) metre, sonra kuzeye doğru \( 30 \) metre ilerliyor.
Buna göre, hareketlinin aldığı yol \( x \) ve yer değiştirmesinin büyüklüğü \( \Delta x \) aşağıdakilerden hangisidir?
B) \( x = 50 \text{ m}, \Delta x = 70 \text{ m} \)
C) \( x = 70 \text{ m}, \Delta x = 50 \text{ m} \)
D) \( x = 50 \text{ m}, \Delta x = 50 \text{ m} \)
E) \( x = 10 \text{ m}, \Delta x = 70 \text{ m} \)
Bir araç \( 300 \) kilometrelik bir yolun ilk yarısını \( 60 \text{ km/h} \), kalan yarısını ise \( 30 \text{ km/h} \) sabit süratle alıyor.
Aracın tüm yol boyunca ortalama sürati kaç \( km/h \) 'dir?
B) \( 40 \)
C) \( 45 \)
D) \( 50 \)
E) \( 60 \)
Doğrusal bir yolda hareket eden bir aracın konum-zaman denklemi şu şekildedir:
\[ x(t) \(= 20 + 5\) t \] Buna göre, aracın \( t = 0 \) anındaki konumu ve hızı nedir?
B) \( 20 \text{ m}, 20 \text{ m/s} \)
C) \( 5 \text{ m}, 20 \text{ m/s} \)
D) \( 20 \text{ m}, 5 \text{ m/s} \)
E) \( 20 \text{ m}, 0 \text{ m/s} \)
Durgun halden harekete geçen bir otomobil, düzgün hızlanarak \( 4 \) saniye içerisinde hızını \( 20 \text{ m/s} \) değerine ulaştırıyor.
Bu otomobilin ivmesi kaç \( m/s^2 \) 'dir?
B) \( 4 \)
C) \( 5 \)
D) \( 10 \)
E) \( 80 \)
Çevresi \( 120 \) metre olan dairesel bir pistin başlangıç noktasından harekete geçen bir koşucu, pist etrafında yarım tur atarak duruyor. \( (π = 3 \text{ alınız.}) \)
Koşucunun aldığı yol ve yer değiştirmesinin büyüklüğü kaç metredir?
B) Yol: \( 120 \), Yer Değiştirme: \( 0 \)
C) Yol: \( 60 \), Yer Değiştirme: \( 60 \)
D) Yol: \( 60 \), Yer Değiştirme: \( 0 \)
E) Yol: \( 120 \), Yer Değiştirme: \( 40 \)
Kütlesi \( 450 \) g olan bir cisim, içinde \( 200 \text{ cm}^3 \) seviyesine kadar su bulunan bir dereceli silindire atıldığında tamamen batıyor ve su seviyesi \( 250 \text{ cm}^3 \) çizgisine yükseliyor.
Buna göre bu cismin özkütlesi kaç \( \text{g/cm}^3 \) 'tür?
B) \( 7 \)
C) \( 9 \)
D) \( 12 \)
E) \( 15 \)
Aynı sıcaklıktaki X ve Y sıvılarından eşit hacimde alınarak homojen bir karışım oluşturuluyor. X sıvısının özkütlesi \( 2 \text{ g/cm}^3 \), Y sıvısının özkütlesi ise \( 6 \text{ g/cm}^3 \) 'tür.
Buna göre oluşan karışımın özkütlesi kaç \( \text{g/cm}^3 \) olur?
B) \( 4 \)
C) \( 5 \)
D) \( 8 \)
E) \( 12 \)
Bir cam tüp içerisine konulan suyun yüzeyinin şekildeki gibi içbükey (çukur) bir görünüm aldığı gözlemleniyor.
Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
B) Suyun adezyon kuvvetinin kohezyon kuvvetinden büyük olması
C) Suyun özkütlesinin camın özkütlesinden büyük olması
D) Açık hava basıncının suyun yüzeyine etki etmesi
E) Suyun sıcaklığının artmasıyla yüzey geriliminin azalması
Bir sporcu, yarıçapı \( 30 \) m olan çembersel bir pistin kenarında A noktasından harekete başlayıp yarım tur atarak B noktasına ulaşıyor.
Buna göre sporcunun bu hareket boyunca aldığı yol kaç metredir? (\( π = 3 \) alınız.)
B) \( 60 \)
C) \( 90 \)
D) \( 120 \)
E) \( 180 \)
Doğrusal bir yolda hareket eden bir aracın hız-zaman grafiği altındaki alan yer değiştirmeyi verir. Hızı \( 20 \text{ m/s} \) olan bir araç sabit hızla \( 15 \) saniye boyunca hareket etmektedir.
Bu aracın \( 15 \) saniye sonundaki yer değiştirmesi kaç metredir?
B) \( 150 \)
C) \( 200 \)
D) \( 300 \)
E) \( 400 \)
Bir otomobilin hız göstergesi \( 108 \text{ km/h} \) değerini göstermektedir.
Bu hızın SI birim sistemindeki karşılığı olan \( \text{m/s} \) cinsinden değeri kaçtır?
B) \( 20 \)
C) \( 25 \)
D) \( 30 \)
E) \( 35 \)
Durgun halden harekete geçen bir motosikletli, düzgün hızlanarak \( 5 \) saniye içerisinde hızını \( 25 \text{ m/s} \) değerine çıkarıyor.
Buna göre motosikletlinin ivmesi kaç \( \text{m/s}^2 \) 'dir?
B) \( 3 \)
C) \( 4 \)
D) \( 5 \)
E) \( 6 \)
Bir hareketli gideceği yolun ilk yarısını \( 20 \text{ m/s} \), kalan ikinci yarısını ise \( 30 \text{ m/s} \) sabit hızlarla tamamlıyor.
Tüm yolculuk boyunca hareketlinin ortalama hızı kaç \( \text{m/s} \) 'dir?
B) \( 24 \)
C) \( 25 \)
D) \( 26 \)
E) \( 28 \)
Kütlesi 120 g olan katı bir cisim, içinde 50 \( cm^3 \) düzeyinde su bulunan dereceli bir silindirin içine tamamen batacak şekilde atılıyor. Dereceli silindirdeki su seviyesi 80 \( cm^3 \) çizgisine yükseldiğine göre;
Bu cismin özkütlesi kaç \( g/cm^3 \) 'tür?
B) 3
C) 4
D) 5
E) 6
Farklı cins moleküller arasındaki çekim kuvvetine adezyon, aynı cins moleküller arasındaki çekim kuvvetine ise kohezyon denir.
Buna göre, aşağıdaki olaylardan hangisi adezyon kuvvetinin kohezyon kuvvetinden daha baskın olmasının bir sonucudur?
B) Bazı böceklerin suyun yüzeyinde batmadan yürüyebilmesi
C) Cıvanın cam yüzeyde dağılmadan topaklanması
D) Yağmur damlalarının cam yüzeyine yapışıp kalması
E) Su yüzeyine bırakılan metal paranın batmadan durması
Sabit sıcaklık ve basınç altında saf bir maddeye ait kütle-hacim grafiği verilmiştir. Bu maddeden alınan bir örneğin kütlesi 150 g olarak ölçülmüştür.
Maddenin özkütlesi \( 3 \text{ g/cm}^3 \) olduğuna göre, bu örneğin hacmi kaç \( cm^3 \) 'tür?
B) 40
C) 50
D) 60
E) 75
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/6461-9-sinif-hareket-test-coz-nu05