✨ Konuları Gir, Yapay Zeka Saniyeler İçinde Sınavını Üretsin!

10. Sınıf İstatistiksel Sonuç ve Yorumları Tartışma Test 4

SORU 1

Bir araştırma ekibi, 'Sosyal medyada geçirilen zaman ile akademik başarı arasında negatif bir ilişki olduğunu' gösteren bir çalışma yayınladı. Çalışma, 8.000 lise öğrencisi üzerinde yapılmış ve sosyal medyada günde 3 saatten fazla zaman geçiren öğrencilerin, daha az zaman geçirenlere göre ders notu ortalamalarının (GPA) önemli ölçüde düşük olduğunu bulmuştur. Ancak, bu araştırma, düşük notların sosyal medya kullanımına mı neden olduğu, yoksa düşük notlara yol açan başka faktörlerin (örneğin motivasyon eksikliği, ders çalışma alışkanlıkları) mı hem sosyal medya kullanımını hem de düşük notları etkilediği konusunda bir açıklama yapmamıştır. Bu araştırma sonucuna yönelik istatistiksel açıdan en doğru değerlendirme hangisidir?


A) Sosyal medyada çok zaman geçirmek, doğrudan akademik başarıyı olumsuz etkileyen kesin bir nedendir.
B) Akademik başarısızlık, öğrencileri sosyal medyada daha fazla zaman geçirmeye itmektedir; bu bir ters nedensellik ilişkisidir.
C) Sosyal medyada geçirilen zaman ile akademik başarı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki (korelasyon) olduğu gözlemlenmiştir, ancak bu durum doğrudan bir neden-sonuç (nedensellik) ilişkisi olduğunu kanıtlamaz.
D) Araştırma 8.000 öğrenci gibi geniş bir örneklem üzerinde yapıldığı için sonuçlar kesindir ve tartışmaya kapalıdır.
E) Bu iki değişken arasında hiçbir ilişki yoktur, çünkü akademik başarıyı etkileyen birçok başka faktör bulunmaktadır.
Açıklama:
İstatistiksel araştırmalarda, iki değişken arasında bir ilişki (korelasyon) gözlemlenmesi, birinin diğerine neden olduğu anlamına gelmez (nedensellik). Özellikle gözlemsel çalışmalarda, üçüncü veya gizli değişkenler (karıştırıcı faktörler) hem bağımsız hem de bağımlı değişkeni etkileyerek yanlış bir nedensellik algısı yaratabilir. Bu senaryoda, motivasyon eksikliği veya ders çalışma alışkanlıkları gibi faktörler hem sosyal medya kullanımını artırıp hem de akademik başarıyı düşürebilir. Araştırma bu faktörleri kontrol etmediği sürece, sadece bir ilişkinin varlığını (korelasyonu) söyleyebiliriz, nedenselliği değil. Seçenek A ve B nedensellik çıkarımı yapmakta, D ise örneklem büyüklüğünü yanlış yorumlamaktadır. E seçeneği ise gözlemlenen ilişkiyi tamamen reddetmektedir ki bu da yanlıştır.