11. Sınıf Tarih 2. Dönem 1. Yazılı Senaryo 2

11. Sınıf Tarih Dersi Konu Özeti: Değişen Dünya Dengeleri Karşısında Osmanlı Siyaseti (1595-1774)

Bu dönemde Osmanlı Devleti, Avrupa'daki siyasi ve ekonomik gelişmelerin etkisiyle önemli değişimler yaşamıştır. Özellikle 17. yüzyıl, Osmanlı Devleti için hem iç sorunların hem de dış baskıların arttığı bir dönem olmuştur. Otuz Yıl Savaşları, Westphalia Antlaşması gibi olaylar Avrupa'da yeni bir güç dengesi oluştururken, Osmanlı Devleti bu değişime ayak uydurmakta zorlanmıştır.

İç Sorunlar: Merkezi otoritenin zayıflaması, tımar sisteminin bozulması, Celali İsyanları gibi iç sorunlar devletin gücünü önemli ölçüde sarsmıştır. Bu isyanlar, Anadolu'da büyük bir otorite boşluğuna ve sosyal huzursuzluğa yol açmıştır. Ayrıca, ekonomik sıkıntılar da artmış, enflasyon ve hayat pahalılığı halkı olumsuz etkilemiştir.

Dış Savaşlar ve Antlaşmalar: Osmanlı Devleti, bu dönemde Avusturya, Rusya, Lehistan, Venedik gibi devletlerle sürekli savaş halinde olmuştur. Zitvatorok Antlaşması, Vasvar Antlaşması, Karlofça Antlaşması, Pasarofça Antlaşması gibi antlaşmalar, Osmanlı Devleti'nin toprak kayıplarına ve itibarının zedelenmesine neden olmuştur. Özellikle Karlofça Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin duraklama döneminden gerileme dönemine girdiğinin önemli bir göstergesi olmuştur.

Diplomasi ve Denge Politikası: Osmanlı Devleti, artan dış baskılar karşısında denge politikası izlemeye başlamıştır. Bu politika, farklı devletler arasındaki çıkar çatışmalarından yararlanarak kendi varlığını korumayı amaçlamıştır. Ayrıca, Avrupa'daki gelişmeleri yakından takip etmek amacıyla Avrupa başkentlerinde geçici elçilikler açılmıştır.

Örnek Sorular

Soru 1:

Aşağıdakilerden hangisi, 17. yüzyılda Osmanlı Devleti'ni olumsuz etkileyen iç sorunlardan biri değildir?

• A) Celali İsyanları
• B) Tımar sisteminin bozulması
• C) Yeniçeri Ocağı'nın disiplinsizleşmesi
• D) Avrupa'da Rönesans'ın başlaması
• E) Merkezi otoritenin zayıflaması

Çözüm: Doğru cevap D seçeneğidir. Rönesans, Avrupa'da yaşanmış bir gelişme olup, Osmanlı Devleti'ni doğrudan etkileyen bir iç sorun değildir. Diğer seçenekler ise 17. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin yaşadığı iç sorunlardır.

Soru 2:

Karlofça Antlaşması ile Osmanlı Devleti, aşağıdaki bölgelerden hangisini kaybetmemiştir?

• A) Mora Yarımadası
• B) Podolya
• C) Dalmaçya Kıyıları
• D) Belgrad
• E) Tımışvar

Çözüm: Doğru cevap E seçeneğidir. Karlofça Antlaşması ile Osmanlı Devleti, Mora Yarımadası, Podolya, Dalmaçya Kıyıları ve Belgrad'ı kaybetmiştir. Tımışvar ise daha sonraki savaşlarda elden çıkmıştır.