Türkçe Dersine Hazırlık: 3. Sınıf Sınav Notları
📌 Eş Sesli Kelimeler (Sesteş Kelimeler)
Yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları farklı olan kelimelere eş sesli kelimeler denir. Bu kelimeler, cümledeki anlamına göre farklılık gösterir.
- Gül: 1. Çiçek adı (kırmızı gül) 2. Gülmek eylemi (Çocuklar gülüyor.)
- Yüz: 1. Vücudun bölümü (Ali'nin yüzü temiz.) 2. Sayı (Bu kitaptan yüz tane aldık.) 3. Bir şeyi çevirmek (Gemiyi yüzdürdüler.)
- Ata: 1. Dede (Dedeme ata deriz.) 2. Atılmak, göndermek (Mektubu posta kutusuna atalım.)
- Bin: 1. Sayı (\(1000\)) (Bir bin lira kazandı.) 2. Bir yere yerleşmek (Otobüse bindik.)
💡 Varlıkların Özellikleri
Varlıkları niteleyen sözcüklere ön ad (sıfat) denir. Varlıkların rengini, durumunu, biçimini, sayısını, yerini vb. bildiren kelimelerdir.
- Renk: Kırmızı araba, mavi gökyüzü, yeşil yaprak
- Durum: Yorgun adam, mutlu çocuk, kirli ayakkabı
- Biçim: Yuvarlak masa, kare pencere, uzun boy
- Sayı: Üç elma, beş kalem, on öğrenci
Örnek: Akıllı çocuk, hızlı tren, büyük ev
✅ Sesli ve Sessiz Harfler
Türk alfabesinde \(29\) harf bulunur. Bu harfler sesli (ünlü) ve sessiz (ünsüz) olmak üzere ikiye ayrılır.
- Sesli Harfler (Ünlüler): Tek başına söylenebilen, ağızdan çıkan havanın bir engele takılmadan çıktığı harflerdir. (a, e, i, ı, o, ö, u, ü)
- Sessiz Harfler (Ünsüzler): Tek başına söylenemeyen, ağızdan çıkan havanın bir engele takıldığı harflerdir. (b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z)
Unutmayın: Bir kelimedeki sesli harf sayısı, o kelimedeki hece sayısına eşittir.
💡 Bilgi: Sesli harfler kendi içinde kalın (a, ı, o, u) ve ince (e, i, ö, ü) olarak da ikiye ayrılır.
🚀 Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki kelimelerden hangisi hem bir sayı hem de bir eylemi ifade edebilir?
A) Kara
B) Al
C) Yüz
D) Çay
Çözüm 1:
Cevap: C
Açıklama: 'Yüz' kelimesi hem ' \(100\) ' sayısını ifade eder hem de bir şeyi suya bırakıp hareket ettirme (yüzmek) eylemini anlatır. 'Al' kelimesi hem renk hem de alma eylemidir, ancak soruda sayıyla birlikte eylem soruluyor.
Soru 2:
Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimelerin özelliklerini belirleyiniz.
1. Bahçedeki kırmızı çiçekler açtı.
2. Yaşlı adam yavaşça yürüyor.
Çözüm 2:
1. 'kırmızı' kelimesi bir ön addır (sıfat), çiçeğin rengini belirtir. 'çiçekler' ise bir varlıktır.
2. 'Yaşlı' kelimesi bir ön addır (sıfat), adamın durumunu belirtir. 'yavaşça' kelimesi ise bir zarftır (durum bildirir).
| Kavram | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Eş Sesli Kelime | Yazılışı ve okunuşu aynı, anlamı farklı kelimeler. | Yol (kara yolu) / Yol (gitmek) |
| Ön Ad (Sıfat) | Varlıkların özelliklerini belirten kelimeler. | Tatlı elma, Soğuk su |
| Sesli Harf | Tek başına söylenebilen harfler. | a, e, i, ı, o, ö, u, ü |
| Sessiz Harf | Tek başına söylenemeyen harfler. | b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z |
Aşağıdaki kelimelerden hangisi eş sesli bir kelimedir?
A) kitapB) okul
C) çay [D] kalem
"Gül" kelimesi hem bir çiçek adıdır hem de bir eylemi (gülmek) ifade eder. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "gül" kelimesi çiçek anlamında kullanılmıştır?
A) Çocuklar parkta neşeyle güldü.B) Annem bana kırmızı bir gül hediye etti.
C) O kadar komikti ki herkes güldü. [D] Sahnede komik bir şekilde güldü.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ben" kelimesi diğerlerinden farklı bir anlamda kullanılmıştır?
A) Benim adım Ayşe.B) Kolumda küçük bir ben var.
C) Ben bugün okula gitmedim. [D] Ben de sizinle gelmek istiyorum.
"Masadaki kırmızı elma çok lezzetliydi." cümlesinde varlığın özelliğini belirten kelime aşağıdakilerden hangisidir?
A) kırmızıB) elma
C) çok [D] lezzetliydi
Aşağıdaki kelimelerden hangisi bir varlığın özelliği değildir?
A) uzunB) sarı
C) hızlı [D] kalem
Aşağıdaki varlık-özellik eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
A) Buzdolabı - soğukB) Limon - ekşi
C) Pamuk - yumuşak [D] Taş - hızlı
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde sessiz harf sayısı, sesli harf sayısından fazladır?
A) ElmaB) Kitap
C) Araba [D] Uçak
"Öğretmen" kelimesinde kaç tane sesli (ünlü) harf vardır?
A) \(2\)B) \(3\)
C) \(4\) [D] \(5\)
Türk alfabesinde kaç tane sesli (ünlü) harf vardır?
A) \(7\)B) \(8\)
C) \(9\) [D] \(10\)
Aşağıdaki kelimelerden hangisi hem bir organımızın adı hem de bir sayıyı ifade eden "eş sesli" (sesteş) bir kelimedir?
A) elB) göz
C) kulak [D] burun
"Ağacın kalın dalına tırmandı." cümlesindeki altı çizili "dal" kelimesi ile aşağıdaki cümlelerin hangisinde farklı bir anlamda kullanılmıştır?
A) Çocuk, denize cesurca daldı.B) Kuşlar, ağacın dallarına kondu.
C) Rüzgar, kuru dalları yere düşürdü. [D] Maymun, daldan dala atladı.
Bir varlığın özellikleri şunlardır: * Genellikle sarı renktedir. * Uzun ve kıvrık bir şekli vardır. * Kabuğu soyularak yenir. * Tatlı bir tadı vardır. Yukarıda özellikleri verilen varlık aşağıdakilerden hangisidir?
A) ÇilekB) Muz
C) Kiraz [D] Portakal
Aşağıdaki özelliklerden hangisi bir nesnenin sadece gözlerimizle bakarak anlaşılamaz?
A) RengiB) Şekli
C) Boyutu [D] Kokusu
"Öğretmen" kelimesinde kaç tane sesli (ünlü) harf vardır?
A) \(2\)B) \(3\)
C) \(4\) [D] \(5\)
Aşağıdaki harflerden hangisi sesli (ünlü) bir harftir?
A) \(K\)B) \(M\)
C) \(O\) [D] \(S\)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/960-3-sinif-es-sesli-kelimeler-varliklarin-ozellikleri-ve-sesli-ve-sessiz-harfler-test-coz-ok8p