🚀 AYT Tarih: Osmanlı Devleti Kuruluş, Yükselme ve Duraklama Dönemleri
Sevgili öğrenciler, AYT Tarih testinde her yıl mutlaka soru getiren Osmanlı Tarihi ünitesini sizler için özetledik. Bu notta Kuruluş (\(1299\) - \(1453\)), Yükselme (\(1453\) - \(1579\)) ve Duraklama (\(17.\) Yüzyıl) dönemlerinin en kritik noktalarını bulacaksınız.
📍 Osmanlı Kuruluş Dönemi (\(1299\) - \(1453\))
Osmanlı Beyliği'nin kısa sürede büyümesinde jeopolitik konum, Bizans'ın zayıf durumu, adil yönetim ve gaza-cihat anlayışı etkili olmuştur.
- İskan Politikası: Fethedilen Balkan topraklarına Anadolu'dan getirilen göçebe Türkmenlerin yerleştirilmesidir. Amaç, bölgeyi kalıcı olarak Türkleştirmektir.
- İstimalet Politikası: Fethedilen bölgelerdeki gayrimüslim halka uygulanan hoşgörü ve adalet siyasetidir.
- Koyunhisar Savaşı (\(1302\)): Bizans ile yapılan ilk savaştır ve kazanılmıştır.
- Ankara Savaşı (\(1402\)): Yıldırım Bayezid ile Timur arasında yapılmış, Osmanlı yenilmiş ve \(11\) yıl sürecek olan Fetret Devri başlamıştır.
💡 Osmanlı Yükselme Dönemi (\(1453\) - \(1579\))
İstanbul'un fethi ile başlayan bu dönem, Sokollu Mehmet Paşa'nın ölümüyle sona erer. Cihan imparatorluğu olma yolunda dev adımlar atılmıştır.
"İstanbul mutlaka fethedilecektir. Onu fetheden komutan ne güzel komutan, o ordu ne güzel ordudur."
- İstanbul'un Fethi (\(1453\)): Orta Çağ kapandı, Yeni Çağ başladı. Bizans İmparatorluğu yıkıldı.
- Mısır Seferi (\(1517\)): Yavuz Sultan Selim döneminde Memlük Devleti yıkıldı. Halifelik Osmanlı'ya geçti ve Baharat Yolu kontrol altına alındı.
- Mohaç Meydan Muharebesi (\(1526\)): Kanuni Sultan Süleyman döneminde Macaristan ile yapılmış ve sadece \(2\) saat gibi kısa bir sürede kazanılmıştır.
✅ Osmanlı Duraklama Dönemi (\(17.\) Yþczıl)
Merkezi otoritenin bozulması, ordunun (özellikle Yeniçerilerin) siyasete karışması ve coğrafi keşiflerin etkisiyle duraklama sürecine girilmiştir.
| Antlaşma Adı | Tarih | Önemi |
|---|---|---|
| Bucaş Antlaşması | \(1672\) | Batıda en geniş sınırlara ulaşılan antlaşmadır. |
| Karlofça Antlaşması | \(1699\) | Osmanlı'nın batıda ilk kez büyük çapta toprak kaybettiği antlaşmadır. |
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru \(1\): Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'da kalıcı olmasını sağlayan, fethedilen yerlerdeki yerel halka hoşgörülü davranılmasını öngören politika aşağıdakilerden hangisidir?
A) İskan
B) İstimalet
C) Devşirme
D) Pençik
E) İltizam
Çözüm: Osmanlı Devleti'nin gayrimüslim halka uyguladığı hoşgörü ve adalet siyasetine "İstimalet" denir. İskan ise yerleştirme politikasıdır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru \(2\): Osmanlı Devleti hangi antlaşma ile batıda en geniş sınırlarına ulaşmıştır?
A) Karlofça
B) İstanbul
C) Bucaş
D) Ferhat Paşa
E) Kasr-ı Şirin
Çözüm: Osmanlı Devleti, Lehistan ile imzaladığı \(1672\) tarihli Bucaş Antlaşması ile batıda en geniş sınırlarına ulaşmıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Osmanlı Beyliği'nin bağımsızlık sürecinde Bizans İmparatorluğu ile yaptığı ilk organize savaş aşağıdakilerden hangisidir?
A) Koyunhisar SavaşıB) Maltepe Savaşı
C) Sazlıdere Savaşı
D) Sırpsındığı Savaşı
Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'da fethettiği topraklarda kalıcılığı sağlamak amacıyla uyguladığı, fethedilen bölgedeki yerli halka hoşgörülü ve adil davranılmasını öngören politika aşağıdakilerden hangisidir?
A) İskân SiyasetiB) İstimalet Politikası
C) Devşirme Sistemi
D) Pençik Sistemi
Osmanlı Devleti'nin beylikten devlete geçiş sürecinde idari, askeri ve sosyal alanlarda ilk büyük teşkilatlanma çalışmaları hangi padişah döneminde gerçekleştirilmiştir?
A) Osman BeyB) Orhan Bey
C) I. Murad
D) Yıldırım Bayezid
Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nde Bizans'ın ömrünün uzamasına, Anadolu Türk siyasi birliğinin bozulmasına ve taht kavgalarının yaşandığı Fetret Devri'ne girilmesine neden olan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ankara SavaşıB) Varna Savaşı
C) Niğbolu Savaşı
D) I. Kosova Savaşı
Osmanlı Devleti'nin Rumeli'deki ilk toprak parçası olan ve Bizans'a yapılan askeri yardımlar karşılığında Orhan Bey döneminde alınan üs aşağıdakilerden hangisidir?
