6. Sınıf Türkçe - Söz Sanatları Konu Tekrarı
Sevgili 6. Sınıf öğrencileri! Bu notumuzda, Türkçe dersimizin en keyifli konularından biri olan Söz Sanatları'nı tekrar edeceğiz. Söz sanatları, dilimizi daha etkili, renkli ve anlamlı kılmamıza yardımcı olur. Hazırsanız, bu sanatsal yolculuğa başlayalım! 🚀
1. Benzetme (Teşbih)
Bir varlığın veya kavramın başka bir varlığın veya kavramın özelliklerinden yararlanılarak anlatılmasıdır. Dört temel ögesi vardır: benzeyen, kendisine benzetilen, benzetme yönü ve benzetme edatı.
- Benzeyen: Zayıf olan varlık.
- Kendisine Benzetilen: Güçlü olan varlık.
- Benzetme Yönü: İki varlık arasındaki ortak özellik.
- Benzetme Edatı: Gibi, kadar, sanki, misal gibi kelimeler.
📌 Örnek: Aslan gibi askerler savaşa gitti. (Askerler benzeyen, aslan kendisine benzetilen, gibi benzetme edatı)
2. Kişileştirme (Teşhis)
İnsan dışındaki canlı veya cansız varlıklara insana özgü özellikler yüklenmesidir.
💡 Örnek: Ağaçlar hüzünle dallarını sallıyordu. (Ağaçların üzülüp dallarını sallaması kişileştirmedir.)
3. Konuşturma (İntak)
İnsan dışındaki varlıkları konuşturma sanatıdır. Genellikle kişileştirme ile birlikte kullanılır.
✅ Örnek: Kaplumbağa, "Yavaş gidiyorsun!" dedi. (Kaplumbağanın konuşması intaktır.)
4. Karşıtlık (Tezat)
Anlamca birbirine zıt olan kavramların bir arada kullanılmasıdır.
📌 Örnek: Gündüzler uzun, geceler kısa sürdü. (Gündüz ve gece zıt kavramlardır.)
5. Abartma (Mübalağa)
Bir olayı, durumu veya kişiyi olduğundan daha büyük veya daha küçük göstermektir.
💡 Örnek: Dünyaları yıkmış gibi ağlıyordu. (Ağlamanın dünyaları yıkmasına benzetilmesi abartmadır.)
6. Deyim Aktarması (Mecaz-ı Mürsel)
Bir sözcüğün benzetme amacı güdülmeden başka bir sözcük yerine kullanılmasıdır.
- İç-dış ilişkisi: Bütün bir çay içtik. (Bardağı kasteder.)
- Parça-bütün ilişkisi: Dört duvar beni esir aldı. (Evini kasteder.)
- Yer-insan ilişkisi: Ankara, bu duruma sessiz kaldı. (Hükümeti kasteder.)
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişileştirme sanatı yapılmıştır?
A) Güneş, denizin üzerine altın rengi bir örtü sermişti. B) Rüzgar, pencereyi sertçe itiyordu. C) Çocuk, kelebeği elinden kaçırdı. D) Annemin sesi, bana huzur veriyordu.
Çözüm:Bu soruda kişileştirme sanatı aranmaktadır. Kişileştirme, insan dışındaki varlıklara insani özellikler yüklenmesidir. Şıklara baktığımızda;
- A) Güneşin altın rengi örtü sermesi bir benzetmedir.
- B) Rüzgarın pencereyi itmesi, insana özgü bir eylemdir ve kişileştirmedir.
- C) Kelebeği kaçırmak insani bir eylem olabilir ancak doğada da görülebilir.
- D) Annemin sesinin huzur vermesi duygusal bir durumdur.
Soru 2:
"Bir hilal uğruna ya Rab, ne güneşler batıyor!" dizisinde hangi söz sanatı kullanılmıştır?
Çözüm:Bu dizelerde, Çanakkale Savaşı'ndaki şehitlerimiz için "güneşler" benzetmesi yapılmıştır. Birçok kahramanımızın şehit olması, "güneşlerin batması" şeklinde ifade edilmiştir. Bu durum, bir olayı veya durumu olduğundan daha etkili ve büyük gösterme sanatı olan abartma (mübalağa) sanatıdır. Ayrıca, "hilal" (bayrak) uğruna şehit olan "güneşler" (askerler) arasında bir anlam ilişkisi kurulmuştur.
