Redif ve Kafiye: Şiirin Ahenk Unsurları
Kafiye (Uyak) Nedir?
Kafiye, şiirde dizelerin belli yerlerinde bulunan ve ses bakımından aynı olan ek veya kelimelerin tekrarıdır. Şiire ahenk ve müzikalite katar. Kafiye, kelimenin kökünden veya son kelimenin kökünden sonraki seslerin benzerliğine göre belirlenir.
Kafiye Çeşitleri
- Yarım Kafiye: Tek ünlü harf benzerliğiyle oluşan kafiyedir.
- Tam Kafiye: İki ses benzerliğiyle oluşan kafiyedir. (Tek ünlü + Tek ünsüz veya İki ünlü).
- Zengin Kafiye: Üç ve daha fazla ses benzerliğiyle oluşan kafiyedir.
- Cinaslı Kafiye: Yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları farklı kelimelerle oluşan kafiyedir.
Redif Nedir?
Redif, şiirde kafiyeden sonra gelen ve sesleri, harfleri ve anlamları tamamen aynı olan kelime veya eklerdir. Redifler, kafiyenin sağladığı ahengi pekiştirir.
Redif ve Kafiye İlişkisi
Bir şiirde redif varsa, rediften önceki ses benzerliği kafiyeyi oluşturur. Redifler, kafiyenin hemen ardından gelir ve şiirin sonunu bağlar.
Örneklerle Açıklama
Örnek 1:
“Gönül yüksek bir tepe,
Ulaşır göklere ipek,
Sanki bir dilek,
Ulaşır göklere ipek.”
Bu dörtlükte:
- “tepe” ve “ipek” kelimeleri tam kafiyedir. (e, p sesleri benzer.)
- “dilek” kelimesi de “ipek” ile tam kafiyedir. (e, k sesleri benzer.)
- Ancak bu örnekte redif yoktur.
Örnek 2:
“Ne yeşildir bu vadi,
Ne kadar canlı bu sevgi,
Ne güzeldir bu sevgi,
Ne canlıdır bu sevgi.”
Bu dörtlükte:
- “vadi” ve “canlı” kelimeleri tam kafiyedir. (a, i sesleri benzer.)
- “sevgi” kelimesi “vadi” ile yarım kafiyedir. (i sesi benzer.)
- “sevgi” kelimesi “canlı” ile tam kafiyedir. (a, i sesleri benzer.)
- Bu örnekte de redif bulunmamaktadır.
Redifli ve Kafiyeli Örnekler
“Aylar geçer, yıllar geçer,
Dostlar gider, düşman gider.”
- Kafiye: “geçer” ve “gider” kelimelerindeki “e” ve “r” sesleri kafiyedir (tam kafiye).
- Redif: “er” ekleri rediftir.
“Bir bakışınla aydınlandığım,
Bir dokunuşunla canlandığım.”
- Kafiye: “aydınlandı” ve “canlandı” kelimelerindeki “an” ve “ı” sesleri kafiyedir (zengin kafiye).
- Redif: “ndı” ekleri rediftir.
💡 Önemli Not: Redifler, kafiyenin bir parçası değildir; kafiyeden sonra gelen ek veya kelimelerdir. Kafiye, ses benzerliğidir.
Kafiye Şemaları
Şiirlerde kafiyelerin dizilişine göre farklı şemalar oluşur:
- Düz (Sarmal) Kafiye: a a a a
- Çapraz Kafiye: a b a b
- Sarmaşık Kafiye: a b b a
- Mani Tipi Kafiye: a a x a
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
“Bir âh ile nice cânlar ölür,
Nice âşıklar bu dertten güler.”
Yukarıdaki dizelerde:
- a) Hangi tür kafiye kullanılmıştır?
- b) Redif var mıdır? Varsa nedir?
