9. Sınıf: Moleküllerin polar ve apolar olarak sınıflandırılması Kazanım Değerlendirme Testleri

KİM.9.2.5: Molekülleri polar ya da apolar olarak sınıflandırabilme
a) Bağ yapan ametal atomlarının çekirdekleri ve ortak kullanılan elektronlar arasındaki elektrostatik etkileşim sürecine ilişkin gözlem temelinde önermeler oluşturur.
b) Gözleme dayalı olan ve olmayan önermeleri karşılaştırır.
c) Ametal atomları arasındaki etkileşim sürecine ilişkin tahminlerini temellendirmek için gözlem verilerinden sonuç çıkarır.
ç) Ametal atomları arasındaki etkileşimler ile ilgili gözlemlenmemiş durumlara ilişkin tahminde bulunur.
d) Tahminlerinin geçerliliğini sorgular.

Kazanım Testleri

TEST

9. Sınıf Moleküllerin polar ve apolar olarak sınıflandırılması Test 1

TEST

9. Sınıf Moleküllerin polar ve apolar olarak sınıflandırılması Test 2

TEST

9. Sınıf Moleküllerin polar ve apolar olarak sınıflandırılması Test 3

TEST

9. Sınıf Moleküllerin polar ve apolar olarak sınıflandırılması Test 4

9. Sınıf Kimya: Moleküllerin Polar ve Apolar Olarak Sınıflandırılması

Konu Özeti

Moleküller, yapılarındaki bağların polarlığı ve molekülün geometrik şekli dikkate alınarak polar veya apolar olarak sınıflandırılır. Bir kimyasal bağda atomlar arasındaki elektronegatiflik farkı varsa elektronlar eşit paylaşılmaz ve bağ polar kovalent olabilir. Elektronegatiflik farkı çok küçükse bağ genellikle apolar kovalent kabul edilir. Ancak bir molekülde polar bağların bulunması, her zaman molekülün polar olduğu anlamına gelmez; molekülün şekline göre bağ dipollerinin birbirini götürmesi mümkündür.

Polar molekül: Molekülde net dipol moment (yük dağılımı) vardır; dipoller tam olarak birbirini sıfırlamaz. Genellikle asimetrik yapı gösterir (ör. H₂O, NH₃, HCl).

Apolar molekül: Ya bağlar apolardır ya da polar bağlar simetrik dizildiği için net dipol moment sıfırdır (ör. O₂, N₂, CO₂, CH₄).

1. Adım: Moleküldeki bağlar polar mı? (elektronegatiflik farkına bakılır)
2. Adım: Molekül geometrisi simetrik mi? (dipoller birbirini götürür mü?)
3. Sonuç: Net dipol varsa polar, yoksa apolar molekül denir.

Örnek Çözümlü Sorular

Soru 1

Soru: HCl, H₂, CO₂ moleküllerini polar/apolar olarak sınıflandırınız.

Çözüm:

HCl: Farklı atomlar arasında elektronegatiflik farkı vardır, bağ polardır. Molekül iki atomlu ve dipol sıfırlanamaz. Polar.
H₂: Aynı atomlar bağ yapar, elektronegatiflik farkı yoktur. Apolar.
CO₂: C=O bağları polardır; ancak molekül doğrusal ve simetriktir (O=C=O). Dipoller zıt yönlü ve eşit olduğundan net dipol sıfırdır. Apolar.

Soru 2

Soru: H₂O ve CH₄ moleküllerinin polar/apolar olma nedenlerini yazınız.

Çözüm:

H₂O: O–H bağları polardır. Molekül kırık (V) geometrilidir, dipoller birbirini götürmez. Net dipol vardır. Polar.
CH₄: C–H bağları çok az polar kabul edilebilir; molekül tetrahedral ve simetriktir. Dipoller simetrik dağıldığı için net dipol sıfırdır. Apolar.

Soru 3

Soru: NH₃, BF₃, CCl₄ moleküllerini polar/apolar olarak belirleyiniz.

Çözüm:

NH₃: N–H bağları polardır. Molekül üçgen piramidal yapıdadır, dipoller sıfırlanmaz. Polar.
BF₃: B–F bağları polardır; ancak molekül trigonal düzlemsel ve simetriktir. Dipoller birbirini götürür. Apolar.
CCl₄: C–Cl bağları polardır; ancak tetrahedral simetri nedeniyle net dipol sıfırdır. Apolar.