🚀 LGS Türkçe Hazırlık: Sözcükte Anlam (Nicel, Nitel ve Yansıma Sözcükler)
Sevgili öğrenciler, LGS Türkçe sınavında sözcükte anlam konusu her yıl karşımıza çıkan temel konulardan biridir. Bu notumuzda nicel anlam, nitel anlam ve yansıma sözcükler konularını en sade ve anlaşılır şekilde öğreneceğiz. Sınavda soru kaçırmamak için dikkatle inceleyin! 📌
📌 \(1\). Nicel Anlamlı Sözcükler
Kavramların ölçülebilen, sayılabilen, azalıp çoğalabilen özelliklerini gösteren sözcüklere nicel anlamlı sözcükler denir. Nicel sözcükler genellikle "ne kadar?" sorusuna yanıt verir ve nesnel bir ölçü birimiyle (\(1\) metre, \(5\) kilogram vb.) ilişkilendirilebilir.
💡 Unutma: Nicelik, "ne kadar?" sorusunun cevabıdır ve sayılarla ifade edilebilir.
- Örnekler:
- Bu binanın yüksek katlarında oturuyorlar. (Yükseklik ölçülebilir.)
- Pazardan ağır bir poşetle döndü. (Ağırlık tartılabilir.)
- Okula gitmek için uzun bir yol yürüdük. (Yolun uzunluğu metre cinsinden ölçülebilir.)
📌 \(2\). Nitel Anlamlı Sözcükler
Kavramların nasıl olduğunu, niteliğini, yani ölçülemeyen ve sayılamayan özelliklerini gösteren sözcüklere nitel anlamlı sözcükler denir. Bu sözcükler genellikle özneldir ve ölçü aletleriyle ölçülemez.
💡 Unutma: Nitelik, "nasıl?" sorusunun cevabıdır ve özelliğe odaklanır.
- Örnekler:
- Bize çok sıcak davrandı. (Buradaki "sıcak" samimiyet anlamındadır, dereceyle ölçülemez; niteldir.)
- Yırtık defterini çöpe attı. (Defterin durumu niteliktir.)
- İyi bir insan olmak her şeyden önemlidir. (İyilik ölçülemez.)
⚠️ Nicel ve Nitel Anlam Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Nicel Anlam | Nitel Anlam |
|---|---|---|
| Ölçülebilirlik | Ölçülebilir, sayılabilir. | Ölçülemez, sayılamayan özellikler. |
| Soru Tipi | "Ne kadar?" sorusuna yanıt arar. | "Nasıl?" sorusuna yanıt arar. |
| Örnek Cümle | Odanın geniş bir balkonu var. (Metrekare olarak ölçülebilir.) | O, çok geniş bir insandır. (Genişlik burada rahatlık anlamındadır, ölçülemez.) |
📌 \(3\). Yansıma Sözcükler
Doğadaki cansız varlıkların, hayvanların, makinelerin veya insanların çıkardığı seslerin taklit edilmesiyle oluşan sözcüklere yansıma sözcükler denir. Yansıma sözcüklerin kökü mutlaka işitilebilir bir sese dayanmalıdır.
- Doğru Yansıma Örnekleri:
- Dereden akan suyun şırıl şırıl sesi huzur veriyordu.
- Rüzgardan kapı küt diye kapandı.
- Köpek sabaha kadar havladı. (Hav sesi yansımadır.)
⚠️ DİKKAT: "Ötmek", "kükremek", "parıldamak", "ışıltı" gibi sözcükler yansıma değildir! Çünkü kuşlar "öt" diye ses çıkarmaz, aslanlar "kükre" diye ses çıkarmaz. Işıltı ise işitsel değil, görsel bir durumdur.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Konuyu pekiştirmek için aşağıdaki \(2\) adet çözümlü soruyu dikkatlice inceleyelim:
Soru \(1\): Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük nicel anlamda kullanılmıştır?
A) Onunla tatlı bir sohbet ettik.
B) Bu derin kuyuya düşen topu çıkaramadık.
C) Kötü günleri geride bıraktık.
D) Bize karşı çok soğuk davrandı.
Çözüm: A seçeneğindeki "tatlı" (sohbet), C seçeneğindeki "kötü" (günler) ve D seçeneğindeki "soğuk" (davranış) ölçülemez, nitel anlamlıdır. Ancak B seçeneğindeki "derin" (kuyu) metre cinsinden ölçülebilir bir derinliği ifade ettiği için nicel anlamlıdır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru \(2\): Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yansıma sözcük kullanılmamıştır?
A) Gece boyunca rüzgarın uğultusu hiç kesilmedi.
B) Çaydanlıktaki su fokur fokur kaynıyordu.
C) Bahçedeki kuşlar neşeyle ötüşüyordu.
