9. Sınıf: Moleküllerin Lewis nokta yapısı Kazanım Değerlendirme Testleri

KİM.9.2.4: Moleküllerin Lewis nokta yapısına ilişkin çıkarımda bulunabilme
a) Moleküllerin Lewis nokta yapısına ilişkin varsayımda bulunur.
b) Lewis nokta yapısını kullanarak moleküllerin yapısına ilişkin örüntüler oluşturur.
c) Oluşturduğu örüntüleri kullanarak farklı moleküllerin yapılarını karşılaştırır.
ç) Lewis nokta yapısının oluşturulmasına ilişkin önermeler sunar.
d) Önermelerini farklı moleküllerin Lewis nokta yapılarını kullanarak değerlendirir.

Kazanım Testleri

TEST

9. Sınıf Moleküllerin Lewis nokta yapısı Test 1
TEST

9. Sınıf Moleküllerin Lewis nokta yapısı Test 2
TEST

9. Sınıf Moleküllerin Lewis nokta yapısı Test 3
TEST

9. Sınıf Moleküllerin Lewis nokta yapısı Test 4

9. Sınıf Kimya: Moleküllerin Lewis Nokta Yapısı (Konu Özeti)

Lewis nokta yapısı, atomların değerlik elektronlarını ve molekül/iyon oluşurken elektronların nasıl paylaşıldığını gösteren bir gösterim yöntemidir. Bu yöntemde atom sembolünün etrafına değerlik elektronları nokta (•) şeklinde yerleştirilir. Kimyasal bağ oluşurken atomlar genellikle oktet kuralına (H ve He için dublet kuralına) uymaya çalışır. Kovalent bağ, iki atomun ortaklaşa elektron çifti kullanmasıyla oluşur. Bir tekli bağ 1 ortak elektron çifti, çift bağ 2 ortak elektron çifti, üçlü bağ 3 ortak elektron çifti içerir.

Lewis yapısı çiziminde temel adımlar:

  • Toplam değerlik elektron sayısını bul (iyon ise yük kadar ekle/çıkar).
  • Merkez atomu seç (genellikle en az elektronegatif olan; H merkez olmaz).
  • Atomları tekli bağlarla bağla; her bağ 2 elektron içerir.
  • Kalan elektronları önce uç atomların, sonra merkezin yalnız çiftlerini tamamlayacak şekilde yerleştir.
  • Merkez atom oktet olmuyorsa tekli bağları çift/üçlü bağ yaparak düzenle.

Örnek 1: H2O Lewis Yapısı

1) Değerlik elektronları: H(1)×2 = 2, O(6) = 6 → toplam 8 elektron.

2) Merkez atom: O.

3) İki H ile iki tekli bağ: 2 bağ ×2 = 4 elektron kullanılır.

4) Kalan elektron: 8 − 4 = 4 elektron → O üzerine 2 yalnız çift (4 nokta) yerleşir.

Sonuç: H–O–H, O üzerinde 2 yalnız elektron çifti bulunur.

Örnek 2: CO2 Lewis Yapısı

1) Değerlik elektronları: C(4) + O(6)×2 = 4 + 12 = 16.

2) Merkez atom: C.

3) O–C–O şeklinde iki tekli bağ kurulur: 2 bağ = 4 elektron.

4) Kalan: 16 − 4 = 12 elektron. Önce O’ların okteti tamamlanır (her O’ya 6’şar elektron) → 12 elektron biter, C okteti tamamlanmamış kalır.

5) C’nin okteti için her bir O’dan birer yalnız çift bağa dönüştürülür → iki tarafta çift bağ oluşur.

Sonuç: O=C=O, her O üzerinde 2 yalnız çift bulunur.

Örnek 3: NH3 Lewis Yapısı

1) Değerlik elektronları: N(5) + H(1)×3 = 5 + 3 = 8.

2) Merkez atom: N.

3) Üç N–H tekli bağı: 3×2 = 6 elektron.

4) Kalan: 8 − 6 = 2 elektron → N üzerinde 1 yalnız çift.

Sonuç: N üç tekli bağ yapar ve 1 yalnız çift taşır.

Örnek 4: O2 Lewis Yapısı

1) Değerlik elektronları: O(6)×2 = 12.

2) O–O tekli bağ: 2 elektron kullanılır, kalan 10.

3) Oktetleri tamamlamak için her O’ya elektron yerleştirilir; tekli bağ yetersiz kalır.

4) Bir yalnız çift bağa dönüştürülür → çift bağ oluşur.

Sonuç: O=O, her O üzerinde 2 yalnız çift bulunur.