Türkçe Dersi 6. Sınıf: Kök Bilgisi Çalışma Notları
Kök Nedir?
Bir kelimenin anlamlı en küçük parçasına kök denir. Kökler, kelimenin ana fikrini taşır ve diğer kelimeler bu kökten türeyerek veya çekimlenerek yeni kelimeler oluşturur. Kökü bulmak için kelimenin anlamını düşünmeli ve ondan türeyen diğer kelimelere bakmalıyız.
Kök Çeşitleri
İsim Kökleri: Varlıkların, kavramların, duyguların adlarını karşılayan köklerdir. Fiil anlamı taşımazlar. Örnek: ev, araba, sevgi, dağ.
Gövde, kök ve yapım eklerinden oluşan kelimeye denir. Kök tek başına anlamlı en küçük parçayken, gövde yapım ekleriyle anlamı genişlemiş veya değişmiş halidir.
Örnek:
göz (kök)
göz-lük (gözlük - gövde)
göz-lük-çü (gözlükçü - türemiş kelime)
Kök Bulma Yöntemleri
Kelimenin anlamını düşünün.
Kelimenin köküyle ilgili başka kelimeler türetmeye çalışın.
Kökün, kelimenin ana anlamını taşıdığından emin olun.
Kökü bulduktan sonra kelimenin yapım ekleriyle mi yoksa çekim ekleriyle mi türediğini anlayın.
📌 Unutmayın: Bir kelimenin kökü, kelimenin bütün anlamlarını kapsayan en temel parçasıdır.
Örnek Kelimeler ve Kökleri
1)
"Gözlükçülük" kelimesinin anlamlı en küçük parçası olan kökü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Gözlük B) Gözlükçü C) Göz D) Gözle
2)
Aşağıdaki kelimelerden hangisinin kökü "fiil" (eylem) türündedir?
A) Kitaplık B) Koşucu C) Şekerli D) Kalemlik
3)
"Sulu" kelimesinin kökü ve kökünün türü aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
A) Su - İsim kökü B) Sul- - Fiil kökü C) Sulu - İsim kökü D) Su - Fiil kökü
4)
Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili kelimelerden hangisinin kökü türü bakımından diğerlerinden farklıdır?
I. Sevgi her kapıyı açar. II. Bilgin çok kitap okumalı. III. Yazı tahtaya yazıldı. IV. Çiçekler bahçeyi süsledi.
A) I B) II C) III D) IV
5)
"Balıkçılar" kelimesinin kökü bulunurken yapılan aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
A) Bal (İsim kökü) B) Balık (İsim kökü) C) Balıkçı (İsim kökü) D) Bal- (Fiil kökü)
6)
Bir kelimenin kökü bulunurken, kelimenin tamamı ile kökü arasında mutlaka bir anlam ilişkisi bulunmalıdır.
Buna göre "gözlükçü" kelimesinin kökü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Göz B) Gözle C) Gözlük D) Gözlükçü
7)
Türkçede kökler isim kökü ve fiil kökü olmak üzere iki ana gruba ayrılır.
Buna göre aşağıdaki kelimelerden hangisinin kökü "fiil" (eylem) köküdür?
A) Çiçeklik B) Sevgi C) Kalemler D) Masacı
8)
"Sesteş kökler, yazılışları aynı olmasına rağmen anlamları tamamen farklı olan ve aralarında anlam ilişkisi bulunmayan köklerdir."
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili kelimenin kökü sesteş bir köktür?
A) Defterini okulda unutmuş. B) Yolun kenarında çiçekler vardı. C) Okula bugün gidemedim. D) Kitap okumak çok faydalıdır.
9)
"Başladık" kelimesinin kökü ve bu kökün türü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
A) Başla - Fiil kökü B) Baş - İsim kökü C) Başladık - Fiil kökü D) Baş - Fiil kökü
10)
Doğadaki seslerin taklit edilmesiyle oluşan köklere "yansıma kök" denir.
Buna göre aşağıdaki kelimelerden hangisinin kökü yansıma bir köktür?
A) Bakış B) Görüş C) Patlama D) Seviş
11)
"Gözlükçü" kelimesinin kökü ve bu kökün türü aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
A) Gözlük - İsim Kökü B) Göz - Fiil Kökü C) Göz - İsim Kökü D) Gözle - Fiil Kökü
12)
Aşağıdaki kelimelerden hangisinin kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?
A) Kitaplık B) Suluk C) Kalemlik D) Koşucu
13)
Bir kelimenin kökü, o kelimenin tamamıyla anlam ilişkisi olan en küçük parçasıdır.
Bu kurala göre aşağıdaki kelimelerden hangisinin kökü yanlış belirlenmiştir?
A) Balıkçı \( \rightarrow \) Bal B) Bilgili \( \rightarrow \) Bil- C) Kanatlı \( \rightarrow \) Kanat D) Süpürge \( \rightarrow \) Süpür-
14)
Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili kelimelerden hangisinin kökü fiildir?
A) Bahçedeki çiçekler kurumuş. B) Yarın yazılı sınavımız var. C) Evcil hayvanları çok severim. D) Tuzsuz yemekleri sevmem.
15)
"Sesteş (ortak) kökler, hem isim hem de fiil olarak kullanılabilen ancak aralarında anlam ilişkisi bulunan veya bulunmayan köklerdir."
Buna göre aşağıdaki kelimelerden hangisinin kökü sesteş özellik göstermez?
A) Gül B) Yaz C) Masa D) Yol
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun