8. Sınıf Türkçe 1. Dönem 2. Yazılı Senaryo 5

Sınavlar
📭
Bu senaryo için henüz sınav eklenmemiştir.
📊 Senaryo Soru Dağılımı
Kazanım bilgisi bulunamadı.

8. Sınıf Türkçe: Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiilimsiler (eylemsiler), fiil kök veya gövdelerinden türeyerek cümle içinde isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir. Fiiller gibi çekimlenemezler, ancak fiillerin taşıdığı anlamı bir isim, sıfat veya zarf gibi üstlenirler. Üç temel fiilimsi türü bulunur: isim-fiil (ad-eylem), sıfat-fiil (ortaç) ve zarf-fiil (ulaç).

İsim-Fiil (Ad-Eylem)

Fiil kök veya gövdelerine "-ma, -me, -mak, -mek, -ış, -iş, -uş, -üş" eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. Cümlede isim gibi kullanılırlar. Örneğin: "Gülmek güzeldir." (Gülmek kelimesi isim-fiildir ve özne görevindedir.)

Sıfat-Fiil (Ortaç)

Fiil kök veya gövdelerine "-an, -en, -ası, -esi, -maz, -mez, -ar, -er, -dık, -dik, -duk, -dük, -acak, -ecek, -mış, -miş, -muş, -müş" eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. Cümlede sıfat görevinde kullanılırlar. Örneğin: "Koşan at yoruldu." (Koşan kelimesi sıfat-fiildir ve at ismini nitelemektedir.)

Zarf-Fiil (Ulaç)

Fiil kök veya gövdelerine "-ken, -alı, -eli, -madan, -meden, -ınca, -ince, -ıp, -ip, -up, -üp, -arak, -erek, -dıkça, -dikçe, -casına, -cesine, -meksizin, -maksızın, -r…-maz, -r…-mez" eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. Cümlede zarf görevinde kullanılırlar ve fiilin nasıl, ne zaman, neden yapıldığını belirtirler. Örneğin: "Eve gülerek geldi." (Gülerek kelimesi zarf-fiildir ve gelme eyleminin nasıl yapıldığını belirtmektedir.)

Dikkat Edilmesi Gerekenler: "-ma, -me" eki olumsuzluk ekiyle karıştırılmamalıdır. Olumsuzluk eki fiilin anlamını olumsuz yaparken, isim-fiil eki fiili isimleştirir. Ayrıca, sıfat-fiil ekleriyle kurulan bazı kelimeler zamanla kalıplaşarak sıfat görevini kaybedip isimleşebilirler (Örneğin: Dolmuş, Yakacak).

Örnek Sorular

  1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil kullanılmıştır?

    • A) Kitap okumak beni dinlendiriyor.
    • B) Eve gelirken ekmek almayı unutma.
    • C) Çalışan demir pas tutmaz.
    • D) Sınavı kazanmak için çok çalışmalısın.

    Çözüm: C seçeneğinde "çalışan" kelimesi sıfat-fiildir ve "demir" ismini nitelemektedir. Diğer seçeneklerdeki fiilimsiler isim-fiildir.

  2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf-fiil farklı bir anlamda kullanılmıştır?

    • A) Güneş batınca kuşlar yuvalarına döndü. (Zaman)
    • B) Oraya giderek onu mutlu ettim. (Amaç)
    • C) Ağlaya ağlaya derdini anlattı. (Durum)
    • D) Koşa koşa yanıma geldi. (Durum)

    Çözüm: B seçeneğinde zarf-fiil (giderek) eylemin yapılma amacını belirtirken, diğer seçeneklerde eylemin yapılma zamanı veya durumu belirtilmektedir.

  3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi isim görevinde kullanılmıştır?

    • A) Eve dönünce seni arayacağım.
    • B) Yürüyüş yapmak sağlığa yararlıdır.
    • C) Tanıdık insanlar görmek beni sevindirdi.
    • D) Konuşan çocuklara kızdı.

    Çözüm: B seçeneğinde "yürüyüş" kelimesi isim-fiildir ve cümlenin öznesi olarak isim görevinde kullanılmıştır. Diğer seçeneklerdeki fiilimsiler zarf veya sıfat görevindedir.