Çözüm 1:
a) “ölür” ve “güler” kelimelerindeki “ü” ve “r” sesleri benzerdir. Bu durumda tam kafiye kullanılmıştır.
b) Kafiyeden sonra gelen “ür” ekleri sesleri, harfleri ve anlamları tamamen aynıdır. Bu nedenle “ür” ekleri rediftir.
Soru 2:
“Yüreğim burkulur,
Her sözün bir dokunur.”
Yukarıdaki dizelerde:
- a) Kafiye türünü ve unsurlarını belirtiniz.
- b) Redif olup olmadığını açıklayınız.
Çözüm 2:
a) “burkulur” ve “dokunur” kelimelerindeki “u”, “l”, “u”, “r” sesleri benzerdir. Bu durumda zengin kafiye kullanılmıştır. Kafiye unsurları: \(u, l, u, r\) sesleridir.
b) Kafiye unsurlarından sonra gelen “ur” ekleri, sesleri, harfleri ve anlamları tamamen aynıdır. Dolayısıyla “ur” ekleri rediftir.
🚀 Başarılar dileriz!
Aşağıdakilerden hangisi "redif"in doğru tanımıdır?
A) Dize sonlarında tekrarlanan, sadece ses benzerliğine dayanan sözcüklerdir.B) Dize sonlarında, aynı görev ve anlamda kullanılan ek, sözcük veya sözcük gruplarıdır.
C) Şiirde ölçü birimini oluşturan hece sayısıdır.
D) İki dize arasındaki anlam ilişkisini sağlayan unsurdur.
E) Dize sonlarında farklı anlamlarda kullanılan ancak sesleri aynı olan sözcüklerdir.
"Yine bahar geldi, güller açtı / Gönül yaram azdı, kanlar saçtı" dizelerinde redif ve kafiye aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Redif: "-tı", Kafiye: "aç"B) Redif: "açtı", Kafiye: "güller"
C) Redif: "geldi", Kafiye: "bahar"
D) Redif: "kanlar", Kafiye: "saçtı"
E) Redif: "güller", Kafiye: "yaram"
Aşağıdaki dizelerin hangisinde sadece redif kullanılmıştır, kafiye bulunmamaktadır?
A) "Gül dalında bülbül öter / Gönül yaram derinden çöker"B) "Karanlık bastı geceye / Yüreğimde bir heceye"
C) "Düştüm gurbet ellere / Hasret kaldım güllere"
D) "Yine bahar geldi, güller açtı / Gönül yaram azdı, kanlar saçtı"
E) "Bir an gelir, unutur insan / Bir an gelir, hatırlar insan"
Aşağıdaki dizelerin hangisinde sadece kafiye kullanılmıştır, redif bulunmamaktadır?
A) "Karanlık bastı gece / Yüreğimde bir hece"B) "Gül dalında bülbül öter / Gönül yaram derinden çöker"
C) "Düştüm gurbet ellere / Hasret kaldım güllere"
D) "Yine bahar geldi, güller açtı / Gönül yaram azdı, kanlar saçtı"
E) "Bir an gelir, unutur insan / Bir an gelir, hatırlar insan"
Redif ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Dize sonlarında kafiyeden sonra gelir.B) Aynı görevde ve aynı anlamda kullanılan ek, sözcük veya sözcük gruplarından oluşur.
C) Şiire ahenk ve musiki katar.
D) Sadece eklerden oluşabileceği gibi, tek bir sözcükten veya sözcük grubundan da oluşabilir.
E) Tamamen ses benzerliğine dayanır, görev ve anlam birliği şart değildir.
Aşağıdaki dizelerin hangisinde "ek halinde redif" kullanılmıştır?
A) Ne kadar uzak olsa da yerin / Gönlümde hep senin eserin.B) Gözlerimden yaşlar süzülür / İçimde hüzünler çözülür.
C) Yollar uzun, dönülmez bir yol / Aşkın ateşi içimde bir kor.
D) Bahar geldi, güller açtı / Bülbül sesi havaya saçtı.
