11. Sınıf Edebiyat 1. Dönem 1. Yazılı Senaryo 5

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Konu Özeti: Tanzimat Edebiyatı (1. Dönem)

Tanzimat Edebiyatı, Türk edebiyatında Batılılaşma hareketinin başladığı, dolayısıyla modernleşmenin ilk adımlarının atıldığı bir dönemdir. 1860 yılında Şinasi ve Agâh Efendi'nin birlikte çıkardığı Tercüman-ı Ahvâl gazetesi, bu dönemin başlangıcı kabul edilir. Temel hedef, toplumu eğitmek ve bilinçlendirmek amacıyla edebiyatı bir araç olarak kullanmaktır.

Bu dönem sanatçıları, divan edebiyatının kalıplaşmış konularından ve ağır dilinden uzaklaşmaya çalışmışlardır. Ancak, dil konusunda tam anlamıyla başarılı olunamamış, sadeleşme çabaları kısmen sonuç vermiştir. Eserlerde, vatanseverlik, özgürlük, adalet, eşitlik gibi temalar ön plana çıkmıştır. Roman, hikaye, tiyatro gibi Batı edebiyatından alınan yeni türler, Türk edebiyatına kazandırılmıştır.

Başlıca sanatçılar: Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa, Ahmet Mithat Efendi, Şemsettin Sami. Bu dönemin sanatçıları, hem gazetecilik yapmışlar hem de çeşitli edebi eserler kaleme almışlardır. Eserlerinde genellikle toplumsal sorunlara değinmişler ve halkı bilinçlendirmeyi amaçlamışlardır.

Örnek Sorular

1. Soru: Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Edebiyatı'nın 1. dönem sanatçılarının özelliklerinden biri değildir?

   • A) Sanat toplum içindir anlayışını benimsemişlerdir.
   • B) Eserlerinde genellikle toplumsal sorunlara değinmişlerdir.
   • C) Divan edebiyatının nazım biçimlerini tamamen terk etmişlerdir.
   • D) Batı edebiyatından yeni türleri Türk edebiyatına kazandırmışlardır.
   • E) Gazetecilik faaliyetlerinde bulunmuşlardır.

   Çözüm: Doğru cevap C seçeneğidir. Tanzimat 1. Dönem sanatçıları, Divan edebiyatının nazım biçimlerini tamamen terk etmemişler, bazılarını kullanmaya devam etmişlerdir. Şarkı, gazel gibi nazım şekillerini kullanan sanatçılar olmuştur.

2. Soru: Aşağıdaki eserlerden hangisi Namık Kemal'e ait değildir?

   • A) Vatan Yahut Silistre
   • B) İntibah
   • C) Araba Sevdası
   • D) Zavallı Çocuk
   • E) Cezmi

   Çözüm: Doğru cevap C seçeneğidir. Araba Sevdası, Recaizade Mahmut Ekrem'e aittir. Diğer seçeneklerdeki eserler Namık Kemal'in eserleridir.

3. Soru: Tanzimat Edebiyatı'nın 1. dönem sanatçılarının dil anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   • A) Halkın anlayabileceği sade bir dil kullanmışlardır.
   • B) Arapça ve Farsça kelimelerden tamamen arınmış bir dil kullanmışlardır.
   • C) Divan edebiyatının ağır ve süslü dilini aynen devam ettirmişlerdir.
   • D) Dilde sadeleşme çabaları olmuş ancak tam anlamıyla başarılı olunamamıştır.
   • E) Sadece edebi eserlerde değil, bilimsel eserlerde de sade bir dil kullanmışlardır.

   Çözüm: Doğru cevap D seçeneğidir. Tanzimat 1. Dönem sanatçıları dilde sadeleşme isteğiyle hareket etmişler ancak dil konusunda tam olarak başarılı olamamışlardır. Eserlerinde hala Arapça ve Farsça kelimeler görülmektedir.