📌 LGS Türkçe: İkilemeler Konu Anlatımı
Sevgili öğrenciler, \(8\). sınıf Türkçe dersinin ve LGS'nin en önemli konularından biri olan İkilemeler konusunu bu çalışma notunda tüm detaylarıyla ele alacağız. Anlatımı güçlendirmek, anlamı pekiştirmek amacıyla aralarında çeşitli anlam ilişkileri bulunan iki sözcüğün yan yana gelmesiyle oluşan sözcük gruplarına ikileme denir.
💡 İkilemelerin Oluşum Yolları
- Aynı Sözcüğün Tekrarıyla Oluşanlar: koşa koşa, ağır ağır, yavaş yavaş
- Eş veya Yakın Anlamlı Sözcüklerle Oluşanlar: doğru dürüst, ses seda, akıl fikir
- Zıt Anlamlı Sözcüklerle Oluşanlar: iyi kötü, az çok, aşağı yukarı, gece gündüz
- Biri Anlamlı Biri Anlamsız Sözcüklerle Oluşanlar: eski püskü, eğri büğrü, yarım yamalak
- Her İkisi de Anlamsız Sözcüklerle Oluşanlar: ıvır zıvır, eciş bücüş, mırın kırın
- Yansıma Sözcüklerle Oluşanlar: şırıl şırıl, çat pat, gürül gürül, vızır vızır
⚠️ Altın Kurallar (LGS'de Çıkar!)
Kural \(1\): İkilemeler her zaman ayrı yazılır.
Kural \(2\): İkilemeyi oluşturan sözcüklerin arasına hiçbir noktalama işareti (virgül, kısa çizgi vb.) asla getirilemez. Örneğin; "yavaş, yavaş" veya "aşağı-yukarı" yazımı yanlıştır.
📊 İkilemelerin Cümledeki Görevleri
| Görevi | Örnek Cümle |
|---|---|
| Sıfat (Ön Ad) | Yol boyunca iri iri taşlar gördük. (Nasıl taşlar? İri iri) |
| Zarf (Belirteç) | Bebek mışıl mışıl uyuyordu. (Nasıl uyuyordu? Mışıl mışıl) |
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru \(1\): Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikilemenin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Sınava az çok hazırlandım.
B) Çocuklar bahçede koşa koşa oynuyordu.
C) Onunla enine-boyuna her şeyi konuştuk.
D) Eski püskü kıyafetlerini dolaba kaldırdı.
Çözüm \(1\): C seçeneğinde "enine-boyuna" ikilemesinin arasına kısa çizgi konulmuştur. İkilemelerin arasına hiçbir noktalama işareti konulmaz. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru \(2\): "Aşağı yukarı \(10\) yıldır bu şehirde yaşıyorum." cümlesindeki ikilemenin oluşum yolu aşağıdakilerden hangidir?
A) Aynı sözcüğün tekrarı
B) Zıt anlamlı sözcükler
C) Yansıma sözcükler
D) Biri anlamlı biri anlamsız sözcükler
Çözüm \(2\): "Aşağı" ve "yukarı" sözcükleri birbirinin zıttıdır. Dolayısıyla bu ikileme zıt anlamlı sözcüklerin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. Doğru cevap B seçeneğidir.
"}Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikileme, "biri anlamlı biri anlamsız iki sözcüğün" bir araya gelmesiyle oluşmuştur?
A) Sınav sorularını yarım yamalak çözüp sınıftan hızlıca çıktı.B) Onunla aşağı yukarı beş yıldır aynı mahallede oturuyoruz.
C) Derenin şırıl şırıl akan suyu insana huzur veriyordu.
D) Düğüne hısım akraba herkes davet edilmişti.
İkilemelerle ilgili dil bilgisi kurallarından biri de aralarına hiçbir noktalama işaretinin girmemesi ve her zaman ayrı yazılmalarıdır.