E) Bir rüya gibiydi geçen zaman / Geriye dönmek artık yalan.
Aşağıdaki dizelerden hangisinde "sözcük halinde redif" bulunmaktadır?
A) Denizde dalgalar coşar / Gönlümde özlemler taşar.B) Yüreğimde sızı var / Gözümde yaşlar akar.
C) Gurbet elde bir hal geldi başıma / Ağlama gözlerim sen de gel yola.
D) Bu diyardan göçmek var / Gönlümde hep sen varsın var.
E) Bahar geldi, çiçekler açtı / Her yan mis kokular saçtı.
Redif ve kafiye ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Redif, dize sonlarında tekrarlanan aynı görev ve anlamdaki sesler veya sözcüklerdir.B) Kafiye, rediften sonra gelen ve sadece ses benzerliğine dayanan uyak çeşididir.
C) Redif, her zaman kafiyeden sonra gelir.
D) Kafiye, şiire ahenk katarken, redif de bu ahengi pekiştirir.
E) Bir dizede redif bulunması, o dizede mutlaka kafiye de bulunmasını gerektirmez.
"Yine bahar geldi, güller açtı / Bülbül sesi havaya saçtı." dizelerinde redif ve kafiye ilişkisi aşağıdakilerden hangisidir?
A) "açtı" ve "saçtı" kelimeleri arasında tam kafiye ve ek halinde redif vardır.B) "açtı" ve "saçtı" kelimeleri arasında zengin kafiye ve sözcük halinde redif vardır.
C) "açtı" ve "saçtı" kelimeleri arasında yarım kafiye ve ek halinde redif vardır.
D) Dizelerde sadece tam kafiye vardır, redif yoktur.
E) Dizelerde sadece ek halinde redif vardır, kafiye yoktur.
Aşağıdaki dizelerden hangisinde redif bulunmamaktadır?
A) Gönlümde bir hüzün var / Gözlerimde yaşlar akar.B) Yollar bitmez, uzundur / Ömrüm sensiz hüzündür.
C) Geldi geçti ömrüm bir su gibi / Gönlümde kaldı hep izi gibi.
D) Deniz üstünde martılar uçar / Gönlümde sevda rüzgarı eser.
E) Gurbet elde bir kuş öttü / Yüreğime hasret düştü.
Aşağıdaki dörtlükte redif ve kafiye türü hangisinde doğru verilmiştir? Ağlarım, gözyaşım sel olur Gönlüm bir garip gül olur Sensiz geçen her anım zulüm olur Bu dert beni deli eder, kul olur
A) Redif: "-ur", Kafiye: YarımB) Redif: "olur", Kafiye: Yarım
C) Redif: "olur", Kafiye: Tam
D) Redif: "-l", Kafiye: Zengin
E) Redif: "-ur", Kafiye: Tam
Şiirde dize sonlarında, görev ve anlam bakımından aynı olan ek, kelime veya kelime grubuna ne ad verilir?
A) KafiyeB) Vezin
C) Redif
D) Asonans
E) Aliterasyon
"Gönül gurbet ele gitme Yağmurda ıslanıp üşütme Sevdalı gönlümü incitme Beni bu hallere düşürtme" Yukarıdaki dörtlükte redif ve kafiye hangi seçenekte doğru gösterilmiştir?
A) Redif: "-me", Kafiye: "-it"B) Redif: "-tme", Kafiye: Yarım kafiye
C) Redif: "-me", Kafiye: Tam kafiye
D) Redif: "-itme", Kafiye: Yarım kafiye
E) Redif: "-me", Kafiye: "-t"
Redif ve kafiye ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Redif, kafiyeden sonra gelir.B) Kafiye, dize sonlarındaki ses benzerliğidir.
C) Redifler, görev ve anlam bakımından aynı olmalıdır.
D) Kafiye, şiire ahenk katan unsurlardan biridir.
E) Her şiirde hem redif hem de kafiye bulunmak zorundadır.