Cevap: Abartma (Mübalağa)
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "benzetme" sanatına yer verilmiştir?
A) Güneş, usulca battı dağların ardına.B) Kedinin gözleri, zümrüt gibi parlıyordu.
C) Rüzgar, şarkı söyleyerek geçti ağaçların arasından.
D) Bir lokmada koca bir tencere yemeği bitirdi.
"Ağaçlar, sonbaharın gelişini hüzünle karşıladı." cümlesindeki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
A) AbartmaB) Benzetme
C) Kişileştirme
D) Tezat
"Onu o kadar çok bekledim ki ağaç oldum yerimde." cümlesinde kullanılan söz sanatı nedir?
A) KonuşturmaB) Kişileştirme
C) Abartma
D) Karşıtlık
"Deniz, çarşaf gibi dümdüzdü." cümlesinde kullanılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
A) BenzetmeB) Kişileştirme
C) Abartma
D) Konuşturma [E] Tezat
"Rüzgar fısıldıyor, ağaçlar dans ediyordu." cümlesinde hangi söz sanatı kullanılmıştır?
A) BenzetmeB) Kişileştirme
C) Abartma
D) Konuşturma [E] Tezat
"O kadar açım ki bir fili bile yiyebilirim." cümlesinde hangi söz sanatı vardır?
A) BenzetmeB) Kişileştirme
C) Abartma
D) Konuşturma [E] Tezat
"Bir gün bir kuzu, 'Anneciğim, ne zaman büyüyeceğim?' diye sordu." cümlesinde kullanılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
A) BenzetmeB) Kişileştirme
C) Abartma
D) Konuşturma [E] Tezat
"Pamuk gibi bembeyaz bulutlar gökyüzünde süzülüyordu." cümlesindeki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
A) KişileştirmeB) Benzetme
C) Abartma
D) Konuşturma
"Rüzgar, fısıltılarla sırlarını ağaçlara anlatıyordu." cümlesinde hangi söz sanatı kullanılmıştır?
A) AbartmaB) Benzetme
C) Kişileştirme
D) Karşıtlık
"O kadar acıkmıştım ki bir oturuşta koca bir fırını yiyebilirdim." cümlesinde kullanılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
A) KonuşturmaB) Karşıtlık
C) Benzetme
D) Abartma
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde karşıtlık (tezat) sanatı kullanılmıştır?
A) Güneş, sapsarı bir top gibi gökyüzünde parlıyordu.B) Çalışkan arılar vızıldayarak çiçekten çiçeğe koşuyordu.
C) Gecenin karanlığı, gündüzün aydınlığını özlüyordu.
D) Minik kuş, sabahın erken saatlerinde tatlı tatlı şarkı söylüyordu.
"Deniz, martıların çığlıklarına kulak kesilmişti." cümlesinde aşağıdaki söz sanatlarından hangisi kullanılmıştır?
A) BenzetmeB) Kişileştirme
C) Abartma
D) Konuşturma
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "benzetme" sanatı vardır?
A) Minik kuş, ağacın dalında neşeyle şarkı söylüyordu.B) Güneş, kıpkırmızı bir top gibi dağların ardından batıyordu.
C) Bir damla gözyaşıyla bütün ev sular altında kaldı.
D) Rüzgar, fısıltılarla bize sırlarını anlatıyordu.
"Bir oturuşta koca bir tencere yemeği bitirdi." cümlesinde hangi söz sanatı kullanılmıştır?
A) BenzetmeB) Kişileştirme
C) Abartma
D) Konuşturma
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "konuşturma" sanatı kullanılmıştır?
A) Bulutlar, gökyüzünde pamuk yığınları gibi süzülüyordu.B) Yorgun yollar, sanki bize bir şeyler anlatmak istiyordu.
C) Çalışmaktan elleri nasır tutmuştu.
D) Toprak, "Beni koruyun, ben sizin geleceğinizim!" diye haykırdı.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/873-6-sinif-soz-sanatlari-test-coz-4346