A) Gelibolu KalesiB) Çimpe Kalesi
C) Edirne Kalesi
D) Yassıçemen Kalesi
Fatih Sultan Mehmet Dönemi'nde sadrazamlığa devşirme kökenli devlet adamlarının getirilmesi, müsadere usulünün uygulanmaya başlanması ve kanunnamelerle padişahın yetkilerinin kesinleştirilmesi amaçlanmıştır.
Bu uygulamaların temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Veraset sistemindeki belirsizlikleri tamamen ortadan kaldırmak
C) Ticaret yollarının güvenliğini sağlamak
D) Anadolu Türk siyasi birliğini kesin olarak kurmak
Yavuz Sultan Selim Dönemi'nde gerçekleştirilen Mısır Seferi sonucunda Memlük Devleti yıkılmış; Suriye, Filistin, Hicaz ve Mısır Osmanlı topraklarına katılmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi bu seferin sonuçlarından biri değildir?
B) Baharat Yolu'nun kontrolünün Osmanlı Devleti'ne geçmesi
C) Kutsal Emanetler'in İstanbul'a getirilmesi
D) İpek Yolu'nun tamamen Osmanlı denetimine girmesi
Kanuni Sultan Süleyman Dönemi'nde Fransa'ya kapitülasyonlar verilmiş, Protestanlık mezhebi desteklenmiş ve Şarlken'in Avrupa'da kurmaya çalıştığı Hristiyan birliği engellenmeye çalışılmıştır.
Osmanlı Devleti'nin bu politikalarla ulaşmak istediği temel hedef aşağıdakilerden hangisidir?
B) Akdeniz ticaretini tamamen Avrupalı devletlere bırakmak
C) Fransa'yı Osmanlı Devleti'ne bağlamak
D) Coğrafi Keşifler'in olumsuz etkilerini tamamen ortadan kaldırmak
Fatih Sultan Mehmet'in ölümünden sonra tahta çıkan II. Bayezid Dönemi'nde, kardeşi Cem Sultan ile taht mücadelesi yaşanmıştır. Cem Sultan önce Memlüklere, ardından Rodos Şövalyeleri'ne ve son olarak Papa'ya sığınmıştır.
Bu durumun Osmanlı Devleti'nde yol açtığı en önemli sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
B) Veraset sisteminde ilk kez değişikliğe gidilmesi
C) Safevi Devleti ile dostane ilişkiler kurulması
D) Devşirme sisteminin tamamen kaldırılması
Sokullu Mehmet Paşa Dönemi'nde hayata geçirilmek istenen Don-Volga Kanal Projesi ile Don ve Volga nehirlerinin bir kanal ile birleştirilmesi planlanmıştır.
Bu projenin başarıya ulaşması durumunda Osmanlı Devleti'nin elde edeceği kazanımlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
B) İpek Yolu ticaretini canlandırmak
C) Hazar Denizi'ne geçerek Safevileri kuzeyden kontrol etmek
D) Baharat Yolu'nu Akdeniz'e bağlamak
Osmanlı Devleti'nde I. Ahmet Dönemi'nde veraset sisteminde yapılan değişiklikle "Ekber ve Erşed" (en yaşlı ve en olgun üyenin tahta geçmesi) kuralı getirilmiştir.
Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Şehzadelerin sancaklarda tecrübe kazanmasını sağlamak
C) Divanıhümayun'un yönetimdeki etkisini artırmak
D) Padişahın dini yetkilerini sınırlandırmak
Osmanlı Devleti, Duraklama Dönemi'nde batıda ve doğuda en geniş sınırlarına ulaşmıştır.
Osmanlı Devleti'nin batıda en geniş sınırlara ulaştığı ve Lehistan ile imzaladığı antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
B) Bucaş Antlaşması
C) Kasr-ı Şirin Antlaşması
D) Zitvatorok Antlaşması
\( 17. \) yüzyılda Osmanlı Devleti'nde çıkan İstanbul (Merkez) İsyanları'nın temel nedeni, Kapıkulu askerlerinin çıkarları doğrultusunda hareket etmesidir.
Aşağıdakilerden hangisi İstanbul İsyanları'nın nedenleri arasında gösterilemez?
B) Devlet adamlarının kendi çıkarları için yeniçerileri kışkırtması
C) "Ocak devlet içindir" anlayışının yerini "Devlet ocak içindir" anlayışının alması
D) Anadolu'da ağır vergiler yüzünden halkın toprağını terk etmesi
\( 17. \) yüzyılda Osmanlı Devleti'nde maliyeyi düzeltmek amacıyla çalışmalar yapan, devletin gelir ve giderlerini hesaplayarak Osmanlı tarihindeki ilk modern bütçeyi (denk bütçe) hazırlayan devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tarhuncu Ahmet PaşaB) Köprülü Mehmet Paşa
C) Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
D) Kuyucu Murat Paşa
\( 17. \) yüzyılın sonlarında Osmanlı Devleti'nin II. Viyana Kuşatması'nda başarısız olması üzerine, Papa'nın çağrısıyla Osmanlı'yı Avrupa'dan tamamen atmak amacıyla "Kutsal İttifak" kurulmuştur.
Aşağıdaki devletlerden hangisi bu Kutsal İttifak içerisinde yer almamıştır?
B) Rusya
C) Fransa
D) Venedik
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/6583-ayt-osmanli-kurulus-test-coz-lcae