Aşağıdaki beyitte yer alan redif ve kafiye türü aşağıdakilerden hangisidir? "Yana yana kül oldum Sensizliğe yol buldum"
A) Redif: "-dum", Kafiye: YarımB) Redif: "-dum", Kafiye: Tam
C) Redif: "oldum", Kafiye: Zengin
D) Redif: "oldum", Kafiye: Tam
E) Redif: "-um", Kafiye: Yarım
Aşağıdaki dizelerin hangisinde redif yoktur?
A) Karlı dağlar aşarım, / Yol boyunca şaşarım.B) Akşam olur, güneş batar, / Herkes evine yatar.
C) Gönlümde bir hüzün var, / Yüzümde soluk pınar.
D) Gel gönlümle birleşelim, / Hasreti beraber silelim.
E) Gözlerimden yaş akar, / Yüreğim sana bakar.
"Yine bir gülnihal aldı bu gönlümü, Aldı bu gönlümü yaktı bu tenimi." Yukarıdaki dizelerde görülen kafiye türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yarım kafiyeB) Tam kafiye
C) Zengin kafiye
D) Cinaslı kafiye
E) Tunç kafiye
Aşağıdaki dizelerin hangisinde hem redif hem de tam kafiye bir arada kullanılmıştır?
A) Çıktım yüce dağlara, / Baktım ırak bağlara.B) Gözümde yaşlar döner, / Gönlümde ateş söner.
C) Bir rüya gibi geçti, / Ömrümün baharı esti.
D) Deniz üstünde martı, / Kalbimde derin sızı.
E) Her yer bembeyaz oldu, / Gönlüm huzurla doldu.
Aşağıdaki dizelerden hangisinde diğerlerinden farklı bir kafiye türü kullanılmıştır? (Redifler dikkate alınmayacaktır.)
A) Gönül gurbet ele varma, / Ya gelinir ya gelinmez.B) Bülbül konmuş gül dalına, / Yazık olur genç yaşına.
C) Dağlar duman oldu yine, / Ayrılık düştü gönlüme.
D) Yüce dağ başında kar, / Gönlümde bitmeyen yar.
E) Akşam olur güneş batar, / Kuşlar yuvaya yatar.
Aşağıdakilerden hangisi redif ve kafiye arasındaki temel farkı en doğru şekilde açıklamaktadır?
A) Redif, dize sonundaki ses benzerliğidir; kafiye ise anlamca aynı olan kelimelerdir.B) Redif, dize sonundaki anlam ve görevce aynı olan ek ya da kelimelerdir; kafiye ise farklı anlamlı kelimelerdeki ses benzerliğidir.
C) Redif, sadece eklerden oluşurken; kafiye sadece kelimelerden oluşur.
D) Redif, kafiyeden önce gelir; kafiye ise dize başlarında yer alır.
E) Redif, her zaman bir kelime grubudur; kafiye ise her zaman tek bir sestir.
"Gönlümde aşk var, gözümde yaş var." dizelerinde redif aşağıdakilerden hangisidir?
A) varB) yaş
C) aşk
D) -mde
E) gönlümde
"Rüzgar eser dallar sallanır / Gönlüm sana doğru yollanır." dizelerinde redif ve kafiye hangi seçenekte doğru verilmiştir?
A) Redif: -ır, Kafiye: -lanB) Redif: -anır, Kafiye: -ll
C) Redif: -lanır, Kafiye: -an
D) Redif: -ır, Kafiye: -an
E) Redif: -ır, Kafiye: -anır
Redif ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Şiirde dize sonlarında tekrar eden, aynı görev ve anlamdaki ekler veya kelimelerdir.B) Redif, kafiyeden sonra gelir.
C) Redif, her zaman tek bir kelimeden oluşmak zorunda değildir.
D) Redif, sadece eklerden oluşur, kelimelerden oluşamaz.
