7. Sınıf: Yeniden Kullanım ve Sosyal Sorumluluk Kazanım Değerlendirme Testleri
F.7.4.5.5: Yeniden kullanılabilecek eşyalarını, ihtiyacı olanlara iletmeye yönelik proje geliştirir.
Kazanım Testleri
🚀 Dünyamızı daha yaşanabilir kılmak için üzerimize düşen görevleri biliyor musunuz? 🌎 7. Sınıf Fen Bilimleri dersinde öğreneceğimiz yeniden kullanım ve sosyal sorumluluk kavramları, atıkları azaltmaktan, topluma ve çevreye faydalı bireyler olmaya kadar uzanan geniş bir yelpazeyi kapsar. Gelin, bu önemli konuları birlikte keşfedelim! 💡
📌 Yeniden Kullanım Nedir?
Yeniden kullanım (Reuse), bir ürünün ömrü dolduktan sonra, herhangi bir işleme tabi tutulmadan veya küçük değişikliklerle orijinal amacına uygun ya da farklı bir amaçla tekrar kullanılmasıdır. Bu yaklaşım, kaynakların daha verimli kullanılmasını sağlar ve çöp miktarını azaltır.
Unutma! Yeniden kullanım, bir atığın doğrudan tekrar değerlendirilmesidir; geri dönüşümden farklıdır.
Yeniden Kullanıma Örnekler
- Eski giysilerin tamir edilerek veya kesilerek temizlik bezi olarak kullanılması.
- Boş cam kavanozların baharatlık, kalemlik veya saklama kabı olarak değerlendirilmesi.
- Kullanılmış lastiklerin bahçe salıncağı veya saksı yapımında kullanılması.
- Eski mobilyaların restore edilerek tekrar kullanılması.
✅ Yeniden Kullanımın Faydaları
- Doğal kaynakların korunmasına yardımcı olur.
- Enerji tüketimini azaltır (yeni ürün üretimi ve geri dönüşüm süreçlerine göre).
- Çöp depolama alanlarının yükünü hafifletir.
- Ekonomik tasarruf sağlar.
- Çevre kirliliğinin azalmasına katkıda bulunur.
📌 Sosyal Sorumluluk ve Çevre
Sosyal sorumluluk, bireylerin veya kurumların toplumun genel refahını ve çevrenin korunmasını gözeterek hareket etme yükümlülüğüdür. Özellikle çevre konusunda, her bireyin gezegenimizin geleceği için sorumluluk alması büyük önem taşır.
Tanım: Sosyal sorumluluk, bireylerin ve toplumun ortak iyiliği için çevreye duyarlı ve etik davranışlar sergilemesidir.
Çevresel Sosyal Sorumluluk Örnekleri
- Enerji ve su tasarrufu yapmak.
- Toplu taşıma veya bisiklet kullanmak.
- Alışverişlerde bez çanta tercih etmek.
- Çevre temizliği kampanyalarına katılmak.
- Yeniden kullanım ve geri dönüşüm alışkanlıkları edinmek.
💡 Yeniden Kullanım ile Geri Dönüşüm Arasındaki Fark
Bu iki kavram sıklıkla karıştırılsa da temel farkları vardır:
| Özellik | Yeniden Kullanım (Reuse) | Geri Dönüşüm (Recycle) |
|---|---|---|
| Tanım | Ürünü olduğu gibi veya küçük değişikliklerle tekrar kullanma. | Ürünü hammaddeye dönüştürüp yeni bir ürün yapma. |
| Enerji Tüketimi | Çok düşük (işleme gerek yok). | Orta (toplama, ayrıştırma, işleme enerjisi). |
| Ürünün Değişimi | Yok veya minimal. | Tamamen değişir. |
| Örnek | Boş kavanozu kalemlik yapma. | Kâğıtları kâğıt hamuruna dönüştürüp yeni kâğıt yapma. |
Bu farkı şu şekilde özetleyebiliriz: Azalt ($A$), Yeniden Kullan ($YK$), Geri Dönüştür ($GD$). Sürdürülebilirlik için öncelik sırası: $A > YK > GD$.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Ayşe, evdeki eski bir kot pantolonunu keserek kendine şık bir çanta yapmıştır. Cem ise kullanmadığı pet şişeleri biriktirerek geri dönüşüm kutusuna atmıştır. Buna göre Ayşe ve Cem'in yaptıkları eylemler hangi çevresel yaklaşımlara örnektir?
Çözüm 1:
- Ayşe'nin Eylemi: Ayşe, eski kot pantolonunu keserek bir çanta yapmıştır. Bu eylemde, ürün (kot pantolon) herhangi bir endüstriyel işleme tabi tutulmadan, sadece fiziksel bir değişiklikle (kesme) yeni bir amaçla (çanta) kullanılmıştır. Bu durum, yeniden kullanıma (reuse) örnektir.
- Cem'in Eylemi: Cem, kullanmadığı pet şişeleri geri dönüşüm kutusuna atmıştır. Geri dönüşüm kutusuna atılan malzemeler, toplanır, işlenir ve hammaddeye dönüştürülerek yeni ürünlerin yapımında kullanılır. Bu durum, geri dönüşüme (recycle) örnektir.
- Sonuç: Ayşe yeniden kullanım yaparken, Cem geri dönüşüm yapmıştır. Her iki eylem de çevre için olumlu katkılardır.
✅ Doğru cevap: Ayşe: Yeniden Kullanım, Cem: Geri Dönüşüm.
Soru 2:
Aşağıdakilerden hangisi bir bireyin çevresel sosyal sorumluluk kapsamında yapacağı davranışlardan biri değildir?
A) Alışverişlerde plastik poşet yerine bez çanta kullanmak.
B) Kullanılmış pilleri doğaya atmak yerine toplama noktalarına bırakmak.
C) Gereksiz yanan lambaları açık bırakarak enerji tüketimini artırmak.
D) Eskimiş elektronik aletleri tamir ettirerek kullanmaya devam etmek.
Çözüm 2:
- A Seçeneği: Alışverişlerde bez çanta kullanmak, plastik atık miktarını azaltır ve çevreye olumlu katkı sağlar. Bu bir sosyal sorumluluktur.
- B Seçeneği: Kullanılmış pilleri toplama noktalarına bırakmak, içerdiği zararlı kimyasalların doğaya karışmasını engeller. Bu da bir sosyal sorumluluktur.
- C Seçeneği: Gereksiz yanan lambaları açık bırakmak, enerji israfına yol açar ve doğal kaynakların daha hızlı tükenmesine neden olur. Bu, çevresel sosyal sorumluluğa aykırı bir davranıştır.
- D Seçeneği: Eskimiş elektronik aletleri tamir ettirerek kullanmaya devam etmek, e-atık oluşumunu azaltır ve kaynak verimliliğini artırır. Bu da yeniden kullanıma dayalı bir sosyal sorumluluktur.
- Sonuç: C seçeneği, çevresel sosyal sorumluluk kapsamında yapılacak davranışlardan biri değildir; aksine sorumluluğa aykırıdır.
✅ Doğru cevap: C)