\(7\). Sınıf Fen Bilimleri Sınav Çalışma Notu
Sevgili öğrenciler, bu çalışma notunda Aynalar ve Elektrik Devreleri konularını en sade ve anlaşılır şekilde bulacaksınız. Sınavda başarılar dileriz! 🚀
📌 \(1\). Bölüm: Aynalar
Üzerine düşen ışığı neredeyse tamamen yansıtan parlak yüzeylere ayna denir. Aynalar yansıtıcı yüzeylerinin şekline göre \(2\) ana gruba ayrılır:
A) Düz Aynalar (Düzlem Aynalar)
- Yansıtıcı yüzeyi düzdür.
- Görüntü boyu cismin boyuna eşittir (Cismin boyu \(h\) ise görüntünün boyu da \(h\) olur).
- Görüntünün aynaya olan uzaklığı, cismin aynaya olan uzaklığına eşittir (Cisim aynadan \(d\) kadar uzaktaysa, görüntü de \(d\) kadar uzaktadır).
- Görüntü düz ve simetriktir (Örneğin sağ elimizi kaldırdığımızda görüntüde sol el kalkar).
- Kullanım alanları: Evler, kuaförler, boy aynaları, periskoplar.
B) Küresel Aynalar
Yansıtıcı yüzeyi bir küre parçası gibi eğri olan aynalardır. \(2\) çeşittir:
- Çukur Ayna (Dev Aynası): Yansıtıcı yüzeyi içe doğru çukur olan aynalardır. Işığı bir noktada toplar. Görüntü; cismin konumuna göre düz-büyük, ters-küçük, ters-eşit veya ters-büyük olabilir. Kullanım alanları: Dişçi aynaları, makyaj aynaları, teleskoplar, el fenerleri.
- Tümsek Ayna: Yansıtıcı yüzeyi dışa doğru bükülmüş olan aynalardır. Işığı dağıtır. Görüntü her zaman düz ve cisimden küçüktür. Geniş bir görüş alanı sağlar. Kullanım alanları: Araba yan aynaları, kavşak güvenlik aynaları, mağaza güvenlik aynaları.
📌 \(2\). Bölüm: Elektrik Devreleri
Elektrik enerjisinin taşındığı kapalı yollara elektrik devresi denir. Ampullerin bağlanma şekilleri \(2\) çeşittir:
A) Seri Bağlama
- Ampullerin uç uca, tek bir hat üzerinde dizilmesidir.
- Devredeki ampul sayısı arttıkça toplam direnç artar, bu yüzden ampullerin parlaklığı azalır.
- Ampullerden biri patlar veya sökülürse, akım kesileceği için diğer ampuller de söner.
B) Paralel Bağlama
- Ampullerin farklı kollar üzerinde, birer uçları ortak olacak şekilde bağlanmasıdır.
- Devreye paralel ampul eklendikçe toplam parlaklık değişmez.
- Ampullerden biri patlarsa veya sökülürse, diğer kollardan akım geçmeye devam edeceği için diğer ampuller ışık vermeye devam eder.
💡 Önemli Bilgi: Devredeki gerilimin (\(V\)), akıma (\(I\)) oranı sabittir ve bu oran devrenin direncini (\(R\)) verir. Bu ilişkiye Ohm Kanunu denir: \(V = I \times R\) formülü ile gösterilir. Burada gerilim birimi Volt (\(V\)), akım birimi Amper (\(A\)) ve direnç birimi Ohm (\(\Omega\)) olarak ifade edilir.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru \(1\)
Bir cisim düz aynanın önünde \(30\) cm uzaklıkta durmaktadır. Bu cisim aynaya doğru \(10\) cm yaklaştırılırsa, son durumda cisim ile görüntüsü arasındaki mesafe kaç cm olur?
Çözüm:
Başlangıçta cisim aynaya \(30\) cm uzaklıktadır. Cisim aynaya \(10\) cm yaklaşırsa, yeni uzaklığı \(30 - 10 = 20\) cm olur. Düz aynada görüntünün aynaya olan uzaklığı cismin uzaklığına eşit olduğundan, görüntünün de aynaya uzaklığı \(20\) cm olacaktır. Bu durumda cisim ile görüntüsü arasındaki toplam mesafe: \(20 + 20 = 40\) cm olarak bulunur.
Soru \(2\)
Bir elektrik devresinde pilin gerilimi \(12\) V ve devreden geçen akım şiddeti \(3\) A ise, bu devredeki ampulün direnci kaç \(\Omega\) (Ohm) olur?
Çözüm:
Ohm Kanunu formülünü kullanalım: \(V = I \times R\). Soruda bize verilen değerler: Gerilim (\(V\)) \(=\) \(12\) V, Akım (\(I\)) \(=\) \(3\) A. Direnci (\(R\)) bulmak için formülü düzenlersek: \(R = \frac{V}{I}\) olur. Değerleri yerine koyalım: \(R = \frac{12}{3} = 4\) \(\Omega\) olarak hesaplanır.
Bir öğrenci, elindeki bir kalemi sırasıyla düz, çukur ve tümsek aynalara yakından bakacak şekilde tutuyor. Öğrencinin bu aynalarda oluşan görüntülerle ilgili yaptığı aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır?
A) Düz aynada oluşan görüntü düzdür ve boyu kalemin boyuna eşittir.B) Çukur aynada oluşan görüntü düzdür ve boyu kalemin boyundan büyüktür.