E) Şiire ahenk ve musiki katarak şiirin etkileyiciliğini artırır.
"Gurbet elde bir hal geldi başıma / Ağlama gözlerim, sen de ağlama." dizelerinde redif aşağıdakilerden hangisidir?
A) başımaB) -ma
C) ağlama
D) gözlerim
E) sen de
"Yine gönlüm hüzünlendi, gözlerim nemlendi / Bir başka aşkla kalbim mühürlendi." dizelerinde redif ve kafiye hangi seçenekte doğru verilmiştir?
A) Redif: -di, Kafiye: -lenB) Redif: -lendi, Kafiye: -n
C) Redif: -di, Kafiye: -en
D) Redif: -lendi, Kafiye: -hüzün
E) Redif: -di, Kafiye: -l
Redif ve kafiye ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Redif, dize sonlarında yazılışları, okunuşları ve anlamları aynı olan ek veya kelime tekrarlarıdır.B) Kafiye, dize sonlarındaki ses benzerliğidir ve rediften önce gelir.
C) Yarım kafiye tek ses benzerliğine dayanırken, tam kafiye iki ses benzerliği içerir.
D) Tunç kafiye, bir kelimenin, diğer bir kelimenin içinde tamamen yer almasıyla oluşan kafiye çeşididir.
E) Redif, sadece ek halinde bulunabilir, kelime halinde redif olmaz.
"Gönül gurbet ele varma, Ya gelinir ya gelinmez. Her güzele meyil verme, Ya sevilir ya sevilmez." Bu dizelerde yer alan redif ve kafiye aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
A) -mez'ler redif, -il'ler tam kafiyeB) -mez'ler redif, -in'ler yarım kafiye
C) -ilmez'ler redif, -in'ler tam kafiye
D) -ilmez'ler redif, -me'ler yarım kafiye
E) -mez'ler tam kafiye, -il'ler redif
Aşağıdaki kafiye çeşitlerinden hangisinin açıklaması yanlış verilmiştir?
A) Yarım Kafiye: Tek ses benzerliğine dayanan kafiye çeşididir.B) Tam Kafiye: İki ses benzerliğiyle oluşan kafiye çeşididir.
C) Zengin Kafiye: Üç veya daha fazla ses benzerliğine dayanan kafiye çeşididir.
D) Tunç Kafiye: Bir kelimenin, diğer bir kelimenin içinde tamamen yer almasıyla oluşan kafiye çeşididir.
E) Cinaslı Kafiye: Yazılışları farklı, anlamları aynı kelimelerle oluşturulan kafiye çeşididir.
Aşağıdaki dizelerin hangisinde sadece tam kafiye kullanılmıştır? (Redif bulunmamaktadır.)
A) Yollar uzak, gönlümde hüzün var / Sensiz geçen her anım hep azarB) Gözlerimden yaşlar akar / Gönlümdeki yara kanar
C) Bir rüya gibi geçti yıllar / Ardında bıraktığı acılar
D) Deniz üstünde martılar uçar / Gönlümden tüm dertler kaçar
E) Gönlümde bir sevda ateşi yanar / Her gece seni düşlerim, canım arar
"Ağlama sevdalı gözler, Aşk bir ateş gibi közler." Yukarıdaki dizelerde kullanılan redifin türü aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
A) Ek halinde redifB) Kelime halinde redif
C) Dize halinde redif
D) Redif kullanılmamıştır.
E) Hem ek hem kelime halinde redif
Aşağıdakilerden hangisi redifin en belirgin özelliğidir?
A) Ses benzerliğine dayalı olması ve genellikle farklı anlamlar taşıması.B) Dize sonlarındaki ses benzerliğinin sadece ünsüz harflerden oluşması.
C) Aynı görev ve anlamdaki ek veya kelimelerin dize sonlarında tekrar etmesi.
D) Bir sesin bir dizede birden fazla tekrar etmesiyle oluşması.
