12. Sınıf 4. Ünite: İki Savaş Arasındaki Dönemde Türkiye ve Dünya Testleri

🚀 12. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi dersimizin bu önemli ünitesinde, "İki Savaş Arası Dönem"in küresel çalkantılarını ve Türkiye'nin bu karmaşık süreçteki stratejik dış politika adımlarını derinlemesine inceliyoruz. Dünya genelindeki siyasi ve ekonomik dönüşümleri, yükselen totaliter rejimleri ve Türkiye'nin uluslararası barışı koruma çabalarını keşfetmeye hazır olun! 🌍

📌 12. Sınıf 4. Ünite: İki Savaş Arasındaki Dönemde Türkiye ve Dünya

💡 Dünyadaki Siyasi ve Ekonomik Gelişmeler (1918-1939)

1929 Dünya Ekonomik Krizi (Büyük Buhran)

Amerika Birleşik Devletleri'nde başlayan ve tüm dünyayı etkisi altına alan büyük ekonomik bunalımdır. Kara Perşembe olarak bilinen New York Borsası'ndaki ani düşüşle tetiklenmiştir. Bu kriz, ülkeler arasında korumacılık politikalarının artmasına, işsizliğin yaygınlaşmasına ve siyasi istikrarsızlığa yol açmıştır.

Totaliter Rejimlerin Yükselişi

• Faşizm (İtalya): Benito Mussolini liderliğindeki bu ideoloji, aşırı milliyetçilik, devlete mutlak bağlılık ve otoriter yönetim anlayışını esas alır.
• Nazizm (Almanya): Adolf Hitler ve Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi tarafından savunulan bu ideoloji, ırkçı (özellikle anti-semitik), yayılmacı ve totaliter özellikler taşır.
• Komünizm (SSCB): Joseph Stalin döneminde uygulanan komünizm, tek partili, merkeziyetçi ve ekonomik olarak devletçi bir yapıya sahipti.

📌 Unutma! Bu rejimlerin ortak özelliği, birey haklarını kısıtlamaları, muhalif sesleri susturmaları ve yayılmacı dış politika izlemeleridir.

Uluslararası Barışı Koruma Çabaları ve Başarısızlıkları

I. Dünya Savaşı sonrası kurulan Milletler Cemiyeti (Cemiyet-i Akvam), uluslararası barışı ve güvenliği sağlamayı amaçlamıştır. Ancak büyük devletlerin kendi çıkarlarını ön planda tutması ve etkili yaptırım gücünün olmaması nedeniyle başarılı olamamıştır.

• Locarno Antlaşmaları (1925): Almanya'nın batı sınırlarını tanıyan, ancak doğu sınırları hakkında kesin hüküm içermeyen anlaşmalardır.
• Briand-Kellogg Paktı (1928): Savaşın ulusal politikanın bir aracı olarak reddedilmesini öngören, ancak yaptırım gücü olmayan bir barış paktıdır.

🇹🇷 Türkiye'nin İki Savaş Arası Dönem Dış Politikası

Atatürk döneminde Türkiye, "Yurtta Barış, Dünyada Barış" ilkesi doğrultusunda, bağımsızlığını koruyarak bölgesel ve uluslararası barışa katkıda bulunmayı hedeflemiştir. Misak-ı Millî hedeflerine ulaşılırken, mevcut sınırlara saygı gösterilmiş, yayılmacı politikalar izlenmemiştir.

Bölgesel İşbirlikleri ve Uluslararası Anlaşmalar

Türkiye, komşularıyla iyi ilişkiler kurarak olası saldırılara karşı güvenlik sağlamaya çalışmıştır.

✅ Türkiye bu dönemde, diplomatik yollarla sorunlarını çözme ve uluslararası arenada saygın bir konum edinme gayreti içinde olmuştur. Milletler Cemiyeti'ne üye olması (1932) da bu çabaların bir göstergesidir.

✍️ Çözümlü Örnek Sorular

Soru 1:

İki Savaş Arasındaki Dönem'de ortaya çıkan ve Almanya'da yayılmacı, ırkçı politikaları benimseyen totaliter rejim aşağıdakilerden hangisidir?