Bu kurala göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım veya noktalama yanlışı yapılmıştır?
B) Çocuk, annesinin arkasından ağlaya, sızlaya yürüyordu.
C) Bu zorlu işi eninde sonunda başaracağını biliyordum.
D) Eski püskü kıyafetlerini dolabın arkasına saklamış.
İkilemeler cümleye durum, zaman veya miktar gibi farklı anlamlar kazandırabilir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikileme, cümleye "durum (nasıl)" anlamı katmıştır?
B) Olayı bize evire çevire anlattı ama yine de tam anlamadık.
C) Sınava yaklaşık üç beş gün kala heyecanı iyice arttı.
D) Yılda bir iki kez memleketine gitmeye çalışır.
Doğadaki seslerin taklit edilmesiyle oluşan sözcüklere "yansıma sözcükler" denir. İkilemeler de yansıma sözcüklerin tekrarıyla kurulabilir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yansıma sözcüklerden oluşmuş bir ikileme kullanılmıştır?
B) Sokaktaki kediler mırıl mırıl sesler çıkararak uyuyordu.
C) Doğru dürüst bir iş bulup çalışmak en büyük hayaliydi.
D) Konuyu enine boyuna tartıştıktan sonra nihayet karara vardık.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan ikilemeyi oluşturan sözcüklerin "her ikisi de tek başına anlamsızdır"?
A) Çekmecedeki ıvır zıvır eşyaları tek tek çöpe attı.B) Sınıfa öğretmen girer girmez sınıfta ses seda kesildi.
C) Yalan yanlış bilgilerle insanları kandırmaya çalışıyor.
D) Çamurlu yolda bata çıka ilerlemeye çalışıyorduk.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikileme, oluşumu yönüyle diğerlerinden farklıdır?
A) Sınavı kazanmak için gece gündüz çalışıyordu.B) Bu zor günlerde iyi kötü geçinip gidiyoruz.
C) Onunla aşağı yukarı üç yıldır görüşmüyoruz.
D) Pikniğe gitmek için ıvır zıvır eşyaları topladık.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikilemelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Çocuk, annesinin arkasından ağlaya ağlaya koşuyordu.B) Bahçeden taze taze meyveler toplayıp bize ikram etti.
C) Sınıftaki öğrenciler ağır, ağır merdivenlerden indiler.
D) Onunla bu konuyu enine boyuna konuşmamız gerekiyor.
İkilemeler, doğadaki seslerin taklit edilmesiyle oluşan "yansıma sözcüklerin" tekrarıyla da kurulabilir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde yansıma sözcüklerle kurulmuş bir ikileme kullanılmıştır?
B) Şırıl şırıl akan derenin kenarında piknik yaptık.
C) Konuyu yarım yamalak bildiği için soruyu çözemedi.
D) İrili ufaklı taşları yolun kenarına doğru fırlattı.
"Sınav sonuçları açıklandığında heyecandan abuk sabuk konuşmaya başladı." cümlesindeki ikilemenin cümleye kattığı anlam aşağıdakilerin hangisinde vardır?
A) Doğru dürüst bir iş bulup çalışmak istiyordu.B) Sorulara saçma sapan cevaplar vererek herkesi şaşırttı.
C) Onunla er geç bu konuyu yüz yüze görüşeceğiz.
D) Yalan yanlış bilgilerle insanları kandırmaya çalışıyordu.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan ikileme, "biri anlamlı, diğeri anlamsız" iki sözcüğün bir araya gelmesiyle oluşmuştur?
A) İşlerini bitirmek için doğru dürüst bir plan yapmalısın.B) Çat pat İngilizcesiyle turistlerle anlaşmaya çalışıyordu.
C) Masanın üzerinde eğri büğrü çizgiler çizilmişti.
D) Sınıf arkadaşlarıyla güle oynaya okuldan çıktılar.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/6571-8-sinif-lgs-ikilemeler-test-coz-zrqo