12. Sınıf: İki Savaş Arası Türkiye Kazanım Değerlendirme Testleri

Açıklayacağımız dönem, Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası arenada kendi yerini sağlamlaştırdığı, içerde ise köklü değişimlerin yaşandığı kritik bir evredir. 🚀 İki Savaş Arası Türkiye, genç Cumhuriyet'in bağımsızlık ve çağdaşlaşma ideallerini gerçeğe dönüştürme mücadelesini yansıtır. Bu süreçte hem iç politikada devrimler gerçekleştirildi hem de dış politikada barışçı bir tutum sergilendi. 🌍

İki Savaş Arası Türkiye (1918-1939): Genç Cumhuriyet'in Yükselişi

📌 İç Politikada Değişim ve Gelişimler

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla birlikte, Mustafa Kemal Atatürk liderliğinde inkılaplar hız kesmeden devam etti. Bu dönemde; siyasi, hukuki, sosyal, eğitim ve kültürel alanlarda köklü değişiklikler yapılarak modern bir ulus devletin temelleri atıldı.

Laiklik ve Eğitim Reformları

• Tevhid-i Tedrisat Kanunu (1924): Eğitimde birliği sağladı.
• Harf İnkılabı (1928): Latin harflerine geçişle okuma-yazma oranını artırma hedefi.
• Millet Mektepleri: Yeni alfabeyi yaygınlaştırma çabası.

💡 Unutma: İki savaş arası dönemde Türkiye'de tek partili rejim hâkimdi. Çok partili hayata geçiş denemeleri (Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Serbest Cumhuriyet Fırkası) başarısızlıkla sonuçlansa da demokrasi arayışı sürdü.

🌍 Dış Politikada Barış ve Bağımsızlık

Türkiye, Misak-ı Millî hedeflerine ulaşmak ve uluslararası alanda saygın bir yer edinmek için barışçı bir dış politika izledi. Bu dönemde; komşularla iyi ilişkiler kurma, bölgesel paktlara katılma ve dünya barışına katkıda bulunma öncelikler arasındaydı.

Önemli Dış Politika Gelişmeleri

• Musul Sorunu: İngiltere ile çözüm arayışları ve 1926 Ankara Antlaşması ile nihai çözüme kavuşması.
• Boğazlar Sorunu: Lozan'da tam egemenliğin sağlanamaması üzerine Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936) ile tam egemenliğin kazanılması.
• Hatay Sorunu: Fransa ile diplomatik mücadeleler ve 1939'da Hatay'ın Türkiye'ye katılması.

📌 Önemli: Türkiye, Balkan Antantı (1934) ve Sadabat Paktı (1937) gibi bölgesel güvenlik örgütlenmelerine katılarak doğu ve batı sınırlarının güvenliğini sağlamaya çalışmıştır.

💰 Ekonomi ve Toplum Yapısı

Kurtuluş Savaşı sonrası büyük bir yıkım yaşayan Türkiye ekonomisi, bu dönemde yeniden inşa edilmeye çalışıldı. İlk yıllarda liberal ekonomi politikaları uygulansa da 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın etkisiyle devletçilik ilkesi benimsendi.

Ekonomik Politikalar

İki savaş arası dönemde Türkiye'nin ekonomik tercihleri şu şekildedir:

Dönem	Uygulanan Politika	Özellikleri
1923-1929	Liberal Ekonomi	Özel sektörün teşviki, bankacılık sistemi kuruluşları (İş Bankası).
1929-1938	Devletçilik	Devletin ekonomide öncü rol üstlenmesi, Sümerbank, Etibank gibi kuruluşlar. Birinci ve İkinci Sanayi Planları.

Bu dönemde toplum yapısında da kadın hakları, kıyafet devrimi gibi önemli modernleşme adımları atıldı.

---

✍️ Çözümlü Örnek Sorular

Soru 1:

Aşağıdakilerden hangisi, İki Savaş Arası Dönem'de Türkiye'nin dış politikadaki önceliklerinden biri değildir?

• A) Bölgesel barışı koruyucu paktlara katılmak
• B) Misak-ı Millî hedeflerine uygun çözümler üretmek
• C) Lozan Antlaşması'ndan kalan sorunları çözmek
• D) Sürekli olarak saldırgan bir dış politika izlemek
• E) Bağımsızlık ve egemenlik haklarını pekiştirmek

Çözüm 1:

1. İki Savaş Arası Dönem'de Türkiye, genç ve yeni kurulmuş bir devlet olarak uluslararası alanda saygınlığını artırmayı ve barışı korumayı hedeflemiştir.
2. Bu bağlamda, Balkan Antantı ve Sadabat Paktı gibi bölgesel barış antlaşmalarına katılım (A şıkkı), Misak-ı Millî hedeflerine ulaşma (Hatay'ın anavatana katılması gibi) (B şıkkı), Lozan Antlaşması'ndan kalan sorunları (Boğazlar, Musul) çözme (C şıkkı) ve bağımsızlığını pekiştirme (E şıkkı) temel önceliklerdir.
3. Ancak, Türkiye bu dönemde sürekli olarak saldırgan bir dış politika izlememiş, aksine barışçı ve dengeci bir politika gütmüştür.

✅ Doğru Cevap: D

Soru 2:

1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın Türkiye ekonomisi üzerindeki etkileri göz önüne alındığında, Türkiye'nin bu buhrana karşı aldığı önlemler arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır?

• A) Tamamen serbest piyasa ekonomisine dönüş
• B) Özel sektörün tüm faaliyetlerinin sonlandırılması
• C) Devletçilik ilkesinin benimsenerek ekonomik müdahalenin artırılması
• D) Tarım sektörüne yönelik tüm desteklerin kaldırılması
• E) Dış ticarette liberalleşme politikalarının hızlandırılması

Çözüm 2:

1. 1929 Dünya Ekonomik Buhranı, dünya genelinde büyük bir ekonomik krize yol açmış ve Türkiye'yi de derinden etkilemiştir.
2. Buhran öncesinde liberal ekonomi politikalarını deneyen Türkiye, bu krizin etkisiyle dış ticarette korumacı önlemler almış ve iç piyasayı güçlendirme yoluna gitmiştir.
3. Özel sektörün yetersiz kalması ve dışa bağımlılığı azaltma ihtiyacı, devletin ekonomide daha aktif rol almasını gerektirmiştir. Bu durum, devletçilik ilkesinin benimsenmesine ve ekonomik müdahalelerin artırılmasına neden olmuştur.
4. Sümerbank, Etibank gibi devlet kurumları bu dönemde kurulmuş, Birinci ve İkinci Sanayi Planları uygulanmıştır.

✅ Doğru Cevap: C