9. Sınıf: Sıvıların kaynama sıcaklığı Kazanım Değerlendirme Testleri
KİM.9.2.10: Sıvıların kaynama sıcaklığını etkileyen faktörleri belirlemeye yönelik kanıt kullanabilme
a) Kaynama sıcaklığını etkileyen faktörleri belirlemeye yönelik ölçütler (moleküller arası etkileşim türü, açık hava basıncı) belirler.
b) Gözlem veya hazır veri setinden seçtiği verileri değişkenler arası ilişkileri belirleyecek şekilde düzenler.
c) İddialarını kanıtlara dayalı açıklar.
ç) Açıklamalarını desteklemek için bilimsel bilgiyi kullanır.
Kazanım Testleri
9. Sınıf Kimya: Sıvıların Kaynama Sıcaklığı (Konu Özeti)
Kaynama, bir sıvının her noktasında buhar kabarcıklarının oluştuğu hâl değişimidir. Kaynama, sıvının buhar basıncının dış basınca (açık hava basıncı) eşit olduğu sıcaklıkta gerçekleşir. Bu sıcaklığa kaynama sıcaklığı denir. Kaynama sırasında sıvının sıcaklığı sabit kalır; verilen ısı, tanecikler arasındaki çekim kuvvetlerini yenmek için harcanır.
Kaynama Sıcaklığını Etkileyen Faktörler
- Dış basınç: Dış basınç arttıkça kaynama sıcaklığı artar; dış basınç azaldıkça kaynama sıcaklığı düşer. Yüksek rakımlı yerlerde su daha düşük sıcaklıkta kaynar.
- Sıvının cinsi (moleküller arası çekim): Moleküller arası çekim kuvveti (hidrojen bağı, dipol-dipol, London) arttıkça kaynama sıcaklığı artar. Örneğin suyun kaynama sıcaklığı etanolden genellikle daha yüksektir.
- Saflık ve çözelti oluşumu: Saf sıvıların kaynama noktası belirgindir. Uçucu olmayan bir çözünen eklendiğinde (tuzlu su gibi) kaynama sıcaklığı yükselir.
Kaynama ile Buharlaşma Arasındaki Fark
- Buharlaşma her sıcaklıkta ve yalnızca yüzeyde olur.
- Kaynama belirli bir sıcaklıkta ve sıvının her yerinde gerçekleşir.
Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1
Aynı kapta bulunan saf su, deniz seviyesinden yüksek bir dağda ısıtılıyor. Deniz seviyesine göre kaynama sıcaklığı nasıl değişir?
Çözüm: Dağda dış basınç daha küçüktür. Kaynama, buhar basıncı dış basınca eşit olunca gerçekleştiğinden, dış basınç azaldıkça sıvı daha düşük sıcaklıkta kaynar. Kaynama sıcaklığı düşer.
Soru 2
Saf suya bir miktar sofra tuzu (uçucu olmayan çözünen) ekleniyor. Kaynama sıcaklığı için ne söylenir?
Çözüm: Uçucu olmayan çözünen, çözeltinin buhar basıncını düşürür. Dış basınca eşitlenebilmesi için daha yüksek sıcaklık gerekir. Kaynama sıcaklığı artar.
Soru 3
Bir sıvının buhar basıncı 1 atm dış basınca 78 °C’de eşitleniyor. Bu sıvının normal kaynama sıcaklığı kaç °C’dir?
Çözüm: Normal kaynama sıcaklığı, buhar basıncının 1 atm’ye eşit olduğu sıcaklıktır. Verilen bilgiye göre eşitlik 78 °C’de sağlanmaktadır. Normal kaynama sıcaklığı 78 °C’dir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi kaynama sıcaklığını artırır?
- A) Dış basıncın azalması
- B) Rakımın artması
- C) Dış basıncın artması
- D) Deniz seviyesinden yukarı çıkılması
Çözüm: Dış basınç arttıkça kaynama sıcaklığı artar. Diğer seçenekler dış basıncı azaltır. Doğru cevap: C