E) Dize ortalarında yer alan kelimelerin uyumuyla ortaya çıkması.
Aşağıdaki dizelerin hangisinde redif ve kafiye birlikte kullanılmıştır?
A) Çıktım yüce dağ başına / Yardan haber geldi banaB) Denizde bir kuş sesi / Uzar gider gecesi
C) Gönlümde açan güldür / Bülbül olup da öten dildir
D) Bahar gelince açar çiçekler / Her yer mis gibi kokar, ne güzeldir
E) Bir zamanlar ben de gezdim / Bu yollarda çokça sezdim
"Ağlarım çağlar gibi, Derdim var dağlar gibi, Gurbette ömrüm geçti, Boşa akmış seller gibi." Yukarıdaki dörtlükte yer alan redif aşağıdakilerden hangisidir?
A) -ler gibiB) -gibi
C) dağlar
D) çağlar
E) gibi
"Ey benim bahtı yârim, Gönlümün tahtı yârim, Seni bir an görmesem, İnan ki olmaz kârım." Yukarıdaki dörtlükte hangi kafiye türü kullanılmıştır?
A) Yarım KafiyeB) Tam Kafiye
C) Zengin Kafiye
D) Cinaslı Kafiye
E) Tunç Kafiye
Kafiye ve redif arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kafiye dize başında, redif dize sonunda bulunur.B) Kafiye ses benzerliğine, redif ise anlam benzerliğine dayanır.
C) Kafiye sadece ünsüz harflerden, redif ise sadece ünlü harflerden oluşur.
D) Kafiye farklı görev ve anlamdaki ses benzerliğidir; redif ise aynı görev ve anlamdaki ek veya kelime tekrarıdır.
E) Kafiye her zaman rediften sonra gelir, redif ise her zaman kafiyeden önce gelir.
Aşağıdaki dizelerin hangisinde "redif" kullanılmıştır?
A) Ne hasta bekler sabahı, / Ne taze ölüyü mezar.B) Kimi der ki anlı şanlı, / Kimi der ki deli kanlı.
C) Gönlümde açan güldün sen, / Ömrüme bahar oldun sen.
D) Bir rüzgâr eser uzağa, / Bir kuş uçar yuvaya.
E) Denizin engin koyları, / Aşkın derin acıları.
"Aşkın bu derin sırrına ermek için, Yıllarca yandım, kül oldum her gece ben." Yukarıdaki dizelerde altı çizili kelimeler arasındaki ses benzerliği için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Yalnızca redif vardır.B) Yalnızca kafiye vardır.
C) Hem redif hem kafiye vardır.
D) Ne redif ne kafiye vardır.
E) Tunç kafiye vardır.
Aşağıdaki dizelerin hangisinde "ek halinde redif" kullanılmıştır?
A) Karlı dağlar aşarım, / Yolun sonu taşarım.B) Bir nefeslik ömrümüz var, / Bu dünyada neyimiz var?
C) Gözlerin deniz gibi, / Bakışların inci gibi.
D) Yıllar geçti aradan, / İz kalmadı yaradan.
E) Gönlüm bir kuş misali, / Uçar durur havali.
Aşağıdakilerden hangisi redifin özelliklerinden biri değildir?
A) Dize sonlarında bulunur.B) Kafiyeden sonra gelir.
C) Ses, görev ve anlamca aynı olan ek veya kelime tekrarıdır.
D) Şiire ahenk katar.
E) Her zaman kelime halinde olmak zorundadır.
Aşağıdaki dörtlüğün hangi dizesinde redif bulunmamaktadır? (I) Gözlerimden yaşlar süzülür, (II) İçimden bir acı çözülür. (III) Yüreğimde hüzün birikmiş, (IV) Sanki dünya bana büzülür.
A) I. dizeB) II. dize
C) III. dize
D) IV. dize
E) I, II ve IV. dizelerde redif vardır.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/820-9-sinif-redif-ve-kafiye-test-coz-1771954327