8. Sınıf Türkçe 1. Dönem 1. Yazılı Senaryo 5

Sınavlar
📭
Bu senaryo için henüz sınav eklenmemiştir.
📊 Senaryo Soru Dağılımı
Kazanım bilgisi bulunamadı.

8. Sınıf Türkçe Dersi LGS Konu Özeti ve Örnek Sorular

Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerinden türeyerek cümle içerisinde isim, sıfat veya zarf görevini üstlenen sözcüklerdir. Fiiller gibi çekimlenemezler, ancak fiil anlamını taşırlar. Üç temel fiilimsi türü bulunur:

  • İsim-Fiil (Ad-Eylem): -ma, -ış, -mak eklerini alarak isim gibi kullanılırlar. Örnek: "Okuma alışkanlığı önemlidir."
  • Sıfat-Fiil (Ortaç): -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş eklerini alarak sıfat gibi kullanılırlar. Örnek: "Koşan çocuklar çok enerjikti."
  • Zarf-Fiil (Ulaç/Bağ-Fiil): -ken, -alı, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -e…-e, -r…-maz eklerini alarak zarf gibi kullanılırlar. Örnek: "Eve gelir gelmez uyudu."

Fiilimsiler, cümledeki temel yargıyı (çekimli fiili) oluşturmazlar. Cümle içinde yan cümleler kurarak anlamı zenginleştirirler. Özellikle sıfat-fiiller, sıfat tamlaması oluşturarak isimleri nitelerler. Zarf-fiiller ise fiillerin veya fiilimsilerin anlamını zaman, durum, sebep vb. açılardan tamamlarlar.

Cümle Ögeleri

Cümle ögeleri, bir cümleyi oluşturan ve anlam bütünlüğünü sağlayan unsurlardır. Temel olarak iki ana gruba ayrılırlar: temel ögeler ve yardımcı ögeler.

  • Temel Ögeler:
    • Özne: Cümlede bildirilen işi yapan veya hakkında bilgi verilen varlıktır.
    • Yüklem: Cümlede bildirilen işi, durumu veya yargıyı ifade eden çekimli fiildir.
  • Yardımcı Ögeler:
    • Belirtili Nesne: Yüklemde belirtilen işten etkilenen ve "-i" hal eki alan nesnedir.
    • Belirtisiz Nesne: Yüklemde belirtilen işten etkilenen ve hal eki almayan nesnedir.
    • Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı): Yüklemin anlamını yer, yön, zaman, durum vb. açılardan tamamlayan ve "-e, -de, -den" hal eklerinden birini alan ögedir.
    • Zarf Tümleci: Yüklemin anlamını zaman, durum, sebep, miktar vb. açılardan tamamlayan ögedir.

Cümle ögelerini doğru bulmak için öncelikle yüklem tespit edilmeli, ardından diğer ögeler yükleme sorulan sorularla bulunmalıdır. Özne genellikle yüklemden önce bulunur, ancak cümle içindeki yerine göre değişiklik gösterebilir. Nesneler, yükleme "neyi" veya "kimi" soruları sorularak bulunur. Dolaylı tümleç, yükleme "nereye", "nerede", "nereden", "kime", "kimde", "kimden" soruları sorularak bulunur. Zarf tümleci ise yükleme "nasıl", "ne zaman", "neden", "ne kadar" soruları sorularak bulunur.

Örnek Sorular

Soru 1:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf-fiil farklı bir anlamda kullanılmıştır?

A) Kitabı okuyarak notlar aldı.

B) Eve gelince hemen uyudu.

C) Hava soğudukça montunu giydi.

D) Çalışma bitmeden dışarı çıkamazsın.

Çözüm: A, B, C ve D şıklarında zarf-fiiller zaman anlamında kullanılmıştır. Ancak, A şıkkında zarf-fiil durum anlamında kullanılmıştır. Dolayısıyla cevap A'dır.

Soru 2:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtili nesne kullanılmıştır?

A) Çocuk parkta oynuyor.

B) Öğretmen öğrencileri dinledi.

C) Annem yemek yaptı.

D) Kuşlar uçuyor.

Çözüm: Belirtili nesne "-i" hal ekini alır. B şıkkında "öğrencileri" kelimesi belirtili nesnedir. Dolayısıyla cevap B'dir.