D) Balon büyük bir gürültüyle patladı.
Çözüm: A'da "uğultu" (uğ sesinden), B'de "fokur fokur" (fokur sesinden), D'de "patladı" (pat sesinden) yansımadır. C seçeneğindeki "ötüşüyordu" sözcüğü ise yansıma değildir, çünkü kuşların çıkardığı ses "öt" değildir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Nicel anlam; sözcüklerin sayılabilen, ölçülebilen, azalıp çoğalabilen özelliklerini gösteren anlamıdır.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük nicel anlamıyla kullanılmıştır?
B) Havuzun derin tarafında yüzmek tehlikelidir.
C) Onun hafif tavırları herkesi rahatsız etti.
D) Sınıf arkadaşlarıyla yakın bir dostluk kurmuştu.
Bazı sözcükler hem nicel hem de nitel anlamda kullanılabilir. Örneğin "geniş" sözcüğü "geniş bir salon" tamlamasında nicel, "geniş bir insan" tamlamasında ise nitel anlam taşır.
Buna göre "büyük" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde nicel anlamda kullanılmıştır?
B) Mahallemize büyük bir kütüphane binası yapılıyor.
C) Bu konuda onun da büyük hataları oldu.
D) Şair, edebiyat dünyasında büyük bir iz bıraktı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nicel anlamlı bir sözcük kullanılmıştır?
A) Annem, misafirlere çok lezzetli bir yemek hazırladı.B) Yeni aldığı kırmızı elbiseyi çok beğendim.
C) Okulun bahçesindeki yüksek ağaçlar rüzgarda sallanıyordu.
D) Dürüst insanların kıymetini her zaman bilmeliyiz.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, karşısında verilen anlam özelliğine (nicel/nitel) uygun değildir?
A) Bu ağır çantayı taşımakta zorlanıyorum. -> NicelB) Bize karşı oldukça soğuk bir tavır takındı. -> Nitel
C) Evin küçük odasını çalışma odası yaptık. -> Nicel
D) Onun ne kadar dar fikirli biri olduğunu anladım. -> Nicel
"Hafif" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde nicel anlamıyla kullanılmıştır?
A) Bugün üzerimde hafif bir kırgınlık var.B) Bu hafif poşeti sen de rahatça taşıyabilirsin.
C) Toplantıda çok hafif konulardan bahsettiler.
D) Onun bu hafif davranışları hiç hoşuma gitmiyor.
Varlıkların ölçülemeyen, sayılamayan, nasıl olduğunu ve özelliklerini belirten sözcüklere "nitel anlamlı sözcükler" denir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde nitel anlamlı bir sözcük kullanılmıştır?
B) Pazardan aldığımız ağır poşetleri taşımakta zorlandık.
C) Bize karşı gösterdiği sıcak davranışlar içimizi ısıttı.
D) Yeni taşındıkları ev oldukça geniş bir salona sahipti.
"Nicel anlamlı sözcükler ölçülebilen, sayılabilen özellikleri; nitel anlamlı sözcükler ise ölçülemeyen, sayılamayan özellikleri belirtir."
Bu açıklamaya göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük nitel anlamda kullanılmıştır?
B) Kitaplıktaki kalın romanı iki günde bitirdi.
C) Arkadaşının bu kötü davranışı onu derinden yaraladı.
D) Evin önündeki derin kuyudan su çekiyorlardı.
Bazı sözcükler temel anlamlarıyla nicel (ölçülebilir) özellik taşırken cümledeki kullanımına göre nitel (ölçülemeyen) anlam kazanabilir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu duruma uygun bir kullanım vardır?
B) Manavdan iki kilo hafif elma seçip tarttırdı.
C) Kuş tüyü yastık o kadar hafifti ki varlığı hissedilmiyordu.
D) Onun bu hafif tavırları toplum içinde hiç hoş karşılanmadı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nitel anlamlı bir sözcük kullanılmıştır?
A) Sınıfın en uzun boylu öğrencisi arka sırada oturuyordu.B) Annem bayram için çok lezzetli yemekler hazırlamıştı.
C) Evimiz okula sadece beş yüz metre uzaklıktadır.
D) Sırtındaki büyük çanta yürürken onu çok yoruyordu.
"Dar" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde "nitel" anlamda kullanılmıştır?
A) Bu dar sokaktan arabayla geçmek neredeyse imkansızdı.B) Üzerindeki dar gömlek hareket etmesini zorlaştırıyordu.
C) Onun gibi dar görüşlü insanlarla anlaşmak çok zordur.
D) Bahçenin dar bir köşesine küçük bir kulübe yaptılar.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/6677-8-sinif-lgs-nicel-anlamli-sozcukler-test-coz-rheo