8. Sınıf (Lgs) Özne ve Yüklem Bozukluğu Test Çöz

SORU 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

A) Sınav soruları çok basitti, hemen çözdüm.
B) Bu proje için çok emek harcandı ama yeterince başarılı olunamadı.
C) Sanatçı, eserlerinde toplumsal konulara değiniyor, bunları işliyordu.
D) Kimse onun bu söylediklerine inanmıyor, tamamen yalan olduğunu düşünüyordu.

Açıklama:

B seçeneğindeki 'Bu proje için çok emek harcandı ama yeterince başarılı olunamadı.' cümlesinde 'başarılı olunamadı' yükleminin bir öznesi yoktur. 'Emek harcandı' edilgen bir fiilken, 'başarılı olunamadı' da edilgen bir fiil olarak kullanılmıştır. Ancak 'başarılı olunamadı' yüklemi için bir özneye ihtiyaç vardır. Cümledeki ilk yargı 'çok emek harcandı' olduğu için 'emek' sözcüğü ilk yüklemin sözde öznesi gibi durmaktadır. Ancak 'başarılı olunamadı' yüklemi için 'proje' özne olamaz, 'proje başarılı olunamadı' anlamsızdır. Doğru kullanım 'Bu proje için çok emek harcandı ama proje yeterince başarılı olamadı.' ya da 'Bu proje için çok emek harcandı ama yeterince başarılı sonuç alınamadı.' şeklinde olmalıdır. Dolayısıyla 'özne eksikliği' vardır.

Bu Sınavı paylaş: WhatsApp Facebook X (Twitter)

8. Sınıf (Lgs) Türkçe: Özne-Yüklem Uyumsuzluğu Çalışma Notu

Özne-Yüklem Uyumsuzluğu Nedir? 🤔

8. Sınıf (Lgs) Türkçe dersinde sıkça karşılaşılan özne-yüklem uyumsuzluğu, cümlenin anlamını bozan önemli bir dil bilgisi hatasıdır. Özne ve yüklem arasında sayı, kişi veya olumluluk-olumsuzluk bakımından bir uyuşmazlık olduğunda bu hata ortaya çıkar. Unutmayın 8. Sınıf (Lgs) öğrencilerinin bu konuya dikkat etmesi gerekiyor!

Özne-Yüklem Uyumsuzluğu Çeşitleri:

Kişi Uyumsuzluğu: Özne ve yüklem aynı kişide olmalıdır. Örneğin, "Ben gelmelisin." yerine "Ben gelmeliyim." denmelidir.

Sayı Uyumsuzluğu: Tekil özne tekil yüklem, çoğul özne çoğul yüklem almalıdır. İstisnalar olabilir (örneğin, saygı anlamında tekil özne çoğul yüklem alabilir).

Olumluluk-Olumsuzluk Uyumsuzluğu: Genellikle "ne... ne", "hem... hem" gibi bağlaçlarla kurulan cümlelerde görülebilir.

Çözümlü Örnek Sorular:

Örnek Soru 1:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne-yüklem uyumsuzluğu vardır?

Ben yarın sinemaya gideceğim.
Öğrenciler derslerine çalıştılar.
Sen çok yaramazsın.
Ben ve kardeşim parka gidecekler.

Çözüm: D şıkkında uyumsuzluk vardır. "Ben ve kardeşim" çoğul bir özne olduğu için yüklemin de çoğul olması gerekirken, "gidecekler" yerine "gideceğiz" olmalıdır.

Örnek Soru 2:

"Ne annem ne babam beni dinlemiyor." cümlesindeki hata nedir ve nasıl düzeltilir?

Çözüm: Bu cümlede olumluluk-olumsuzluk uyumsuzluğu vardır. "Ne... ne" bağlacı olumsuzluk anlamı taşıdığı için yüklemin de olumsuz olması gerekirken olumludur. Cümle "Ne annem ne babam beni dinlemiyorlar." şeklinde düzeltilmelidir. 8. Sınıf (Lgs) sınavında bu tür sorulara dikkat!