8. Sınıf: Kareköklü Çarpma ve Bölme Kazanım Değerlendirme Testleri
M.8.1.3.4.: Kareköklü ifadelerde çarpma ve bölme işlemlerini yapar.
Kazanım Testleri
🚀 8. Sınıf Kareköklü sayılar, matematiğin temel konularından biridir! Özellikle kareköklü ifadelerde çarpma ve bölme işlemleri, ileriki sınıflar için sağlam bir zemin oluşturur. Bu konuda ustalaşmak, cebirsel ifadelerden geometriye kadar birçok alanda size avantaj sağlayacaktır. Haydi, kareköklü sayıların gizemli dünyasına birlikte dalalım ve bu işlemleri adım adım öğrenelim! 💡
Kareköklü İfadelerde Çarpma İşlemi
📌 Çarpma Kuralı
İki kareköklü ifadeyi çarpmak için, kök içindeki sayılar birbiriyle, kök dışındaki katsayılar da birbiriyle çarpılır. Kök dışındaki katsayılar ayrı, kök içindeki sayılar ise ayrı bir kök içinde çarpılır.
Genel kural:
$a\sqrt{x} \cdot b\sqrt{y} = (a \cdot b)\sqrt{x \cdot y}$
Örnekler
- $\sqrt{3} \cdot \sqrt{5} = \sqrt{3 \cdot 5} = \sqrt{15}$
- $2\sqrt{7} \cdot 3\sqrt{2} = (2 \cdot 3)\sqrt{7 \cdot 2} = 6\sqrt{14}$
- $\sqrt{6} \cdot \sqrt{6} = \sqrt{36} = 6$ (veya kısaca $\sqrt{a} \cdot \sqrt{a} = a$)
Kareköklü İfadelerde Bölme İşlemi
📌 Bölme Kuralı
İki kareköklü ifadeyi bölmek için, kök içindeki sayılar birbiriyle, kök dışındaki katsayılar da birbiriyle bölünür. Bölme işlemi tek bir karekök içinde yapılabilir.
Genel kural:
$a\sqrt{x} \div b\sqrt{y} = \frac{a\sqrt{x}}{b\sqrt{y}} = \frac{a}{b}\sqrt{\frac{x}{y}}$
Örnekler
- $\frac{\sqrt{15}}{\sqrt{3}} = \sqrt{\frac{15}{3}} = \sqrt{5}$
- $\frac{10\sqrt{24}}{5\sqrt{6}} = \frac{10}{5}\sqrt{\frac{24}{6}} = 2\sqrt{4} = 2 \cdot 2 = 4$
- $\frac{\sqrt{18}}{\sqrt{2}} = \sqrt{\frac{18}{2}} = \sqrt{9} = 3$
💡 Kareköklü Çarpma ve Bölmede Sıkça Yapılan Hatalar
| Hata Türü | Yanlış Kullanım | Doğru Kullanım |
|---|---|---|
| Toplama ile Çarpma Karıştırmak | $\sqrt{a} + \sqrt{b} \ne \sqrt{a+b}$ | $\sqrt{a} \cdot \sqrt{b} = \sqrt{a \cdot b}$ |
| Katsayı ve Kök İçini Ayırmamak | $2\sqrt{3} \cdot 4\sqrt{5} \ne \sqrt{2 \cdot 4 \cdot 3 \cdot 5}$ | $2\sqrt{3} \cdot 4\sqrt{5} = (2 \cdot 4)\sqrt{3 \cdot 5} = 8\sqrt{15}$ |
| Kök İçinden Çıkarma Hatası | $\sqrt{75} = 7\sqrt{5}$ (Yanlış) | $\sqrt{75} = \sqrt{25 \cdot 3} = 5\sqrt{3}$ (Doğru) |
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki işlemin sonucunu bulunuz:
$(3\sqrt{2} \cdot 4\sqrt{3}) \div \sqrt{6}$
Çözüm 1:
- Öncelikle parantez içindeki çarpma işlemini yapalım:
$3\sqrt{2} \cdot 4\sqrt{3} = (3 \cdot 4)\sqrt{2 \cdot 3} = 12\sqrt{6}$ - Şimdi bölme işlemini yapalım:
$12\sqrt{6} \div \sqrt{6}$ - Bölme kuralını uygulayalım: Katsayılar kendi arasında, kök içleri kendi arasında bölünür.
$\frac{12}{1}\sqrt{\frac{6}{6}}$ - Sonuç:
$12\sqrt{1} = 12 \cdot 1 = 12$
✅ Cevap: 12
Soru 2:
Alanının uzun kenarı $6\sqrt{5}$ cm ve kısa kenarı $2\sqrt{10}$ cm olan bir dikdörtgenin alanını hesaplayınız. Elde ettiğiniz sonucu $a\sqrt{b}$ şeklinde en sade halde yazınız.
Çözüm 2:
- Dikdörtgenin alan formülünü uygulayalım:
Alan = Uzun Kenar $\cdot$ Kısa Kenar
$A = 6\sqrt{5} \cdot 2\sqrt{10}$ - Katsayıları kendi arasında, kök içindeki sayıları kendi arasında çarpalım:
$A = (6 \cdot 2)\sqrt{5 \cdot 10}$
$A = 12\sqrt{50}$ - $\sqrt{50}$ ifadesini en sade hale getirmek için çarpanlarına ayıralım:
$\sqrt{50} = \sqrt{25 \cdot 2} = \sqrt{25} \cdot \sqrt{2} = 5\sqrt{2}$ - Bulduğumuz sadeleşmiş değeri alan ifadesine yerine yazalım:
$A = 12 \cdot 5\sqrt{2}$
$A = 60\sqrt{2}$ cm²
✅ Cevap: $60\sqrt{2}$ cm²