🚀 \(12.\) Sınıf T.C. İnkılap Tarihi: Kurtuluş Savaşı Cepheleri Ders Notu
Türk milletinin bağımsızlık mücadelesi olan Kurtuluş Savaşı, askeri safhası itibarıyla \(3\) ana cephede yürütülmüştür. Bu cepheler; Doğu, Güney ve Batı cepheleridir. Her bir cephede kazanılan askeri zaferler, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (\(TBMM\)) uluslararası alandaki saygınlığını artırmış ve yeni Türk devletinin temellerini sağlamlaştırmıştır.
📌 Doğu Cephesi
Doğu Cephesi'nde Ermenistan'a karşı mücadele edilmiştir. Cephe komutanı Kazım Karabekir liderliğindeki \(15.\) Kolordu, Ermeni güçlerini mağlup etmiştir.
- Gümrü Antlaşması (\(3\) Aralık \(1920\)): \(TBMM\) 'nin uluslararası alanda imzaladığı ilk resmi antlaşmadır. Bu antlaşma ile Ermenistan, Misakımilli'yi tanıyan ilk devlet olmuştur.
- Doğu sınırının kesinleşmesinde sırasıyla Gümrü, Moskova (\(16\) Mart \(1921\)) ve Kars (\(13\) Ekim \(1921\)) antlaşmaları etkili olmuştur.
📌 Güney Cephesi
Güney Cephesi'nde Fransızlar ve onların silahlandırdığı Ermeni çetelerine karşı mücadele edilmiştir. Bu cephede düzenli ordu yerine tamamen halkın oluşturduğu Kuvayımilliye birlikleri savaşmıştır.
- Maraş'ta Sütçü İmam, Antep'te Şahin Bey ve Urfa'da Ali Saip Bey direnişin sembol isimleri olmuştur.
- Cephe, \(20\) Ekim \(1921\) tarihinde imzalanan Ankara Antlaşması ile kapanmıştır. Hatay hariç güney sınırı çizilmiştir.
📌 Batı Cephesi
Kurtuluş Savaşı'nın kaderini belirleyen en kritik cephedir. Yunan ordusuna karşı mücadele verilmiştir. Başlangıçta Kuvayımilliye ile savunma yapılsa da daha sonra Düzenli Ordu kurulmuştur.
"Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh, bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı, vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça terk olunamaz." - Mustafa Kemal Atatürk (Sakarya Meydan Muharebesi)
Batı Cephesi'ndeki temel savaşlar ve kronolojik sıralaması şu şekildedir:
| Savaş Adı | Tarih | Sonuç ve Önemi |
|---|---|---|
| \(1.\) İnönü Muharebesi | \(6-10\) Ocak \(1921\) | Düzenli ordunun ilk zaferidir. \(1921\) Anayasası (\(Teşkilat-ı\) Esasiye) kabul edilmiştir. |
| \(2.\) İnönü Muharebesi | \(23-31\) Mart \(1921\) | Mustafa Kemal, İsmet İnönü'ye gönderdiği telgrafta "Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz" demiştir. |
| Kütahya-Eskişehir Savaşları | \(10-24\) Temmuz \(1921\) | Düzenli ordunun aldığı tek yenilgidir. Ordu Sakarya'nın doğusuna çekilmiştir. Başkomutanlık Kanunu çıkarılmıştır. |
| Sakarya Meydan Muharebesi | \(23\) Ağustos - \(13\) Eylül \(1921\) | \(1683\) yılındaki \(II.\) Viyana Kuşatması'ndan beri süregelen Türk geri çekilişi sona ermiştir. |
| Büyük Taarruz | \(26\) Ağustos - \(18\) Eylül \(1922\) | Yunan ordusu Anadolu'dan tamamen temizlenmiş ve askeri safha sona ermiştir. |
💡 Tekalif-i Milliye Emirleri
Kütahya-Eskişehir yenilgisinden sonra ordunun acil ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla Başkomutan Mustafa Kemal Paşa tarafından yayımlanan ulusal yükümlülük emirleridir. Halk, elindeki malzemenin yüzde \(40\) 'ını bedeli sonradan ödemek üzere orduya teslim etmiştir. Bu durum, topyekûn savaş konseptinin en önemli örneğidir.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru \(1\): \(TBMM\) 'nin uluslararası alanda kazandığı ilk askeri ve siyasi başarı aşağıdakilerden hangisidir ve hangi cephede gerçekleşmiştir?
