Türk milletinin millî birlik, beraberlik ve dayanışmasının bir örneği olarak Tekalif-i Millîye Emirleri doğrultusunda yapılan uygulamaları analiz eder.

İTA.8.3.5.

8. Sınıf: Sakarya ve Büyük Taarruz

Sakarya Meydan Savaşı’nın kazanılmasında ve Büyük Taarruz’un başarılı olmasında Mustafa Kemal’in rolüne ilişkin çıkarımlarda bulunur.

İTA.8.3.6.

8. Sınıf: Lozan Barış Antlaşması

Lozan Antlaşması’nın sağladığı kazanımları analiz eder.

İTA.8.3.7.

8. Sınıf: Sanat ve Edebiyatta Milli Mücadele

Millî Mücadele Dönemi’nin siyasi, sosyal ve kültürel olaylarının sanat ve edebiyat ürünlerine yansımalarına kanıtlar gösterir.

Millî Bir Destan: Ya İstiklal Ya Ölüm! Kısa Konu Özeti

Bu ünite, Türk milletinin vatanını düşman işgalinden kurtarmak ve tam bağımsızlığını sağlamak amacıyla verdiği Kurtuluş Savaşı'nın son ve en kritik dönemlerini ele almaktadır. Mustafa Kemal Paşa'nın liderliğinde, "Ya İstiklal Ya Ölüm!" parolasıyla yürütülen bu mücadele, tarihimizin en şanlı sayfalarından birini oluşturur. Ünite, özellikle Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasıyla başlayan dönemi, Başkomutanlık Meydan Muharebesi (Büyük Taarruz) ile elde edilen kesin askeri zaferi ve bu zaferlerin ardından gelen diplomatik başarıları kapsamaktadır. Türk ordusunun fedakârlığı ve milletiyle bütünleşmesi sayesinde elde edilen bu başarılar, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasının temelini atmıştır. Bu süreçte, işgal güçlerinin Anadolu'dan tamamen çıkarılması sağlanmış, kapitülasyonlar gibi bağımsızlığı kısıtlayıcı unsurlar ortadan kaldırılmış ve yeni Türk devletinin uluslararası alandaki varlığı resmen tanınmıştır. Milli mücadelenin bu son evresi, Türk milletinin azim ve kararlılığının bir destanı niteliğindedir ve Türk yurdunun ilelebet bağımsız kalacağının göstergesidir. Bu dönem, askeri stratejiden diplomatik mücadeleye kadar birçok önemli olayı içermektedir.

Çözümlü Örnekler

Soru 1: Mustafa Kemal Paşa'nın, "Hatt-ı müdafaa yoktur, sath-ı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanıyla sulanmadıkça terk olunamaz." emrini verdiği ve Türk Kurtuluş Savaşı'nın dönüm noktalarından biri olan savaş aşağıdakilerden hangisidir?

A) I. İnönü Meydan Muharebesi
B) II. İnönü Meydan Muharebesi
C) Sakarya Meydan Muharebesi
D) Büyük Taarruz (Başkomutanlık Meydan Muharebesi)

Çözüm 1: Mustafa Kemal Paşa'nın bu tarihi emri, Yunan ordusunun Ankara'ya ilerleyişini durdurmak amacıyla yapılan Sakarya Meydan Muharebesi sırasında verilmiştir. Bu emir, Türk ordusunun topyekûn savunma anlayışını benimsemesi gerektiğini vurgulamış ve savaşın gidişatını değiştirerek Türk zaferiyle sonuçlanmasında önemli rol oynamıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Soru 2: Türk Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhasını sona erdiren, Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar'ın savaş yapılmadan kurtarılmasını sağlayan ve Lozan Barış Konferansı'na zemin hazırlayan diplomatik belge aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kars Antlaşması
B) Ankara Antlaşması
C) Mudanya Ateşkes Antlaşması
D) Moskova Antlaşması

Çözüm 2: Büyük Taarruz'un kazanılmasının ardından İtilaf Devletleri ile Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti arasında imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması, Türk Kurtuluş Savaşı'nın sıcak çatışma dönemini sona erdirmiştir. Bu antlaşma, Türk ordusunun askeri başarısını diplomatik bir zafere dönüştürmüş ve Lozan Barış Antlaşması sürecini başlatmıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Soru 3: Lozan Barış Antlaşması'nda Türkiye'nin bağımsızlığını ve egemenliğini sağlamlaştıran pek çok madde yer almıştır. Aşağıdakilerden hangisi Lozan'da çözüme kavuşturulan veya Türkiye'nin lehine olan konulardan biri değildir?

A) Kapitülasyonların kaldırılması
B) Boğazların tam Türk egemenliğine bırakılması
C) Yabancı okullar sorununun Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına tabi olması
D) Osmanlı dış borçlarının yeniden düzenlenmesi

Çözüm 3: Lozan Barış Antlaşması ile kapitülasyonlar kaldırılmış, yabancı okullar sorunu Türkiye'nin egemenlik hakları çerçevesinde çözülmüş ve Osmanlı borçları yeniden yapılandırılmıştır. Ancak Boğazlar konusu, antlaşma ile bir uluslararası komisyonun yönetimine bırakılmış ve çevresinde asker bulundurulmaması kararlaştırılmıştır. Boğazlar'ın tam egemenliğimiz altına alınması ancak 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile mümkün olmuştur. Doğru cevap B seçeneğidir.