Kesirler ve Çarpma İşlemi 🚀
Kesir Nedir?
Kesir, bir bütünün eş parçalara ayrılmasıyla elde edilen parçaları gösteren bir sayıdır. Pay, bütünün kaç parçaya ayrıldığını; payda ise bu parçalardan kaç tanesinin alındığını gösterir.
- Pay: Kesrin üst kısmındaki sayıdır.
- Payda: Kesrin alt kısmındaki sayıdır.
- Kesir Çizgisi: Payı ve paydayı ayıran çizgidir.
Kesirleri Karşılaştırma 📌
Kesirleri karşılaştırırken iki temel durum vardır:
- Paydalar Eşitse: Payı büyük olan kesir daha büyüktür. Örneğin, \(\frac{3}{5}\) ve \(\frac{4}{5}\) kesirlerinde, \(\frac{4}{5}\) daha büyüktür çünkü payı daha büyüktür.
- Paylar Eşitse: Paydası küçük olan kesir daha büyüktür. Örneğin, \(\frac{2}{3}\) ve \(\frac{2}{7}\) kesirlerinde, \(\frac{2}{3}\) daha büyüktür çünkü paydası daha küçüktür.
Kesirlerle Çarpma İşlemi 💡
Kesirleri çarpmak için paylar kendi arasında, paydalar kendi arasında çarpılır.
Örnek: \(\frac{a}{b} \times \frac{c}{d} = \frac{a \times c}{b \times d}\)
Tam Sayı ile Kesir Çarpma
Bir tam sayıyı kesirle çarpmak için tam sayıyı kesrin payı ile çarparız. Tam sayıyı paydası \(1\) olan bir kesir gibi düşünebiliriz.
Örnek: \(3 \times \frac{2}{5} = \frac{3}{1} \times \frac{2}{5} = \frac{3 \times 2}{1 \times 5} = \frac{6}{5}\)
Kesir ile Kesir Çarpma
İki kesri çarpmak için payları birbiriyle ve paydaları birbiriyle çarparız.
Örnek: \(\frac{1}{2} \times \frac{3}{4} = \frac{1 \times 3}{2 \times 4} = \frac{3}{8}\)
Sadeleştirme 🚀
Çarpma işleminden önce veya sonra pay ve payda arasında ortak bölen varsa sadeleştirme yapılabilir. Bu, işlemleri kolaylaştırır.
Örnek: \(\frac{2}{3} \times \frac{3}{4}\) işleminde, paydaki \(2\) ile paydadaki \(4\) sadeleşir (\(2\) ye bölünür) ve paydaki \(3\) ile paydadaki \(3\) sadeleşir (\(3\) e bölünür).
\(\frac{\cancel{2}^1}{\cancel{3}^1} \times \frac{\cancel{3}^1}{\cancel{4}^2} = \frac{1 \times 1}{1 \times 2} = \frac{1}{2}\)
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Ali, bir pastanın \(\frac{1}{4}\) 'ünü yedi. Ayşe ise pastanın kalanının \(\frac{1}{2}\) 'sini yedi. Pastanın tamamına göre Ayşe pastanın kaçta kaçını yemiştir?
Çözüm: Ali pastanın \(\frac{1}{4}\) 'ünü yediğine göre, pastanın \(1 - \frac{1}{4} = \frac{3}{4}\) 'ü kalmıştır. Ayşe kalan pastanın \(\frac{1}{2}\) 'sini yemiş: \(\frac{3}{4} \times \frac{1}{2} = \frac{3 \times 1}{4 \times 2} = \frac{3}{8}\). Yani Ayşe pastanın \(\frac{3}{8}\) 'ini yemiştir. ✅
Soru 2:
Bir çiftçi tarlasının önce \(\frac{2}{5}\) 'ini, sonra kalanının \(\frac{1}{3}\) 'ünü ekmiştir. Çiftçi tarlasının toplam kaçta kaçını ekmiştir?