Çözüm: \(TBMM\) 'nin ilk askeri ve siyasi başarısı Doğu Cephesi'nde Ermenistan'a karşı kazanılan zaferin ardından imzalanan Gümrü Antlaşması'dır (\(3\) Aralık \(1920\)). Bu antlaşma ile Ermenistan, \(TBMM\) 'yi ve Misakımilli'yi tanıyan ilk devlet olmuştur.
Soru \(2\): Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra imzalanan ve Güney Cephesi'nin kapanmasını sağlayan, Hatay hariç Türkiye-Suriye sınırını belirleyen antlaşma hangisidir?
Çözüm: Sakarya Zaferi'nden sonra Fransa ile \(TBMM\) arasında imzalanan \(20\) Ekim \(1921\) tarihli Ankara Antlaşması'dır. Bu antlaşma ile Fransa, \(TBMM\) 'yi tanıyan ilk İtilaf Devleti olmuş ve Güney Cephesi resmen kapanmıştır.
Kurtuluş Savaşı sürecinde TBMM Hükümeti'nin uluslararası alanda kazandığı ilk askeri ve siyasi başarı Ermenistan ile imzalanan Gümrü Antlaşması'dır.
Bu antlaşmanın Türk tarihi açısından taşıdığı önemler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
B) Doğu Cephesi'ndeki silah ve mühimmatın Batı Cephesi'ne taşınması
C) Misak-ı Milli sınırlarının tamamıyla kesinleşmesi ve Doğu sınırının son halini alması
D) Sevr Antlaşması'nın geçersizliğini kabul eden ilk yabancı devletin Ermenistan olması
E) Doğu Anadolu'daki Ermeni iddialarının boşa çıkarılması
Kurtuluş Savaşı'nda düzenli ordunun Batı Cephesi'nde kazandığı ilk zafer olan I. İnönü Muharebesi'nin hem ulusal hem de uluslararası alanda önemli sonuçları olmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi I. İnönü Muharebesi'nin uluslararası sonuçları arasında gösterilebilir?
B) İstiklal Marşı'nın kabul edilmesi
C) Düzenli orduya olan güvenin ve katılımın artması
D) İtilaf Devletleri'nin TBMM'yi Londra Konferansı'na davet etmesi
E) İsmet Bey'in rütbesinin generalliğe yükseltilmesi
Mudanya Ateşkes Antlaşması ile Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar savaş yapılmadan kurtarılmıştır. Ayrıca bu antlaşmayla Osmanlı Devleti'nin hukuken sona erdiği kabul edilmiştir.
Antlaşmanın aşağıdaki maddelerinden hangisi Osmanlı Devleti'nin hukuken sona erdiğinin doğrudan bir kanıtıdır?
B) İstanbul ve Boğazlar yönetiminin TBMM Hükümeti'ne bırakılması
C) Doğu Trakya'nın 15 gün içinde boşaltılarak Türk memurlarına teslim edilmesi
D) Barış antlaşması imzalanıncaya kadar Türk kuvvetlerinin belirlenen çizgide kalması
E) Meriç Nehri'nin iki taraf arasında sınır kabul edilmesi
Kurtuluş Savaşı'nda Doğu Cephesi'nde Ermenilere karşı kazanılan askeri zaferin ardından TBMM Hükümeti ile Ermenistan arasında Gümrü Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşmanın Türk tarihi açısından önemi büyüktür. Aşağıdakilerden hangisi Gümrü Antlaşması'nın sonuçlarından biri değildir?
A) TBMM'nin uluslararası alanda imzaladığı ilk resmi antlaşmadır.B) Ermenistan, Sevr Antlaşması'nın geçersizliğini ve Misak-ı Milli'yi kabul etmiştir.
C) Doğu Cephesi büyük ölçüde kapanmış, buradaki birliklerin bir kısmı Batı Cephesi'ne kaydırılmıştır.
D) Doğu sınırımız bugünkü kesin halini almıştır.
E) TBMM'nin askeri ve siyasi nüfuzu uluslararası alanda artmıştır.
TBMM tarafından kurulan düzenli ordunun Batı Cephesi'nde kazandığı ilk askeri başarı I. İnönü Muharebesi'dir. Bu zaferin ardından hem ulusal hem de uluslararası alanda önemli gelişmeler yaşanmıştır. Aşağıdakilerden hangisi I. İnönü Muharebesi'nin uluslararası (dış) sonuçları arasında yer alır?
A) Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun (1921 Anayasası) kabul edilmesiB) İstiklal Marşı'nın kabul edilmesi
C) Londra Konferansı'nın toplanması
D) İsmet Bey'in (İnönü) generalliğe yükseltilmesi
E) TBMM Hükümeti'ne olan güvenin ve orduya katılımın artması
Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'nde Türk ordusunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi üzerine TBMM'de sert tartışmalar yaşanmış ve meclis tüm yetkilerini üç aylığına Mustafa Kemal Paşa'ya devrederek onu Başkomutan seçmiştir. Mustafa Kemal Paşa, Başkomutanlık yetkisini kullanarak ordunun ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla Tekalif-i Milliye Emirleri'ni yayımlamıştır. Bu bilgilere göre, Tekalif-i Milliye Emirleri'nin yayımlanması Mustafa Kemal Paşa'nın aşağıdaki yetkilerden hangisini doğrudan kullandığını gösterir?
A) Yargı yetkisiniB) Yasama yetkisini
C) Yürütme yetkisini
D) Diplomatik yetkiyi
E) Saltanat yetkisini
Kurtuluş Savaşı sürecinde TBMM Hükümeti'nin uluslararası alanda kazandığı ilk askeri ve siyasi başarı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Gümrü AntlaşmasıB) Moskova Antlaşması
C) Ankara Antlaşması
D) Mudanya Ateşkes Antlaşması
E) Kars Antlaşması
Kurtuluş Savaşı'nda Düzenli Ordu'nun Batı Cephesi'nde kazandığı ilk zafer olan I. İnönü Muharebesi'nin ulusal ve uluslararası birçok sonucu olmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi I. İnönü Muharebesi'nin uluslararası sonuçlarından biridir?
B) İstiklal Marşı'nın kabul edilmesi
C) Londra Konferansı'nın toplanması
D) Düzenli orduya katılımın ve güvenin artması
E) İsmet Bey'in rütbesinin generalliğe yükseltilmesi
Kütahya-Eskişehir Savaşları'ndan sonra ordunun ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla Mustafa Kemal Paşa tarafından Tekalif-i Milliye Emirleri yayımlanmıştır.
Bu emirler doğrultusunda halktan toplanan yardımlar, öncelikle aşağıdaki savaşlardan hangisinin kazanılmasında doğrudan etkili olmuştur?
B) II. İnönü Muharebesi
C) Sakarya Meydan Muharebesi
D) Başkomutanlık Meydan Muharebesi
E) Çanakkale Savaşı
Kurtuluş Savaşı’nda Doğu Cephesi’nde kazanılan askeri başarıların ardından TBMM Hükümeti ile Ermenistan arasında Gümrü Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşma, TBMM’nin uluslararası alandaki ilk siyasi başarısıdır. Buna göre, Gümrü Antlaşması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Ermenistan, TBMM’nin ve Misak-ı Milli’nin varlığını resmen tanımıştır.B) Doğu sınırımız kesin ve nihai halini almıştır.
C) Sevr Antlaşması’nın geçerliliği İtilaf Devletlerince kabul edilmiştir.
D) Güney Cephesi’ndeki çatışmalar tamamen sona ermiştir.
E) Batı Cephesi’ndeki askeri birliklerin tamamı Doğu Cephesi’ne kaydırılmıştır.
I. İnönü Muharebesi’nin kazanılmasından sonra hem ulusal hem de uluslararası alanda önemli gelişmeler yaşanmıştır. Aşağıdakilerden hangisi I. İnönü Muharebesi’nin uluslararası sonuçları arasında yer alır?
A) Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun kabul edilmesiB) İstiklal Marşı’nın kabul edilmesi
C) TBMM’nin Londra Konferansı’na davet edilmesi
D) Düzenli orduya katılımın ve güvenin artması
E) İsmet Bey’in rütbesinin generalliğe yükseltilmesi
Kütahya-Eskişehir Muharebeleri’nde alınan yenilginin ardından ordunun ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla Başkomutan Mustafa Kemal Paşa tarafından Tekalif-i Milliye Emirleri yayımlanmıştır. Bu emirler doğrultusunda halk, elindeki malzemelerin belirli bir kısmını orduya teslim etmiştir. Tekalif-i Milliye Emirleri’nin yayımlanması ve uygulanması, Türk milletinin aşağıdaki özelliklerinden hangisine doğrudan bir kanıt oluşturur?
A) Laiklik ve çağdaşlık anlayışınaB) Topyekun mücadele ve dayanışma ruhuna
C) Devletçilik ilkesinin benimsenmesine
D) Çok partili hayata geçiş çabalarına
E) Bölgesel direniş cemiyetlerinin kurulmasına
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/6584-12-sinif-kurtulus-savasi-test-coz-5yu9