A) Faşizm
B) Komünizm
C) Nazizm
D) Demokrasi
E) Liberalizm

1. Adım 1: Soruyu Anlama. Soru, İki Savaş Arası Dönem'de Almanya'da görülen "yayılmacı" ve "ırkçı" özelliklere sahip "totaliter rejim"i sormaktadır.
2. Adım 2: Seçenekleri Değerlendirme.
   • A) Faşizm: İtalya'da ortaya çıkmıştır.
   • B) Komünizm: Sovyetler Birliği'nde etkili olmuştur.
   • C) Nazizm: Almanya'da Adolf Hitler liderliğinde ortaya çıkmış, yayılmacı ve ırkçı (özellikle anti-semitik) politikalar benimsemiştir.
   • D) Demokrasi ve E) Liberalizm: Bunlar totaliter rejimler değil, farklı yönetim ve ideolojik sistemlerdir.
3. Adım 3: Doğru Cevabı Belirleme. Almanya'da bahsedilen özelliklere sahip rejim Nazizm'dir.

Cevap: C) Nazizm

Soru 2:

Türkiye'nin İki Savaş Arası Dönem'deki dış politikasının temel amacı ve bu amaca ulaşmak için gerçekleştirdiği bölgesel işbirliği antlaşmalarından biri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

A) Yayılmacı bir politika izlemek ve Anadolu'daki tüm sınırları genişletmek - Sevr Antlaşması
B) Bağımsızlığını koruyarak bölgesel ve uluslararası barışa katkıda bulunmak - Balkan Antantı
C) Dünya ticaretine yön vermek - Briand-Kellogg Paktı
D) Sömürgecilik faaliyetlerinde bulunmak - Locarno Antlaşmaları
E) Komşu ülkelerle sürekli gerginlik yaşamak - Montrö Boğazlar Sözleşmesi

1. Adım 1: Soruyu Anlama. Soru iki bölümden oluşmaktadır: Türkiye'nin dış politikasının "temel amacı" ve bu amaca uygun "bölgesel işbirliği antlaşmalarından biri".
2. Adım 2: Türkiye'nin Dış Politika Amacını Belirleme. Atatürk dönemi Türk dış politikası "Yurtta Barış, Dünyada Barış" ilkesiyle hareket etmiş, bağımsızlığı koruma ve barışa katkıda bulunmayı amaçlamıştır. Yayılmacı veya sömürgeci bir politika izlememiştir.
3. Adım 3: Seçenekleri Değerlendirme.
   • A) Türkiye yayılmacı politika izlememiştir. Sevr Antlaşması ise Türkiye'nin kabul etmediği bir dayatmadır.
   • B) "Bağımsızlığını koruyarak bölgesel ve uluslararası barışa katkıda bulunmak" Türkiye'nin temel amacıdır. Balkan Antantı ise bölgesel güvenliği sağlama amacıyla yapılmış bir işbirliği antlaşmasıdır. Bu seçenek, her iki kısmı da doğru yansıtmaktadır.
   • C) Türkiye'nin amacı dünya ticaretine yön vermek değildi. Briand-Kellogg Paktı da Türkiye'nin bölgesel işbirliği antlaşmalarından biri değildir.
   • D) Türkiye sömürgecilik faaliyetinde bulunmamıştır. Locarno Antlaşmaları da Almanya merkezli bir paktır.
   • E) Türkiye komşu ülkelerle iyi ilişkiler kurmayı hedeflemiştir. Montrö Boğazlar Sözleşmesi ise bir gerginlik sonucu değil, Boğazlar üzerindeki egemenliğin yeniden kazanılmasıdır.
4. Adım 4: Doğru Cevabı Belirleme. Türkiye'nin amacı ve buna uygun bölgesel işbirliği B seçeneğinde doğru verilmiştir.

Cevap: B) Bağımsızlığını koruyarak bölgesel ve uluslararası barışa katkıda bulunmak - Balkan Antantı