Çözüm: Önce tarlanın \(\frac{2}{5}\) 'i ekilmiştir. Kalan kısım: \(1 - \frac{2}{5} = \frac{3}{5}\). Sonra kalanın \(\frac{1}{3}\) 'ü ekilmiş: \(\frac{3}{5} \times \frac{1}{3} = \frac{3 \times 1}{5 \times 3} = \frac{3}{15}\). Bu kesri sadeleştirelim: \(\frac{3}{15} = \frac{1}{5}\). Toplam ekilen kısım: İlk ekilen + ikinci ekilen \(=\) \(\frac{2}{5} + \frac{1}{5} = \frac{3}{5}\). Çiftçi tarlasının \(\frac{3}{5}\) 'ini ekmiştir. ✅
Aşağıdaki şekil \(8\) eş parçaya ayrılmıştır. Bu parçalardan \(3\) tanesi boyalıdır. Buna göre, şeklin boyalı kısmını gösteren kesir aşağıdakilerden hangisidir?
A) \(\frac{3}{5}\)B) \(\frac{5}{8}\)
C) \(\frac{3}{8}\)
D) \(\frac{8}{3}\) [E] \(\frac{1}{8}\)
Bir tarlanın \(\frac{2}{7}\) 'sine buğday, \(\frac{3}{7}\) 'sine ise arpa ekilmiştir. Tarlanın toplamda ne kadar ekili olduğunu gösteren kesir aşağıdakilerden hangisidir?
A) \(\frac{1}{7}\)B) \(\frac{5}{14}\)
C) \(\frac{6}{7}\)
D) \(\frac{5}{7}\) [E] \(\frac{1}{14}\)
Ayşe, \(60\) sayfalık bir hikaye kitabının önce \(\frac{1}{3}\) 'ini, sonra da kalan sayfaların \(\frac{1}{2}\) 'sini okumuştur. Ayşe toplamda kaç sayfa kitap okumuştur?
A) \(20\)B) \(30\)
C) \(40\)
D) \(50\) [E] \(60\)
\(345\) ile \(23\) sayılarının çarpımı kaçtır?
A) \(7935\)B) \(7885\)
C) \(7985\)
D) \(7905\)
Bir market, tanesi \(15\) TL olan defterlerden \(28\) tane satmıştır. Marketin defter satışından elde ettiği toplam gelir kaç TL'dir?
A) \(400\)B) \(420\)
C) \(450\)
D) \(480\)
Bir sinema salonunda \(12\) sıra ve her sırada \(24\) koltuk bulunmaktadır. Sinema salonu tam doluyken, bir gösterimde toplam kaç bilet satılmıştır?
A) \(268\)B) \(276\)
C) \(288\)
D) \(296\)
Aşağıdaki şekilde \(6\) eş parçaya ayrılmış bir bütünün boyalı kısmını gösteren kesir hangisidir? (Bu bütünün \(2\) parçası boyanmıştır.)
A) \(\frac{2}{4}\)B) \(\frac{6}{2}\)
C) \(\frac{2}{6}\)
D) \(\frac{4}{6}\)
Aşağıdaki kesirlerden hangisi \(\frac{1}{3}\) kesrine denktir?
A) \(\frac{2}{9}\)B) \(\frac{3}{6}\)
C) \(\frac{4}{12}\)
D) \(\frac{5}{10}\)
Bir manav, elindeki \(30\) kg elmanın \(\frac{2}{5}\) 'ini satmıştır. Manavın sattığı elma miktarı kaç kilogramdır?
A) \(6\)B) \(12\)
C) \(15\)
D) \(20\)
Bir çiftlikte \(24\) sıra halinde fidan dikilmiştir. Her sırada \(15\) fidan olduğuna göre, çiftlikte toplam kaç fidan vardır?
A) \(320\)B) \(340\)
C) \(360\)
D) \(380\)
Bir market, tanesi \(15\) TL olan defterlerden \(12\) düzine satın almıştır. Market defterler için toplam kaç TL ödemiştir? (\(1\) düzine \(=\) \(12\) adet)
A) \(1980\)B) \(2040\)
C) \(2160\)
D) \(2250\)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/895-5-sinif-kesirler-ve-carpma-test-coz-7j7v