9. Sınıf: Sıvıların viskozitesi Kazanım Değerlendirme Testleri
KİM.9.2.11: Sıvıların viskozitesini etkileyen faktörlere ilişkin bilimsel gözlem yapabilme
a) Sıvıların viskozitesine ilişkin niteliklerin farkını ortaya koyar.
b) Nitelikler ile viskozite arasındaki ilişkiyi tespit etmek üzere veriler toplayarak kaydeder.
c) Benzer verilerden hareketle keşfettiği örüntüleri açıklar.
Kazanım Testleri
9. Sınıf Kimya: Sıvıların Viskozitesi (Konu Özeti)
Viskozite, sıvıların akmaya karşı gösterdiği iç dirençtir. Bir sıvının viskozitesi büyükse akışkanlığı az, yani akması zordur; viskozitesi küçükse daha kolay akar. Örneğin balın viskozitesi suya göre daha büyüktür. Viskozite, sıvı tanecikleri arasındaki çekim kuvvetleri ve taneciklerin hareket kabiliyeti ile ilişkilidir.
Viskoziteyi Etkileyen Faktörler
- Sıcaklık: Sıcaklık arttıkça sıvı taneciklerinin kinetik enerjisi artar, aralarındaki etkileşimlerin akışa karşı direnci azalır. Bu nedenle sıvıların viskozitesi sıcaklık arttıkça azalır.
- Moleküller arası çekim: Hidrojen bağı gibi güçlü etkileşimler viskoziteyi artırır. Bu yüzden gliserol gibi maddelerin viskozitesi yüksektir.
- Molekül büyüklüğü ve şekli: Büyük ve uzun zincirli moleküller birbirine daha fazla takılabildiği için viskozite genellikle artar.
Akışkanlık, viskozitenin tersidir. Viskozite azaldıkça akışkanlık artar. Günlük yaşamda motor yağlarının “ince” veya “kalın” olarak tanımlanması viskozite ile ilgilidir.
Çözümlü Örnek Sorular
Örnek 1
Soru: Aynı koşullarda su ve bal karşılaştırıldığında hangisinin viskozitesi daha büyüktür? Sonucu günlük yaşam gözlemiyle açıklayınız.
Çözüm: Bal daha yavaş akar ve akmaya karşı daha fazla direnç gösterir. Bu nedenle balın viskozitesi sudan daha büyüktür. Su kolay aktığı için viskozitesi küçüktür.
Örnek 2
Soru: Bir sıvı 20°C’den 60°C’ye ısıtılıyor. Viskozitesi nasıl değişir? Gerekçesiyle yazınız.
Çözüm: Sıcaklık artınca taneciklerin kinetik enerjisi artar ve sıvı daha kolay akar. Bu nedenle viskozite azalır, akışkanlık artar.
Örnek 3
Soru: A ve B sıvılarından A’nın tanecikleri arasında hidrojen bağı, B’nin tanecikleri arasında zayıf etkileşimler vardır. Aynı sıcaklıkta hangisinin viskozitesi daha büyük olur?
Çözüm: Hidrojen bağı daha güçlü çekim oluşturur, sıvının akışa direncini artırır. Bu nedenle A sıvısının viskozitesi B’den daha büyüktür.
Örnek 4
Soru: “Viskozitesi azalan bir sıvının akışkanlığı artar.” ifadesi doğru mudur?
Çözüm: Akışkanlık, viskozitenin ters kavramıdır. Viskozite azaldıkça akmaya karşı direnç azalır. Bu nedenle ifade doğrudur.