✨ Konuları Gir, Yapay Zeka Saniyeler İçinde Sınavını Üretsin!

12. Sınıf Madde Taşınması Deney Tasarımı Test 3

SORU 1

Bir bahçıvan, yeni diktiği sebze fidelerinin aşırı gübreleme sonrası hızla solduğunu ve yapraklarının kuruduğunu fark etmiştir, oysa toprak nemli görünmektedir. Bu durumun nedenini bilimsel olarak anlamak için bir deney tasarlamak istemektedir. Fidelerin solmasının temel nedeninin, topraktaki yüksek tuz (çözünmüş madde) konsantrasyonu olduğunu düşünen bahçıvan, bu hipotezi test etmek için en uygun deney düzeneğini nasıl kurmalıdır?


A) Bir fideyi normal bahçe toprağına, diğerini ise kumlu toprağa dikmek.
B) Bir fideyi az gübrelenmiş toprağa, diğerini aşırı gübrelenmiş toprağa dikerek su alım hızlarını ölçmek.
C) Bir fideyi bol güneş alan bir yere, diğerini gölgelik bir yere dikmek.
D) Bir fideyi düzenli sulamak, diğerini ise az sulamak.
E) Bir fideyi yüksek pH'lı toprağa, diğerini düşük pH'lı toprağa dikmek.
Açıklama:
Bahçıvanın hipotezi, topraktaki yüksek çözünmüş madde konsantrasyonunun (tuz/gübre) su alımını olumsuz etkilemesidir. Bu durum, bitki kökleri ile toprak arasındaki ozmotik potansiyel farkından kaynaklanır. Normalde, bitki köklerinin hücre özsuyu topraktan daha yoğun olduğu için su köke girer. Ancak aşırı gübreleme topraktaki çözünmüş madde konsantrasyonunu artırarak, toprak çözeltisinin ozmotik potansiyelini düşürür (su potansiyelini yükseltir). Eğer toprak çözeltisinin ozmotik potansiyeli, kök hücrelerinin özsuyu potansiyelinden daha düşük olursa (yani toprak daha yoğun hale gelirse), bitki su kaybedebilir veya su alamaz, bu da solmaya yol açar. 'B' seçeneği, topraktaki gübre (tuz) konsantrasyonunu doğrudan farklılaştırarak bu etkiyi gözlemlemeyi sağlar ve diğer değişkenleri kontrol altında tutar. Su alım hızının ölçülmesi veya solmanın gözlemlenmesi, hipotezi test etmek için uygun bir yöntemdir.