C) Tümsek aynada oluşan görüntü terstir ve boyu kalemin boyundan küçüktür.
D) Düz aynada görüntünün aynaya olan uzaklığı, kalemin aynaya olan uzaklığına eşittir.
Aynalar, ışığı yansıtma özelliklerine ve kullanım amaçlarına göre düz, çukur ve tümsek ayna olmak üzere çeşitlere ayrılır.
Buna göre aşağıdaki kullanım alanları ve kullanılan ayna çeşitleri eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
B) Virajlardaki kavşak aynaları - Tümsek ayna
C) Denizaltılardaki periskoplar - Düz ayna
D) Arabaların yan dikiz aynaları - Çukur ayna
Özdeş ampul ve pillerle kurulan iki farklı devreden birincisinde iki ampul birbirine seri, ikincisinde ise iki ampul birbirine paralel bağlanmıştır.
\[\(\text{I. Devre: Seri bağlı iki ampul}\) \]
\[\(\text{II. Devre: Paralel bağlı iki ampul}\) \]
Buna göre, bu devrelerle ilgili yapılan aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?
B) II. devredeki ampullerden biri duyundan çıkarılırsa diğer ampul ışık vermeye devam eder.
C) I. devredeki ampullerden biri patlarsa diğer ampul ışık vermeye devam eder.
D) Her iki devrenin de eşdeğer (toplam) dirençleri birbirine eşittir.
Bir elektrik devresindeki gerilim ve akım şiddeti arasındaki ilişkiyi incelemek isteyen bir öğrenci, devredeki pil sayısını değiştirerek ampulün uçları arasındaki gerilimi ve devreden geçen akım şiddetini ölçüyor. Elde ettiği verilerle aşağıdaki tabloyu oluşturuyor:
\[\(\begin{array}{|c|c|} \text{Gerilim (V)}\) & \(\text{Akım Şiddeti (A)}\) \ 3 & 1{,}5 \ 6 & 3 \ 9 & 4{,}5 \\(\end{array}\) \]
Buna göre, bu devrede kullanılan ampulün direnci kaç \( \Omega \) (ohm)'dur?
B) \( 1{,}5 \)
C) \( 2 \)
D) \( 4{,}5 \)
Bir cisim düz aynadan \( 15 \) cm uzakta durmaktadır. Bu cisim aynaya doğru \( 5 \) cm yaklaştırılıyor.
Buna göre, son durumda cisim ile düz aynadaki görüntüsü arasındaki mesafe kaç cm olur?
B) \( 15 \)
C) \( 20 \)
D) \( 30 \)
Aynalar yansıtıcı yüzeylerinin şekline göre düz ve küresel (çukur, tümsek) aynalar olmak üzere gruplandırılır. Günlük yaşamda farklı amaçlar için çeşitli ayna türleri kullanılır.
Buna göre, aşağıda verilen kullanım alanı ve ayna çeşidi eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
B) Araba yan dikiz aynası - Tümsek ayna
C) Mağaza güvenlik aynası - Çukur ayna
D) Periskop - Düz ayna
Bir elektrik devresinde akım ve gerilim ölçmek amacıyla kullanılan ampermetre ve voltmetrenin devreye bağlanma şekilleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Ampermetre devreye paralel, voltmetre ise seri bağlanır.B) Ampermetre devreye seri, voltmetre ise paralel bağlanır.
C) Her iki ölçüm aracı da devreye her zaman seri bağlanmalıdır.
D) Her iki ölçüm aracı da devreye her zaman paralel bağlanmalıdır.
Bir elektrik devresinde ampulün uçları arasındaki gerilim ile üzerinden geçen akım şiddeti arasındaki ilişkiyi gösteren formül Ohm Kanunu olarak bilinir. Bir iletkenin direnci (\( R \)), gerilimin (\( V \)) akım şiddetine (\( I \)) oranı ile hesaplanır:
\[ R \(= \frac{V}{I}\) \]
Bir devredeki ampulün uçları arasındaki gerilim \( 24\text{ V} \) ve üzerinden geçen akım şiddeti \( 3\text{ A} \) olarak ölçüldüğüne göre, bu ampulün direnci kaç ohm (\( \Omega \))'dur?
B) \( 8 \)
C) \( 27 \)
D) \( 72 \)
Bir öğrenci, bir cismi sırasıyla düz, tümsek ve çukur aynanın önüne yerleştirerek oluşan görüntülerin özelliklerini inceliyor.
Buna göre, aynalarda oluşan görüntüler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
B) Tümsek aynada oluşan görüntü her zaman düz ve cisimden küçüktür.
C) Çukur aynada oluşan görüntü her zaman ters ve cisimden küçüktür.
D) Çukur aynada cisim aynaya çok yakınken düz ve cisimden büyük bir görüntü elde edilebilir.
Aynalar günlük yaşamda ve teknolojide kullanım amaçlarına göre farklılık gösterir. Aynaların yansıtıcı yüzeylerinin şekline göre ışığı toplama veya dağıtma özellikleri değiştiği için kullanım alanları da buna göre belirlenir.
Buna göre, aşağıdaki kullanım alanları ve tercih edilen ayna çeşitleri eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
B) Mağaza güvenlik aynası - Tümsek ayna
C) Denizaltı periskobu - Çukur ayna
D) Araba yan dikiz aynası - Tümsek ayna
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/6553-7-sinif-aynalar-test-coz-qikt